راستی‌آزمایی؛ سالی که گذشت و وعده‌هایی که طالبان شکستند

یک سال پیش، در حالی که نیروهای خارجی به سرعت از افغانستان خارج می‌شدند، طالبان به کابل پایتخت حمله کردند و آن را تصرف کردند.

ذبیح‌الله مجاهد، سخنگوی طالبان، در یک نشست خبری وعده‌هایی را مطرح کرد که قرار بود از سوی حاکمیت جدید عملی شود.

شروتی منون، از بخش راستی‌آزمایی بی‌بی‌سی در این مطلب نگاهی کرده به اینکه طالبان تا چه حدی به تعهداتی که سپرده بودند، عمل کردند.

«ما به زنان اجازه کار و تحصیل می‌دهیم...زنان بسیار فعال خواهند بود، اما در چارچوب اسلام.»

رژیم قبلی طالبان، در دهه ۱۹۹۰، آزادی زنان را به شدت محدود کرده بود و از زمان به بازگشت طالبان به قدرت در سال گذشته، محدودیت‌هایی دوباره بر زنان در افغانستان اعمال شد.

مقررات مربوط به لباس و قوانین منع دسترسی به اماکن عمومی بدون «محرم» (همراه مرد) در این دوره نیز اجرا شده است.

در ماه مارس/مارچ ۲۰۲۲، مکاتب/مدارس برای سال آموزشی جدید بازگشایی شدند، اما طالبان وعده قبلی خود را لغو کردند و در حال حاضر دختران اجازه ندارند، بالاتر از دوره ابتدایی به مکتب بروند.

طالبان دلیل آن را «کمبود معلمان زن» و نیاز ایجاد «یک فضای مناسب» می‌دانند.

این موضوع انتقادات گسترده بین‌المللی را برانگیخته است و بر اساس گزارش سازمان ملل، این محدودیت بر ۱.۱ میلیون دانش‌آموز تأثیر گذاشته است.

اما آموزش در مقطع ابتدایی برای دختران همچنان مجاز اعلام شده است.

برخی از دانشگاه‌های دولتی در ماه فوریه/فبروری برای مردان و زنان بازگشایی شدند.

اما بر اساس گزارش بانک جهانی، مشارکت زنان در نیروی کار پس از تسلط طالبان در تابستان گذشته کاهش یافته است.

بین سال‌های ۱۹۹۸ و ۲۰۱۹ در بیش از یک دهه، مشارکت زنان در نیروی کار از ۱۵ درصد به ۲۲ درصد افزایش یافته بود.

با این حال، با اعمال محدودیت‌های بیشتر طالبان برای تحرکات زنان در خارج از خانه از زمان بازگشت آنها به قدرت، درصد زنان شاغل در افغانستان در سال ۲۰۲۱ به ۱۵ درصد کاهش یافت.

در گزارش عفو بین‌الملل در ماه جولای/ژوئیه آمده است که طالبان «حقوق زنان و کودکان» را در افغانستان به شدت سلب کرده‌اند. این نهاد در بیانیه‌ای بر آزار و شکنجه برخی از زنانی که در اعتراضات علیه محدودیت‌های اعمال شده جدید بر آنها شرکت کرده بودند، اشاره کرده است.

«ما برای احیای اقتصاد، بازسازی و شکوفایی خود کار خواهیم کرد.»

در ماه ژوئن/جون سال جاری میلادی، شورای امنیت سازمان ملل گزارش داد که اقتصاد افغانستان از زمان تسلط طالبان در ماه اوت/آگوست ۲۰۲۱، حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد کاهش یافته است.

ارزیابی این نهاد بین‌المللی که بر تلاش‌های بازسازی با تمویل آمریکا در افغانستان نظارت کرده‌ است، به این نتیجه رسید که اگرچه برخی کمک‌های بین‌المللی همچنان به این کشور سرازیر می‌شود، اما شرایط اقتصادی همچنان «وخیم» است.

تعلیق اکثر کمک‌های بین‌المللی و مسدود شدن دسترسی به ذخایر ارزی افغانستان، پیامدهای اقتصادی جدی برای این کشور داشته است.

برای جبران، طالبان به دنبال افزایش عواید مالیاتی و همچنین افزایش صادرات زغال سنگ برای استفاده از قیمت‌های جهانی بالاتر بوده است.

