داوود ناجی در کابل

پيشتر عبدالرشيد دوستم، عبدالرسول سياف، محمد قسيم فهيم و کريم خليلی از سوی ديده بان حقوق بشر، به ارتکاب جنايات جنگی متهم شدند

اين گزارش شامل اسناد و شواهدی در مورد نقض حقوق بشر در ۲۵ سال گذشته است که در زمان حاکمیت احزاب "خلق و پرچم"، حضور ارتش سرخ شوروی سابق، حکومت مجاهدين و تسلط طالبان در افغانستان صورت گرفته است.

در اين گزارش به دولت افغانستان پيشنهاد شده است که هنگام تقرر (انتصاب) افراد به پستهای دولتی بايد سابقه آنها را در نظر بگيرد و افرادی که متهم به نقض حقوق بشر در گذشته هستند نبايد به پست های دولتی منصوب شوند.

تا زمانی که دولت خود با ایجاد کمیسیون های حقیقت یاب مسایل را بررسی نکند، از هیچ کسی به عنوان ناقض حقوق بشر نام برده نخواهد شد دکتر سپنتا

دستگيری ها، شکنجه در زندان ها، اعدام های دسته جمعی، بمباران مناطق مسکونی، سرکوب اعتراض های مردم در هرات و کابل در زمان رژيم خلق و پرچم، حضور نيروهای شوروی سابق در افغانستان، شليک راکت به مناطق مسکونی، کشتار، شکنجه، تجاوز جنسی، قتل عام در زمان حکومت مجاهدين در کابل، قتل عام زندانيان طالبان در مزار شريف و قتل عام غيرنظاميان توسط طالبان در سرپل، باميان و يکاولنگ و ويران کردن و سوزاندن منازل و کشتزارها در "شمالی"، از مواردی است که در اين گزارش به آنها توجه بيشتر شده است.

"بهترین زمان"

اين گزارش بر اساس مصاحبه مستقيم با صدها تن از افغانهايی که در جريان جنگ های سه دهه اخير آسيب ديده اند تهيه شده و تهيه کنندگان آن پيشنهاد های مشخصی را به دولت افغانستان ارايه کرده اند.

نور محمد تره کی، رئيس شورای انقلابی اولين دولت جمهوری خلق دمکراتيک افغانستان

اخراج کسانی که متهم به نقض حقوق بشر هستند از پست های سياسی، ايجاد يک مکانيسم ملی برای تحقيق بيشتر در مورد جرايم گذشته و برخورد با آن، شناسايی افراد آسیب دیده و تصديق حق آنان، از پيشنهادهایست که در اين گزارش بر آن تاکيد شده است.

اما اين گزارش چرا در شرايط کنونی و پيش از انتخابات پارلمانی افغانستان منتشر شد؟

خانم پريژر گاستمن، مسوول اين پروژه در مورد دلايل انتشار اين گزارش در شرايط کنونی می گويد: "ما فکر می کنيم شرايط کنونی دقيقا همان زمانی است که مردم می توانند بر دولت فشار آورند و مطمئن شوند که برنامه عدالت انتقالی در افغانستان عملی خواهد شد. در اين زمينه يک برنامه عملی روی ميز رييس جمهور قرار دارد که فقط نيازمند امضای اوست. امضای اين برنامه توسط رييس جمهور می تواند بطور قابل ملاحظه به پيش برد برنامه عدالت انتقالی در افغانستان کمک کند."

حفيظ الله امين از شاخه "خلق" بدنبال کودتا عليه تره کی قدرت را بدست گرفت

در اين گزارش همچنين از برخورد آمريکاييان با برخی از افراد طالبان که در بازداشت نيروهای آمريکايی قرار دارند انتقاد شده است.

در اين گزارش آمده است: "آمريکاييان مساله رسيدگی به گذشته کسانی را که در بازداشت دارند جدی نگرفته" و در مواردی برخی از کسانی که به ادعای تهيه کنندگان اين گزارش در قتل عام های گذشته دست داشته اند، از بازداشتگاه نيروهای آمريکايی رها شده اند.

واکنش دولت

ببرک کارمل از جناح پرچم حزب دمکراتيک خلق پس از حکومت کوتاه امين قدرت را بدست گرفت

دکتر رنگين دادفر سپنتا، مشاور رييس جمهور افغانستان در زمينه سياست خارجی می گويد تا زمانی که دولت خود با ایجاد کمیسیون های حقیقت یاب مسایل را بررسی نکند، از هیچ کسی به عنوان ناقض حقوق بشر نام برده نخواهد شد.

او گفت: "گزارش های که فعالان جامعه مدنی تهيه می کنند در روشن شدن حقيقت کمک می کند اما از طرف ديگر بايد متوجه بود که موضع دولت با موضع جامعه مدنی هميشه در زمينه حقوق بشر يکسان نيست. آنچه برای دولت افغانستان مهم است اين است که در صدر برنامه های کاری دولت افغانستان در زمينه حقوق بشر، آشتی ملی و ثبات قرار دارد. دولت تلاش دارد با ايجاد کميسيون های حقيقت ياب مسايل را خود بررسی کند تا آن زمان ما از هيچ کسی به عنوان ناقض حقوق بشر نام نمی بريم."

دکتر نجيب الله، ریاست خدمات اطلاعات دولتی معروف به "خاد" افغانستان که همزمان با خروج نيروهای ارتش سرخ از افغانستان به قدرت رسيد

احمد نادر نادری، عضو کميسيون مستقل حقوق بشر افغانستان نيز بر نياز تحقيق بيشتر برای يافتن حقايق و تقويت برنامه عدالت انتقالی در افغانستان تاکيد می کند.

پيش از اين نيز گزارش هايی از سوی کميسيون مستقل حقوق بشر افغانستان و گروه ديده بان حقوق بشر به دولت افغانستان ارايه شده که در آنها موارد مشابهی مانند برکناری متهمان نقض حقوق بشر از موقف های دولتی مطرح شده است.

دولت نوپای افغانستان که هنوز بر تمامی کشور کنترل لازم را ندارد و با مشکلات فراوانی چون بازسازی، تحيکم ثبات و تقويت روند آشتی ملی روبروست، به نظر می رسد با انتشار پی هم اين گزارش ها با چالش های جدی دیگری مواجه شده است.