War in Yemen: Etu mba UAE si kwụọ ụgwọ ka e gbuo ndị ndọrọndọrọ ọchịchị

United Arab Emirates (UAE) enyela ego, kwado maka igbu ọchụ, igbagbụ ndị ndọrọndọrọ ọchịchị na Yemen. Nyocha BBC chọpụtara, ka esemokwu metụtara gọọmentị Yemen na ndịagha na-alụ ọgụ nke laghachiri na nso nso a n'awa nke Osimmiri Uhie.

Ọzụzụ ibuagha megide iyi ndụ egwu nke ndịagha America zuru ndị otu Emirati na mba Yemen ka e were nye ndị obodo ha ọrụ tụgharịrị ma na-akpalite nnukwu mmụba igbu ọchụ, ịgbagbụ ndị ndọrọndọrọ ọchịchị dịka otu onye si kọọrọ BBC Arabic na eme nyocha.

BBC chọpụtara na-agbanyeghị ebumnuche ndịagha Amerịka bụ ikpochapụ ndị jihadist, otu al-Qaeda na Islamic State (IS) nọ na ndịda Yemen, mana mba UAE gara n'ihu inye ndị bụbu ndị otu al-Qaeda ọrụ nchekwa na Yemen iji lụsoo ndị agha nnupuisi Houthi na otu ndị ọzọ ọgụ.

Gọọmenti mba UAE agọnarịla ebubo a dị na nyocha anyị - na ha gburu ndị aka ha na-adịghị n'iyi ndụ egwu - ma sị na akụkọ ụgha na-amịtaghị mkpụrụ".

Ogbugbu a na-egbu mmadu na Yemen - ihe karịrị ogbugbu mmadu 100 n'ime afọ atọ - bụ naanị otu akụkụ nke esemokwu na-aga n'ihu ebe ọtụtụ mbaụwa na-emegide ibe ha na mpaghara Middle East kachasị daa ogbenye.

Ọnọdụ ọjọọ a na-akụda mmụọ emeela ka ọchịchị gọọmentị Yemen nke mbaụwa niile nabatara ghara ịlọghachị azụ. Nke a, e nwere ike ịrụ ya ka ụka, enyela ndị otu Houthis nke mba Iran na-akwado ohere ka ha na-akpaike ma na-awakpo ụgbọmmiri n'oke Osimmiri uhie. Nan nso nso a, obi ọchịchị mba Amerịka bụ Washington ekwuola na ha ga-akpọpụtaghị aha ndị ka otu na-eyi ndụ egwu n'ụwa".

Anọ m na-akọ banyere esemokwu dị na obodo m Yemen kemgbe ọ malitere na 2014. Agha ahụ mere ka gọọmentị kwụsị ịchịkwa ebe ugwu nke ndị Houthis - bụ ndị kemgbe ọtụtụ afọ aghọwo ndị nzọpụta na nke ọma.

Na 2015, US na UK kwadoro mmekorita nke ọtụtụ mba Arab nke Saudi Arabia na-edu - ya na UAE dị ka onye isi mmekọ - ịlụ ọgụ. Njikọ ahụ wakporo Yemen n'ebumnobi nke iweghachi ọchịchị Yemen a chụpụrụ n'agha na ịlụso iyi ọha egwu ọgụ. Enyere UAE maka nchekwa na ndịda, wee bụrụ onye isi US na-akwado ọgụ megide iyi ọha egwu na mpaghara - al-Qaeda adịlarị ọnụnọ na ndịda ma na-enweta ókèala ugbu a.

Ọgbaghara na Yemen

N'afọ 2014, ndị nnupụisi a maara dị ka Houthis nke otu ngalaba nke obere ndị Shia Muslim obodo Yemen weghaara isi obodo, Sanaa.

