واکنش‌های گسترده به دستورالعمل طالبان که حضور زنان در شبکه‌های تلویزیونی‌ را محدود می‌کند

ممنوعیت حضور زنان در سریال‌های تلویزیونی در افغانستان در دستور العمل جدید ابلاغ شده از سوی طالبان به رسانه‌ها با واکنش‌های گسترده‌ روبرو شده است.

بنا به این دستورالعمل ۸ ماه‌ای که مقام‌های طالبان یکشنبه (۳۰ عقرب/آبان) به مسئولان رسانه‌ها ارایه کرد، زنان نمی‌توانند پس از این در نمایشنامه‌ها و سریال‌های تلویزیونی نقش و حضور داشته باشند.

وزارت امر به معروف و نهی از منکر طالبان به شبکه‌های تلویزیونی خصوصی افغانستان نیز دستور داده که چیزی خلاف شرع اسلامی پخش نکنند، مجریان زن باید حجاب اسلامی را رعایت کنند.

بیش از ۲۰ شبکه تلویزیون خصوصی سراسری و محلی در افغانستان فعالیت دارند، این شبکه‌ها علاوه بر برنامه‌های خبری و سیاسی، همچنین فیلم‌های دوبله‌شده و سریال‌های عمدتا هندی و ترکی پخش می‌کنند.

قبلا نیز، تصاویر بخش‌هایی از زنان که پوشش بازتری داشتند، در تلویزیون‌های افغانستان سانسور یا محو می‌شد.

قاسم وفایی‌‌زاده، وزیر پیشین اطلاعات و فرهنگ به بی‌بی‌سی گفت: "در دوره قبلی نیز، طالبان یک جامعه تک صدایی بود... دستورالعمل روز گذشته دخالت وزارت امر به معروف بود و در آینده نیز ممکن است دخالت نهادهای امنیتی هم شود."

دستورالعمل ابلاغ شده به گفته او "بسیار کلی است و زمینه تفسیرهای گوناگون دارد که می‌تواند آزادی بیان رسانه‌ها را با مشکلات جدی روبرو کند."

او افزود "در ماده اول آمده که هر فیلمی که مخالف اصول و ارزش‌های افغانی باشد، اصول و ارزش‌های افغانی چیست؟" به گفته او، با تکیه بر این ماده هر فیلم خارجی را می‌توانید حذف کنید.

حجت الله مجددی، از اعضای اتحادیه خبرنگاران افغانستان که در نشست یکشنبه مقام‌های طالبان با رسانه‌ها حضور داشت به بی‌بی‌سی گفت اگر موارد تذکر داده شده در این دستورالعمل مو به مو اجرا شود، تلویزیون‌ها با کمبود محتوا مواجه خواهند شد، بسیاری از شبکه‌های تلویزیونی در داخل افغانستان بسته می‌شوند چراکه به گفته او بیشتر "شبکه‌های خصوصی تلویزیونی از طریق پخش اعلانات تجاری تمویل می‌شوند.".

شگوفه دانش، مجری تلویزیون نیز در توییتی به این اقدام طالبان واکنش نشان داده و کنایه‌آمیز به نقل از طالبان نوشته"رسانه‌ها مکلفند زین پس مطابق هدایت و سلیقه ما نشرات کنند."

زرمینه کاکر، کاربر دیگری در توییتر نوشته است:"چرا و به کدام دلیل....؟"

او در ادامه افراد درگیر در مذاکرات دوحه با طالبان مخاطب قرار داده و گفته:"همین بود تغییر طالبان؟ من که هیچ تغییری نمی‌بینم."

هیدر بار، معاون بخش حقوق زنان سازمان دیده‌بان حقوق بشر نیز در واکنش به این دستورالعمل طالبان نوشته است:

"طالبان که به درهم شکستن زندگی زنان و دختران در جهان واقعی قناعت نکردند، حالا توجه خود را به محو و خاموش کردن زنان تخیلی (زنان در سریال‌ها و نمایشنامه‌ها) معطوف کرده‌اند."

همچنین سازمان گزارشگران بدون مرز نیز در توییتر نوشته است: "در حالی طالبان در تبلیغات خود اعلام می‌کنند برخی زنان خبرنگار می‌توانند به کار بازگردنند، اما در عمل با مقرره‌های نالازم (غیرضروری) مانع کار زنان می‌شوند. در مقرره تازه افزون بر حذف تصویر زنان در رسانه‌ها حجاب اجباری و خودساخته به #زنان خبرنگار تحمیل شده است."

ذکی دریابی، روزنامه نگار و مدیرمسئول روزنامه اطلاعات‌روز نوشته است:"رهنمود تازه برای رسانه‌ها را اگر مجسم کنیم، خبرنگار مرد لنگی‌دار با ریش انبوه است که با چند کلام عربی گزارشش را شروع و با تمجید امارت اسلامی ختم می‌کند."

اما کاربری در جواب آقای دریابی نوشته:

"در حکومت قبلی هم خیلی محدودیت‌ها بود بالای رسانه‌ها اما یکی از آن هم در آن دوران عملی نشد و جنبه عمل نپوشانید و به اصطلاح عام رسانه‌ها سر حکومت قبلی خبر هم نبودند، حالی هم می‌شود همین کار را ادامه داد حتمی نیست که رسانه‌ها بلی گوی طالبان باشند".

پیش از صدور این اعلامیه و حتا یک روز پس از روی کار آمدن طالبان، محتوای نشراتی تلویزیون‌های داخلی نیز شروع به تغییر کرد و کم کم جای برنامه‌های شاد و موسیقی را بیشتر برنامه‌های مذهبی و بحث های‌سیاسی و اجتماعی گرفت.

در همین حال خبرنگاران و مجریان زن اکثرا در تمامی ولایات افغانستان از حضور در رسانه‌های محلی شنیداری و تصویری دولتی منع شده‌اند و حضور آن‌ها در تلویزیون‌های خصوصی نیز به شدت کمرنگ شده‌ است.

بسیاری از خبرنگاران زن می‌گویند نگران امنیت جان‌شان هستند. از زمان سقوط دولت سابق افغانستان به دست طالبان، ده‌ها تن از مجریان زن و خبرنگاران تلویزیون‌های خصوصی، افغانستان را ترک کرده‌اند.