د جرمونو نړیوالې محکمې د ټرمپ له لوري بندیز غندلی او پرضد یې د یو موټی کېدو غوښتنه کړې
د عکس سرچینه، ټرمپ او د جرمونو نړیواله محکمه
د جرمونو نړیوالې محکمې 'ایسيسي' د ډونلډ ټرمپ له لوري لګول شوی بندیز غندي چې وايي هدف یې د یادې محکمې چارواکو پرضد د بندیزونو لګول او د دوی د خپلواک او بېپرې عدلي کار زیانمنول دي.
دغې محکمې پر خپله وېبپاڼه او اېکس (پخوا ټوېټر) یوه لنډ پیغام کې لیکلي: "محکمه په بشپړ توګه د خپلو کارکوونکو ملاتړ کوي او ژمنه کوي چې د نړۍ په کچه د بېګناقربانیانو لپاره عدالت او هیله وړاندې کوي. موږ له خپلو ۱۲۵ غړو هېوادونو، مدني ټولنو او د نړۍ له ټولو ملتونو غواړو چې د عدالت او بنسټیزو بشري حقونو لپاره سره یو موټی شي".
دې لیکنه کې له social media راخیستل شوي مواد شته. له ښودلو وړاندې یې ستاسې اجازه پکار ده، ځکه ښایيکوکیز یا بله تکنالوژي پکې کارول شوې وي. کولی شئ له اجازې مخکې د social media site پالیسي ولولئ. د دې لپاره غوښتنه ومنئ او مخکې لاړ شئ
د پوسټ X پای
ډونلډ ټرمپ د جرمونو پر نړیواله محکمه بندیز ولګاوه
ډونلډ ټرمپ د یوه اجرائیوي فرمان په لاسلیکولو سره د جرمونو پر نړیوالې محکمې 'ایسيسي' بندیز ولګاوه او هغه یې د امریکا او د دغه هېواد د نږدې متحد اسرائیل خلاف "پر نامشروع او بېبنسټه اقداماتو" تورنه کړه.
دا ګام پر هغو اشخاصو او د هغوی د کورنیو پر غړو باندې مالي او د ویزو محدودیتونه وضع کوي چې د جرمونو په نړیواله محکمه کې د امریکایي اتباعو یا د امریکا د متحدانو په اړه څېړنو کې مرسته کوي.
ټرمپ دا فرمان په داسې حال کې لاسلیک کړ چې د اسرائیلو لومړی وزیر بنیامین نتنیاهو په واشنګټن کې د کانګرس له غړو سره پر لیدنو بوخت و. هغه سېشنبه سپینه ماڼۍ کې له ولسمشر ټرمپ سره هم لیدلي وو.
د جرمونو نړیوالې محکمې تېر نومبر په غزه کې د جنګي جرمونو په تور چې اسرائیل یې ردوي، د نتنیاهو د نیولو امر صادر کړ. دې محکمې هممهاله د حماس د یوه قوماندان د نیولو لپاره هم ورته امر صادر کړی و.
اوس د سپینې ماڼۍ لخوا په یوه خپره شوې معلوماتي پاڼه کې د جرمونو نړیواله محکمه تورنه شوې، چې پر یوه وخت یې د نیولو د دغو دوو حکمونو په صادرولو سره د حماس او اسرائیل ترمنځ "شرمناک اخلاقي مساوات" رامنځته کړی دی.
د عکس سرچینه، Getty Images
د ټرمپ په اجرائیوي فرمان کې ویل شوي چې د نړیوالې جنايي محکمې وروستیو اقداماتو "یوه خطرناکه" لاره او بېلګه جوړه کړې چې امریکایان یې د "ځورونې، ناوړه ګټه اخیستنې او احتمالي نیول کېدو" له خطر سره مخامخ کړي دي.
په فرمان کې ویل شوي، "دا ناوړه چلند پر خپل وار د متحدو ایالتونو د حاکمیت نقضېدو لپاره ګواښ دی او د امریکا د حکومت او د اسرائیل په ګډون زموږ د متحدانو د ملي امنیت او بهرني سیاست مهمې هڅې کمزورې کوي."
سپینې ماڼۍ د جرمونو نړیواله محکمه تورنه کړې چې د اسرائیلو د ځان د دفاع پر حق باندې محدودیتونه لګوي، په داسې حال کې چې ایران او اسرائیل ضد ډلې یې له پامه غورځولې.
د یادونې ده چې امریکا د جرمونو نړیوالې محکمې غړې نه ده او په وار وار یې د امریکايي چارواکو یا اتباعو په تړاو د دغه بنسټ هر ډول قضاوت رد کړی دی.
ډونلډ ټرمپ د خپلې ولسمشرۍ په لومړۍ دوره کې د جرمونو نړیوالې محکمې پر هغو چارواکو بندیزونه لګولي وو چې د امریکایي ځواکونو لخوا یې په افغانستان کې د احتمالي جنګي جرمونو په اړه څېړنه کوله. دغه بندیزونه بیا وروسته د ولسمشر جو بایډن ادارې لخوا لېرې شول.
د عکس سرچینه، Reuters
د امریکا د کانګرس استازو جرګې تېره میاشت د جرمونو پر نړیوالې محکمې د بندیزونو وړاندیز ته رایه ورکړه، خو دا لایحه په سنا کې ناکامه شوه.
د جرمونو نړیواله محکمه په ۲۰۰۲ کال کې د یوګوسلاویا له انحلال او روانډا کې له نسل وژنې وروسته د دې لپاره رامنځ ته شوه، چې ادعا شوي ظلمونه وپلټني.
د نړۍ له ۱۲۰ ډېرو هېوادونو د روم اساسنامه تصویب کړې، چې د جرمونو نړیواله محکمه یې له مخې جوړه شوې ده. ۳۴ نورو هېوادونو هم لاسلیک کړې او ښايي په راتلونکي کې یې تصویب کړي.
امریکا او اسرائیل یو هم د روم اساسنامې غړي نه دي.
د جرمونو نړیواله محکمه وروستۍ حل لاره ده او یوازې هغه وخت مداخله کوي، چې د هېوادونو ملي چارواکي نشي کولی یا نه غواړي حساب کتاب وکړي.
د ټرمپ په اجرائیوي فرمان کې ویل شوي چې دا "دواړه هېوادونه [امریکا او اسرائیل] پرمختللې دیموکراسۍ دي، چې پوځونو یې په کلکه د جګړې قوانینو ته غاړه ږدي".