بودجه سه ماهه اعلام شده در ژانویه سال جاری نشان داد که طالبان بین سپتامبر تا دسامبر ۲۰۲۱ نزدیک به ۴۰۰ میلیون دلار درآمد داخلی جمع آوری کرده است.

از دست دادن حمایت‌های بین‌‍‌المللی، چالش‌های امنیتی، مسائل مربوط به آب و هوا و تورم جهانی مواد غذایی، همگی به وخامت سریع وضعیت اقتصادی کمک کرده است.

«تولید مواد مخدر در افغانستان وجود نخواهد داشت...ما دوباره تولید تریاک را به صفر خواهیم رساند.»

تعهد طالبان برای مقابله با کشت خشخاش نشان دهنده سیاستی است که آنها در آخرین باری که بیش از دو دهه پیش در قدرت بودند، با موفقیت به اجرا گذاشتند.

از تریاک برای تولید هروئین استفاده می شود و افغانستان برای سالیان متمادی بزرگترین منبع تریاک در جهان بوده است.

در ماه آوریل/اپریل سال جاری میلادی، طالبان کشت خشخاش را ممنوع اعلام کردند.

هیچ داده و آمار قطعی در مورد چگونگی پیشرفت در این ممنوعیت وجود ندارد، هرچند گزارش‌ها از برخی مزارع خشخاش در ولایت هلمند در جنوب حاکی از آن است که طالبان کشاورزان را مجبور به تخریب مزارع کرده‌اند.

یک گزارش رسمی آمریکا در ماه جولای/ژوئیه خاطر نشان کرد که اگرچه طالبان در معرض خطر از دست دادن حمایت کشاورزان و سایر افراد دخیل در تجارت مواد مخدر هستند، اما به نظر می‌رسد که آنها به ممنوعیت مواد مخدر خود متعهد هستند.

با این حال، دیوید منسفیلد، کارشناس «اقتصاد مواد مخدر افغانستان» می‌گوید که تا زمان اعمال این ممنوعیت، محصول اصلی تریاک سالانه، قبلاً برداشت شده بود.

آقای منسفیلد می‌گوید: «محصول دوم [سالانه] در مناطق جنوب‌غربی افغانستان معمولاً یک محصول کوچک است... بنابراین تخریب آن... تاثیر قابل توجهی نخواهد داشت.»

همچنین شایان ذکر است که تولید و ساخت انواع دیگر مواد مخدر، مانند کریستال رو به رشد بوده است، اگرچه طالبان کشت یک گیاه وحشی (افدرا) را که برای ساخت آن استفاده می‌شود ممنوع کرده‌اند.

«ما [طالبان] متعهد به تامین امنیت هستیم.»

اگرچه درگیری که طالبان را به قدرت رساند تا حد زیادی پایان یافته است، اما طبق داده‌های سازمان ملل، هنوز در طول سال گذشته بیش از ۲۰۰۰ نفر قربانیغیرنظامی (۷۰۰ کشته و بیش از ۱۴۰۰ زخمی) در این کشور گزارش شده است.

با این حال، این ارقام نسبت به سال‌های گذشته که درگیری در اوج خود بود، بسیار پایین است.

از اوت/آگوست ۲۰۲۱ حدود ۵۰ درصد از تلفات به اقدامات گروه شاخه خراسان دولت اسلامی (داعش) نسبت داده شده است، شاخه‌ای از گروه دولت اسلامی که هنوز در افغانستان فعال است.در ماه‌های اخیر، چندین حمله داعش به غیرنظامیان، به ویژه در مناطق عمدتا شیعه‌نشین و دیگر اجتماع‌های اقلیت‌ها، انجام شده است.

حضور سایر نیروهای ضد طالبان مانند جبهه مقاومت ملیو جبهه آزادگان افغانستان نیز افزایش یافته است.

سازمان ملل در ماه ژوئن/جون با اشاره به حضور حداقل دوازده گروه جداگانه مخالف طالبان که در کشور حضور دارند، گفت: «محیط امنیتی کلی به طور فزاینده‌ای غیرقابل پیش بینی می شود.»

همچنین به گفته سازمان ملل، در نقض حقوق بشر از جمله قتل‌های فراقانونی، بازداشت و شکنجه توسط طالبان افزایش قابل توجهی مشاهده شده است.

این سازمان همچنین قتل فراقانونی حداقل ۱۶۰ مقامات سابق دولت و نیروهای امنیتی را بین آگوست/اوت ۲۰۲۱ تا ژوئن/جون ۲۰۲۲، ثبت کرده است.