از آب کابل دست بشوییم؟

پزشکان در شفاخانه انتانی کابل می‌گویند علت بیماری بیش از ۷۰ درصد مراجعین به این بیمارستان، نوشیدن آب آلوده است. پیش از این اداره محیط زیست افغانستان اعلام کرده بود که آب کابل آلوده به باکتری‌ است و در برخی مکان‌ها قابل نوشیدن نیست.

تیمی از خبرنگاران بی‌بی‌سی آب پایتخت را آزمایش کرده‌اند و دریافته‌اند که در ۱۰۰ میلی‌لیتر از این آب، در بهترین حالت دست‌کم ۲۰ باکتری مضر برای بدن وجود دارد.

بخش عمده‌ای از جمعیت حدود پنج میلیونی کابل از آب چاه استفاده می‌کنند.

در سال‌های گذشته اداره محیط زیست افغانستان بارها نسبت به آلودگی آب پایتخت هشدار داده است. این اداره می‌گوید در برخی مناطق کابل آلودگی آب به‌اندازه‌ای زیاد است که قابل نوشیدن نیست.

ما تصمیم گرفتیم که آب دو منطقه را آزمایش کنیم تا بدانیم چه‌ تعداد باکتری مضر در آن وجود دارد.

یک منطقه پرجمعیت را در غرب پایتخت انتخاب کردیم و دیگری را در شمال آن.

تیمی دو نفره از آزمایشگاه وزارت انکشاف دهات/توسعه روستاها قرار شد در این زمینه با ما همکاری کنند.

برخلاف آن‌طور که در ابتدا تصور می‌کردم آزمایش آب کار ساده‌ای نبود. در ابتدا با دقت زیادی مرحله‌ نمونه‌گیری انجام شد. از هر منطقه سه بطری آب نمونه‌برداری شد. مسئولین وزارت انکشاف دهات از صاحب‌خانه‌ها مختصات چاه آب را پرسیدند؛ عمق آن و دوری و نزدیکی چاه نسبت به دیگر چاه‌های آب و دست‌شویی.

رنگ، بو و طعم آب هم جزو بررسی‌های اولیه بود.

مرحله بعدی در آزمایشگاه انجام می‌شد.

به گفته مسئولین وزارت انکشاف دهات افغانستان آزمایشگاه این وزارت آزمایش‌ها را در حد معیارهای بین‌المللی انجام می‌دهد.

قرار شد یک روز بعد ما برای دیدن نتایج به وزارت برویم.

برای من که سال‌ها در کابل زندگی کرده‌ام، آلودگی آب کابل موضوع تازه‌ای نبود؛ اما وقتی از مقدار آلودگی آن آگاه شدم، نگران شدم.

نتایج آلودگی آب دو منطقه شهر کابل روی کاغذهای‌ مخصوص دایره‌ای شکل به شعاع حدود سه سانتی‌متر نشان داده شده بود. در هر دو کاغذ تعداد زیادی نقطه‌های سرخ‌رنگ دیده می‌شد. دکتر ذبیح‌الله صدیقی، کارمند آزمایشگاه وزارت گفت که هر نقطه نشان‌گر یک باکتری است. با این حساب هرچه تعداد نقاط بیشتر باشد، یعنی باکتری بیشتر است. شروع کردیم به حساب‌کردن نقطه‌ها.

در نمونه اول ۲۳ نقطه یافتیم. یعنی این‌که در ۱۰۰ ملی‌لیتر/ سی‌سی از این آب ۲۳ باکتری هست.

اگر لیوان‌های معمولی را مد نظر قرار دهیم، در هر لیوان آبی که ساکنین این منطقه می‌نوشند، دست کم ۵۰ باکتری وارد بدن‌شان می‌شود.

کاغذ دایره‌شکل دوم را وقتی دیدیم، سوت کشیدیم. نقاط سرخ رنگ زیادی در آن دیده می‌شد. حساب کردیم، شد ۲۳۰ نقطه، یعنی ۲۳۰ باکتری.

دکتر ذبیح‌الله صدیقی نتایج منطقه دوم را گفت: "در این نمونه، در صد ملی‌لیتر آب، توتل کُلیفُرم ۱۸۶ کلونی است، فیکَل کالیفرم ۲۲ کلونی است و ۲۲ کلونی هم ایشریشیا کولای هست."

آقای صدیقی پس از اعلام نتایج تاکید کرد که با توجه به معیارهای سازمان جهانی بهداشت و کشورهای آسیایی، این آب غیرقابل نوشیدن است.

ولی این آب را روزانه هزاران نفر در کابل می‌نوشند. آبی بیماری‌زا.

نتایج را به شفاخانه انتانی شهر کابل بردیم و به دکتر ساغر عرب نشان دادیم.

آقای عرب پس از دیدن نتایج و نوع باکتری‌ها گفت که این باکتری‌ها سبب ایجاد انگل‌ها و بیماری‌هایی چون آمیبیازیس، ژیاردیازیس، سلمونیاس، محرقه و هیپاتیت است.

دکتر عرب علاوه کرد که بیش از ۷۰درصد بیمارانی که به شفاخانه انتانی کابل مراجعه می‌کنند، افرادی هستند که آب آلوده بیمارشان ساخته است.

وقتی در حال نوشتن این گزارش بودم، خبر دیروز وزارت صحت عامه افغانستان توجه‌ام را جلب کرد. این وزارت اعلام کرد که شمار افراد مبتلا به هیپاتیت در حال افزایش است. آب آلوده یکی از دلائل ابتلا به این بیماری است.

تاکنون در افغانستان اقدام ویژه‌ای که در کاهش آلودگی آب کابل موثر باشد، انجام نشده است. پزشکان توصیه می‌کنند که آب را قبل از استفاده یا بجوشانید و یا هم به آن کلر اضافه کنید.

یکی از صاحب‌خانه‌هایی که آب چاه خانه‌شان را آزمایش کردیم، بعد از دیدن نتایج، چاه آب دیگری را با دو برابر عمق بیشتر حفر کرد. او به من گفت: "کلر هم تهیه کردم."