اعتراض هراتیها به ثبت دوتار به نام ایران در یونسکو؛ دوتار میراث مشترک فرهنگی است
فرهنگیان و شماری از اعضای نهادهای مدنی ولایت در غرب افغانستان با برگزاری نشستی به عنوان "دوتار؛ زاده هرات و میراث خراسان" نسبت به ثبت ساز دوتار به عنوان میراث فرهنگی ایران در سازمان علمی و فرهنگی سازمان ملل (یونسکو) اعتراض کردند.
در چهاردهمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو که در شهر بوگوتا، پایتخت کلمبیا برگزار شد، پرونده مهارتهای سنتی ساختن و نواختن دوتار که از سوی ایران ارائه شده بود، با کسب نظر موافق اعضای این کمیته، در فهرست یونسکو ثبت جهانی شد.
علیاصغر مونسان، وزیر میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی ایران درباره چند پرونده مشترک در حوزه میراث ناملموس، گفته بود: "با تلاشهای صورت گرفته، مهارتهای ساختن و نواختن دوتار به نام ایران ثبت جهانی شد."
روحالامین امینی، مسئول انتشارات "آن" در مراسم امروز، شنبه (هفتم دی/جدی) گفت که ثبت دوتار در یونسکو به عنوان میراث فرهنگی ایران، با نام و نشانی که امروز دارد، جفایی بزرگی به ساکنان دیگر این سرزمین است.
به گفته او ساکنان ولایتهای هرات، فراه و بادغیس که اکنون در خارج مرزهای ایران کنونی زندگی میکنند، اجدادشان قرنها با صدای این ساز زندگی کردهاند و ثبت انحصاری این ساز فقط به نام دایره کوچک، "اقدام ناروا" است.
مهدی افشار، محلیخوان هرات نیز در این مراسم گفت که دوتار به یک فرهنگ و تمدن مربوط میشود، و افزود که از اقدام ایران متاسف است، زیرا شواهدی وجود دارد که دوتار میتواند ساز و موسیقی مشترک منطقه باشد.
شاهین مردان، مسئول اجرایی انستیتو مطالعات استراتژیک افغانستان در هرات گفت که شرکت کنندگان نشست امروز معتقد بودند که دوتار میتواند بخشی از فرهنگ و تمدن مشترک سه کشور افغانستان، ایران و تاجیکستان باشد.
او افزود که هرات به عنوان پایتخت فرهنگی خراسان زمین در گذشته مطرح بوده و دوتار نیز زاده هرات است و در سایر شهرهای خراسان هم دیده شده است.
دوتار از مهمترین و کهنترین سازهای موسیقی در افغانستان و ایران شناخته میشود.
مهارتهای سنتی ساختن و نواختن دوتار در زمره قدیمیترین، رایجترین و محبوبترین ابزار موسیقی در خراسان قدیم به شمار میرفته و یکی از مهمترین سازهای زهی- زخمهای فولکلوریک روستایی و شهری بوده است.
دو تار بهشکل یک کاسه از جنس چوب توت و دستهای بلند از جنس چوب زردآلو یا گردو ساخته میشود.
دوتار پیشینهای چند هزار ساله دارد.