Onye isi ala Abdrabbuh Mansour Hadi guzobere isi obodo nwa oge na ndịda obodo Aden mgbe ọ gbapụrụ n'ụlọ mkpọrọ na Sanaa na February 2015

Saudi Arabia na steeti asatọ ndị ọzọ na-abụkarị ndị Sunni Arab bidoro ibuso ndị Houthi agha ọgụ, bụ ndị ha kwuru na ọ bụ ndị mba Iran na-emegide ya. Ndị otu Saudi na-edu enwetala nkwado ngwa ngwa site na US, UK na France

E nweela esemokwu n'etiti ndị yiri ka ha nọ n'otu akụkụ. N'August 2019 ọgụ dara na ndịda n'etiti ndị agha gọọmentị Saudi na-akwado ya na otu ndị otu ndọrọndọrọ ọchịchị ndịda, South Transitional Council (STC), nke boro Onye isi ala Hadi ebubo na ọ na-eduhie eduhie na njikọ ya na ndị Alakụba.

Ndị agha sitere na al-Qaeda na Arabian Peninsula (AQAP) na ndị mmekọ mpaghara nke ndị otu Islamic State (IS) ejirila ọgba aghara ahụ were were weghara ókèala dị na ndịda ma na-ebuso ọgụ na-egbu egbu, ọkachasị na Aden.

Ndị Houthis agbasawanyewokwa mmetụta nke ha - na Nọvemba 2023, ha malitere ibuso ụzọ mbupu mba ụwa n'Oké Osimiri Uhie.

Mana kama nke a na-eme ka nkwụsi ike ka ukwuu, n'oge m na-eme njem nta akuko ugboro ugboro n'oge ahụ, ahụrụ m ọtụtụ ogbugbu ezubere iche, na mpaghara ndịda gọọmentị Yemen na-achịkwa, nke ụmụ amaala Yemen na-enweghị njikọ na otu ndị ụjọ na enyị mmadu egwu.

N'okpuru iwu mba ụwa, a ga-agụ ogbugbu ọ bụla e gburu ndị nkịtị na-enweghị usoro ziri ezi dị ka ikpe na-abụghị ikpe.

Ọtụtụ n'ime ndị ahụ e gburu bụ ndị Islah - ngalaba Yemeni nke Muslim Brotherhood. Ọ bụ òtù okpukpe Sunni Islamist nke mba ụwa na-ewu ewu nke US ekewabeghị dị ka òtù ndị na-eyi ọha egwu, mana amachibidoro ya n'ọtụtụ mba Arab - gụnyere UAE ebe ndị ezinụlọ eze obodo na-ahụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị ya na nkwado maka ntuli aka. na ọchịchị ha.

Ihe onyonyo a na-ahụ maka igbu mmadụ nke mbụ mere ka m nwee mmalite nke m ga-enyocha ogbugbu ndị a dị omimi. Emere ya na Disemba 2015 wee bụrụ ndị otu ụlọ ọrụ nchekwa US nkeonwe akpọrọ Spear Operations Group.

Emechara m zute otu n'ime ndị nọ n'azụ ọrụ ahụ e gosiri na onyonyo a na ụlọ oriri na ọṅụṅụ na London na 2020. Isaac Gilmore, onye bụbu onye agha mmiri US nke mechara bụrụ onye isi ọrụ Spear, bụ otu n'ime ọtụtụ ndị America kwuru na e goro ha n'ọrụ. mee ogbugbu na Yemen site na UAE.

Ọ jụrụ ikwu banyere onye ọ bụla "aha ya dị na ndị aga egbu" nke ndị UAE nwetere - ma karịa ebumnuche nke ozi nke mbụ ha: Ansaf Mayo, onye omeiwu Yemen nke bụ onye ndu otu Islah na ọdụ na ndịda Aden, isi obodo gọọmentị nwa oge kemgbe 2015.

Akpọrọ m Mr Gilmore ihu maka eziokwu ahụ bụ na ndị ọchịchị US ekewabeghị Islah dị ka ndị na-eyi ọha egwu.

