دود چوب‌ها به چشم شهروندان کابل می‌رود

خیر محمد، بیش از ۱۸ سال است که چوب سوخت (چوبهایی که برای سوخت مصرف می‌شود) می‌فروشد. او از کار و بارش راضی نیست. می‌گوید سالهای گذشته وضعیت خوب بود ولی سال به سال بدتر می‌شود. از محدودیت که دولت و شهرداری برای آنان ایجاد می‌کند، شکایت دارد.

نگرانی دو طرفه است دولت از قطع جنگل و فروش آن به عنوان چوب سوخت نگرانی دارد و خیر محمد از اینکه مردم هر سال نسبت به سال گذشته چوب کمتر می‌خرند.

او معتقد است که چوب آلودگی ایجاد نمی‌کند ولی مقام‌های اداره محیط زیست افغانستان آمار دیگر دارند. براساس آمار این نهاد حدود ۳۰ درصد خانواده‌های کابل برای گرم کردن منازل از چوب استفاده می‌کنند.

خیر محمد می‌گوید که با افزایش استفاده از بخاری‌های زغال سنگ سوز برای گرم کردن خانه‌ها بیماری و دود زیاد شده است. اداره ملی محیط زیست نیز می‌گویند که فقر باعث شده که ۳۸ الی ۴۵ درصد از شهروندان شهر کابل از زغال سنگ برای گرم کردن خانه‌ها استفاده کنند که هم ارزان است و هم گرمایی بیشتر تولید می‌کند.

در سالهای اخیر بازار بخاری‌های زغال سنگ ساخت ترکیه در افغانستان داغ شده، ولی میزان آلودگی شهر کابل را نیز به همان میزان افزایش یافته‌است.

افغانستان کشور محاط به خشکه (محدود به خشکی) و بشدت به واردات گاز و مواد نفتی وابسته است. با بسته شدن مسیرهای واردات قیمت یک کیلو گاز در افغانستان به بیش از یک دلار می‌رسد، برای مردمی که بیش از ۴۰ درصد آنان زیر خط فقر هستند تامین این هزینه غیر مقدور است.

افغانستان تنها کشور منطقه است که هنوز بیش از ۹۰ درصد انرژی گرمایی‌ خانه‌های مردمش از سوخت جامد همانند چوب، زغال و هیزم تامین می‌شود.

جمعیت حدود ۵ میلیونی کابل نیز برای گرم کردن خانه از چوب و زغال سنگ استفاده می‌کنند و این کار کابل را به آلوده‌ترین شهرافغانستان تبدیل کرده‌است.

مسئولان و مردم افغانستان معتقدند که فقر عامل مهم در راستای قطع جنگل و آلودگی هوا است.

مومن که در شهر کابل چوب فروشی دارد، می‌گوید که چوب را بیشتر از ولایت پکتیکا در جنوب شرق افغانستان می‌آورد.

او می‌گوید که مردم فقیر هستند و چوب را از جنگل جمع آوری و به ما می‌فروشد. راه دیگری برای امرار معاش ندارند. او سالانه به ارزش ۲۰ هزار دلار چوب به کابل می‌آورد و می‌فروشد. هر ۷ کیلو چوب در کابل به ارزش حدود ۳ دلار به فروش می‌رسد.

برای خیلی از خانواده‌ها این هزینه سرسام آور است و به گفته اداره محیط زیست فقر باعث شده که مردم به استفاده از زغال سنگ، مواد پلاستیکی و تایر خودرو رو بیاورند که به شدت باعث آلودگی هوا می‌شود.

براساس آمار اداره محیط زیست برای گرم کردن خانه‌ها، استفاده نانوایی و حمام‌های عمومی در شهر کابل سالانه بیش از یک میلیون ۲۰۰ تن چوب مصرف می‌شود. مقدار زغال مصرفی نیز بیشتر از این است.

علاوه بر استفاده از سوخت جامد، افزایش جمعیت در شهرها، افزایش وسایط نقلیه، نبود امکانات برای از بین بردن زباله‌ها و عدم آگاهی مردم درباره آلودگی و کاهش مناطق سبز از عوامل عمده آلودگی محیط زیست در افغانستان اعلام شده‌است.

اداره ملی محیط زیست افغانستان می‌گوید که کنترل آلودگی هوا را در سال ۱۳۸۸ در کابل شروع کرده و تاکنون دستاوردهای زیادی داشته‌است.

غلام محمد ملکیار، معاون فنی اداره حفاظت از محیط زیست افغانستان می‌گوید که این اداره در کنار تدوین استراتژی و مقرره‌ها اقدام‌های عملی را نیز انجام داده و توانسته که تمام هتلها، رستوران‌ها، حمام‌ها و نانوایی های شهر کابل را که زغال سنگ، چوب، پلاستیک و لاستیک موتر استفاده می‌کردند وا دارد که از گاز استفاده کنند و اکنون ۷۵ درصد آنان از گاز استفاده می‌کنند.

در کنار آن به گفته آقای ملکیار اداره‌های دولتی نیز مجبور شده‌اند که برای گرم کردن دفاترشان از زغال، چوب و دیزل استفاده نکنند و وزارت مالیه/ دارایی نیز پول مصارف این اقلام را در اختیار وزارت خانه‌ها قرار نمی‌دهد.

دولت تلاش کرده که با تامین نسبی برق شهر کابل از طریق برق وارداتی و تولید داخلی به گفته آقای ملکیار ۱۷۳ هزار ژنراتور را که برای تامین روشنای خانه ها استفاده می شد از دور فعالیت خارج کند. با از کار افتادن این ژنراتورها ۳.۲ درصد میزان آلودگی هوای کابل کاهش یافته است.

معاون اداره محیط زیست افغانستان می‌گوید که مقدار ذرات معلق در سال ۱۳۸۷ و ۱۳۸۸ در فضا کابل به ۱۵۰۰ میلی میکرون در هر متر مکعب می‌رسیده که اکنون در فصل زمستان به ۵۰۰ الی ۶۰۰ میلی میکرون در هر متر مکعب کاهش یافته که قدم مهم در راستای کابل میزان آلودگی شهر کابل است.

ولی افغانستان و مدیران شهر کابل کار زیادی را در پیش رو دارند تا این مقدار به ۱۵۰ میلی میکرون در مترمکعب برساند.

اداره محیط زیست افغانستان می‌گوید که در سال ۱۳۸۹ و ۱۳۹۰ کابل در یک سال ۲۷۰ الی ۲۹۰ روز آلوده داشت. اکنون به استثنا فصل زمستان کابل حدود ۳۵ الی ۴۵ روز آلوده دارد که میزان آلودگی شهر به مراتب کاهش یافته است.