روز جهانی زن؛ طالبان: به حقوق شرعی متعهدیم، زنان معترض: حقوق انسانی می‌خواهیم

همزمان با برگزاری حرکت‌های اعتراضی گروه‌هایی از زنان به خاطر وضعیت ناگوار زنان در افغانستان، دولت طالبان برای نخستین بار به مناسبت روز جهانی همبستگی زنان پیامی منتشر کرده و گفته‌ است "امارت اسلامی" متعهد است که به مشکلات زنان رسیدگی کند.

اما در این پیام کوتاه که از سوی وزارت خارجه طالبان منتشر شده است تصریح شده است که طالبان برای زنان در افغانستان مطابق دین اسلام و "مطابق رسوم پذیرفته‌شده سهولت زندگی آبرومندانه" فراهم می‌کنند.

در عین حال، ذبیح‌الله مجاهد، سخنگوی طالبان نیز در یک پیام توییتری به مناسبت ۸ مارچ/مارس نوشته است که طالبان متعهد به "اعطای حقوق شرعی همه زنان افغان" است.

او اضافه کرده است:"روز جهانی زن فرصت بهتر برای این است که زنان افغان خواهان حقوق شرعی خود شوند."

اما جنبش خودجوش زنان معترض در بیانیه‌ای به این مناسبت نوشته‌ است که زنان افغانستان بیشتر از هر وقت دیگری محکوم به انزوا و حذف هستند.

در بیانیه این نهاد آمده که این گروه از زنان معترض "با درک رسالت تاریخی و زنانه خویش برای احقاق حقوق زنان و تجلیل از این روز بزرگ با قبول خطرات و محدودیت‌ها و فضای ترس از سوی طالبان" با تعداد معدودی از زنان از این روز تجلیل کرد.

«زنان افغانستان از ابتدایی‌ترین حقوق محرومند»

اما "جنبش زنان افغانستان برای عدالت و آزادی" در بیانیه‌ای نوشته است که زنان در افغانستان از ابتدایی‌ترین حقوق انسانی محروم هستند.

این گروه به مناسبت روز جهانی زن، از زنان افغانستان خواسته که برای تحقق عدالت و برابری جنسیتی و حقوق‌بشری مبارزه کنند و همچنین از مدافعان حقوق بشر و فعالان حقوق زن در جهان خواسته است با زنان افغانستان "در این راه دشوار و طولانی" همراه شوند و از آن‌ها حمایت کنند.

در همین حال، سازمان عفو بین‌الملل با انتشار تصاویری از اعتراضات زنان افغانستان آن‌ها را "شجاع‌ترین" توصیف کرده و با آن‌ها اعلام همبستگی کرده است. این نهاد نوشته است که این زنان برای حفاظت از دستاوردهای حقوق بشری خود که به دشواری به دست آورده‌اند مبارزه می‌کنند. و "به همبستگی و حمایت ما نیاز دارند".

در بیانیه این گروه از زنان فعال آمده است که در نظر داشتند از روز جهانی زن به شکل گسترده آن تجلیل کنند اما "متاسفانه اوضاع جاری چنان محدود است که هیچ کسی حاضر نشد تا مکانی برای تجلیل از این روز را در اختیار ما بگذارند".

همچنین به این مناسبت گروهی از زنان در تهران علیه سیاست‌های طالبان تجمعی اعتراضی برپا کردند. امروز گروهی از زنان در لندن نیز تجمعی به حمایت از زنان افغانستان برگزار کنند.

طالبان پس از آن که برای بار دوم و پس از بیست سال جنگ در آگوست/اوت ۲۰۲۱ بر افغانستان تسلط یافتند، اعلام کردند که حقوق زنان در افغانستان "در چارچوب قوانین اسلامی" رعایت خواهد شد.

همچنین چند ماه قبل هبت‌الله آخندزاده، رهبر طالبان در مورد "حقوق زنان" فرمانی صادر کرد. رهبر طالبان به وزارت‌ها، عالمان دینی و بزرگان قومی هدایت داده که برای "تامین حقوق زنان" مفاد آن را عملی کنند.

در فرمان رهبر طالبان در مورد آموزش، کار و منع آزار و خشونت‌ علیه زنان که جزو خواسته‌های اساسی جامعه جهانی برای به رسمیت شناخته شدن دولت طالبان است، ذکر نشده است. این فرمان در شش ماده صادر شده است و بیشتر به مسایل حقوق ازدواج، خانواده و میراث زن تمرکز دارد و در برخی موارد سنت‌های ناپسند فرهنگی را نکوهش کرده است.

اما طالبان پس از رسیدن به قدرت، قوانینی که در مورد حقوق زنان در قانون اساسی و در پارلمان قبلی این کشور تصویب شده بود، را ملغی کرده‌اند.

در چند ماه گذشته، زنان در شهرهای مختلف افغانستان تظاهرات گسترده‌ای راه انداختند که گروه‌هایی از مردان نیز با آن‌ها همراه شدند.

در چند مورد این تظاهرات به خشونت کشیده شد و از جمله دو نفر از معترضان در هرات با شلیک گلوله طالبان کشته شدند. اما پس از آن که طالبان راه‌اندازی هر نوع تظاهرات بدون هماهنگی با طالبان را غیرقانونی اعلام کرد، شمار این اعتراضات کاهش یافت.

در روزهای گذشته ناپدید شدن و بازداشت شماری از فعالان حقوق زنان از سوی طالبان خبرساز شد و واکنش‌های جهانی در پی داشت.