Ọ sịrị, "Ọgbaghara ọgbara ọhụrụ dị mwute na enweghị isi." "Anyị na-ahụ nke a na Yemen – onye ndị mmadu na ahu ka onye ndu obodo na onye ụkọchukwu, bụ onye ndị ọzọ na ahu ka onye na-eyi ọha egwu."

Mr Gilmore, na onye ọrụ Spear ọzọ na Yemen n'oge ahụ - Dale Comstock - gwara m na ozi ha mere kwụsịrị na afọ 2016. Ma ogbugbu ndị mmadu na ndịda Yemen gara n'ihu akwusịghị. N'ezie, ha na-abawanye ugboro ugboro, dịka ndị nyocha sitere na otu ndị na-ahụ maka ikike mmadụ si kwuo.

Ha nyochara ogbugbu mmadu ruru ọnụ ọgụgụ 160 e mere na Yemen na afọ 2015 rụọ na afọ 2018. Ha kwuru na otutu ka egburu na afọ 2016 na naanị mmadụ 23 n'ime mmadụ 160 ka egburu nwere njikọ na iyi ọha egwu. E ji otu ụzọ Spear jiri mee ogbugbu a niile - ịgbawa ngwa agha (IED) dị ka ihe ndọpụ uche, na-esochikwa igba ndị ha gburu égbè.

Ogbugbu onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị mere na nso nso a na Yemen, dị ka onye ọka iwu Yemeni Huda al-Sarari si kwuo, mere n'ọnwa gara aga - nke imam egburu na Lahj site n'otu ụzọ ahụ.

Mazị Gilmore, Mr Comstock, na ndị agha abụọ ọzọ sitere na Spear bụ ndị rịọrọ ka a ghara ịkpọ aha ha, kwuru na Spear etinyela aka n'ịzụ ndị ọrụ Emirati na ọdụ ndị agha UAE na Aden. Otu onye nta akụkọ jụrụ ka a ghara ịma aha ya gwakwara anyị na ya ahụla ihe onyonyo nke ọzụzụ dị otú ahụ.

Ndị agha ahụ agaghị abanye n'ime nkọwa banyere ihe ọ gụnyere, mana otu onye isi ndị agha Yemen si Aden, onye na-arụ ọrụ na UAE n'onwe ya, nyere m nkọwa ndị ọzọ.

Dika ịhe njịrị mara ha sịrị dị, nke mere ka ha pụta ìhè na Aden ma bụrụ ndị ama ama; ọrụ ha gbanwere nkenke ha bụrụzịa ndị ọrụ na enye Emirati ọzụzụ, "bụ ndị zụrụ ndị Yemeni ime ebumnuche ahụ", onye ọrụ agha Yemen gwara m.

Site na nyocha, anyị na ndị karịrị mmadu iri na abụọ bu ndị isi iyi ndị Yemen bu ndị kwuru na nke a bụ etu ọnọdụ ha sịrị dị. Ha gụnyere ụmụ nwoke abụọ kwuru na ha emeela ogbugbu ndị mmadu na-abụghị maka ihe gbasara ịyị ọha egwu, mgbe ndị agha Emirati zụrụchara ya ime nke ahụ. Otu nwoke kwuru na e nyere ya ohere ịhapụ ya n'ụlọ mkpọrọ UAE maka mgbanwe ya igbu otu agadi nwoke, onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị Yemen; ma sị na ya anabataghị ya.

Inweta ndị Yemen ka ha ga gbụọ mmadu ahụ pụtara na ọga esi ike ịchọpụta na aka ndị UAE dị na ya.

Site na 2017, UAE enyerela aka guzobe ndị agha, akụkụ nke Emirati, kwadọ ụlọ ọrụ nchekwa nke na-arụ otu netwọkụ nke ndị agha na ndịda Yemen.

Ndị agha ahu na arụọrụ na ndịda Yemen, ha n'arụrụ onwe ha n’ adabereghị na gọọmentị Yemen. Ha na-anata naanị iwu sitere na UAE. Ọ bụghị nanị na a zụrụ ndị agha ahụ ka ha na-alụ ọgụ n'ọgbọ agha. A zụrụ otu ngalaba na-emegide iyi ọha egwu, ka ha na-eme ogbugbu mmadu, onye nkwuputa anyị gwara anyị.

Onye nkwuputa anyị zitere akwụkwọ nwere aha mmadu ịrị na otu nke ndị bụbu al-Qaeda na-arụ ọrụ ugbu a na STC.

N'oge nyocha anyị, anyị hụkwara aha Nasser al-Shiba. N'otu oge ọ bụ onye ọrụ Al-Qaeda dị elu, a tụrụ ya mkpọrọ maka iyi ọha egwu ma emesịa hapụ ya. Otu onye ozi gọọmentị Yemen anyị gwara anyị okwu gwara anyị al-Shiba bụ onye a ma ama na mwakpo a wakporo ụgbọ mmiri USS Cole, nke gburu ndị ọrụ ụgbọ mmiri America 17 na October 2000. Ọtụtụ akwụkwọ gwara anyị na ọ bụzi ọchịagha nke otu n'ime ndị STC. ndị agha nkeji.

Ọkaiwu Huda al-Sarari nọ na-enyocha mmebi iwu mmadụ nke ndị agha ndị UAE na-akwado na ala mere. N'ihi ọrụ ya, a na-eyikarị ya egwu ọnwụ. Mana ọ bụ nwa ya nwoke dị afọ 18 bụ Mohsen kwụrụ ụgwọ kacha elu.

A gbara ya n'obi na March 2019 ka ọ na-eme njem n'ọdụ mmanụ ụgbọala, ma nwụọ otu ọnwa ka e mesịrị. Mgbe Huda laghachiri n'ọrụ mgbe ọ nwụsịrị, ọ sịrị na ọ natara ozi ịdọ ya aka ná ntị ka ọ kwụsị. "Otu nwa nwoke ezughi oke? Ị chọrọ ka anyị gbuo nke ọzọ?" ha kwuru.

Nnyocha nke onye ọka iwu ọha Aden mechara chọpụta na onye otu ndị na-ahụ maka iyi ọha egwu na UAE na-akwado Mohsen gburu Mohsen, mana ndị ọchịchị achọghị ikpe ya ikpe.

Ndị otu ụlọ ọrụ onye ọka iwu - ndị anyị enweghị ike ịkpọ aha maka ebumnuche nchekwa - gwara anyị na ogbugbu mmadụ juru ebe niile emepụtala ọnọdụ ụjọ nke pụtara na ọbụlagodi na ha na-atụ egwu ịchụso ikpe ziri ezi n'okwu metụtara ndị agha UAE na-akwado.

Reprieve enwetala akwụkwọ UAE gbapụrụ agbapụ nke na-egosi na a ka na-akwụ Spear ụgwọ rụọ na afọ 2020, n'agbanyeghị na o doghị anya ịhe mere ha jịrị akwu ha ụgwọ.

Anyị jụrụ onye nchoputa Spear, Abraham Golan, ma ndị otu ya azụrụ ndị Emiratis na usoro igbu ọchụ, mana ọ zaghị ajụjụ ahụ.

Anyị tinyere ebubo a na nyocha anyị na gọọmentị UAE.

O kwuru na ọ bụghị eziokwu na o lekwasịrị anya ndị na-enweghị njikọ na iyi ọha egwu, na ọ kwadoro ọrụ mgbochi iyi ọha egwu na Yemen site na òkù gọọmentị Yemen na ndị mmekọ mba ụwa.

"UAE emeela ihe kwekọrọ n'iwu mba ụwa n'oge ọrụ ndị a," ka o kwuru.

Anyị jụrụ Ngalaba Nchebe nke United States na Ngalaba Steeti ka ha gwa anyị okwu gbasara Spear, mana ha jụrụ. Ụlọ ọrụ ọgụgụ isi gọọmentị US kwuru na nkwupụta: "Echiche na CIA bịanyere aka na ọrụ dị otú ahụ bụ ụgha."