Wikileaks: Julian Assange yarekuwe nyuma y'amasezerano n'Amerika arimo kwemera icyaha

Julian Assange

Ahavuye isanamu, Getty Images

Insiguro y'isanamu, Bijyanye n'amasezerano yagiranye na minisiteri y'ubutabera y'Amerika, Julian Assange ntazafungwa muri Amerika
    • Umwanditsi, Bernd Debusmann Jr
    • Igikorwa, BBC News i Washington

Nyuma y'imyaka ikibazo cye gikururana mu nkiko, urubuga Wikileaks rumenerwaho amabanga ruvuga ko uwarushinze Julian Assange yavuye mu Bwongereza nyuma y'amasezerano yagiranye n'abategetsi b'Amerika, azatuma yemera ikirego cyo mu rwego nshinjacyaha ubundi akarekurwa.

Assange, w'imyaka 52, yarezwe umugambi mubisha wo kubona no gutangaza amakuru ya gisirikare y'Amerika.

Mu gihe cy'imyaka, Amerika yakomeje kuvuga ko izo nyandiko zamenyekanye nka 'Wikileaks files' – zahishuye amakuru ku ntambara yo muri Irak na Afghanistan – zashyize ubuzima mu kaga.

Assange yamaze imyaka itanu ishize afungiye muri gereza yo mu Bwongereza, aho yahatanaga mu mategeko kugira ngo atoherezwa kuburanishwa muri Amerika.

Nkuko bitangazwa na CBS, igitangazamakuru gikorana na BBC muri Amerika, Assange ntazafungwa muri Amerika ndetse igihe yamaze afungiye mu Bwongereza kizahabwa agaciro kibarwe.

Assange azasubira iwabo muri Australia, nkuko bikubiye mu ibaruwa ya minisiteri y'ubutabera y'Amerika.

Ku rubuga nkoranyambaga X, Wikileaks yavuze ko Assange yavuye muri gereza ya Belmarsh mu Bwongereza ku wa mbere, nyuma yo kumara iminsi 1,901 mu kumba gato.

Julian Assange arimo kwinjira mu ndege i London mu Bwongereza

Ahavuye isanamu, Reuters

Insiguro y'isanamu, Wikileaks yatangaje videwo ya Julian Assange arimo kuva mu Bwongereza mu ndege yihariye

Iryo tangazo ryongeyeho ko nyuma "yarekuriwe ku kibuga cy'indege cya Stansted [cy'i London] nyuma ya saa sita z'amanywa, aho yuririye indege ava mu Bwongereza" kugira ngo asubire muri Australia.

Skip podcast promotion and continue reading
WhatsApp channel ya BBC Gahuza

Amakuru ya BBC Gahuza ako kanya kuri WhatsApp yawe

Kanda hano ujyeho

End of podcast promotion

Videwo yatangajwe n'urubuga Wikileaks isa n'iyerekana Assange, yambaye ipantalo y'ikoboyi (jeans) n'ishati y'ubururu, atwawe mu modoka ajyanwe i Stansted mbere yuko yinjira mu ndege.

BBC ntiyashoboye kugenzura iyo videwo mu buryo bwigenga.

Umugore we, Stella Assange, yatangaje ubutumwa ku rubuga X ashimira abashyigikiye umugabo we "bafatanyije mu myaka myinshi cyane kugira ngo ibi bibe bibaye impamo".

Ayo masezerano – akubiyemo ko azemera ikirego kimwe – yitezwe gusorezwa mu rukiko rwo mu birwa (amazinga mu Kirundi) bya Northern Mariana Islands, ku wa gatatu w'iki cyumweru, ku itariki ya 26 Kamena (6).

Ibyo birwa byitaruye by'Amerika byo mu nyanja ya Pasifika byegereye cyane Australia kurusha inkiko z'Amerika zo muri leta ya Hawaii cyangwa ahandi hantu hasanzwe (hatari mu birwa) ho muri Amerika.

Ibiro ntaramakuru AFP byasubiyemo amagambo y'umuvugizi wa leta ya Australia avuga ko iyi dosiye "yagiye buhoro igihe kirekire cyane".

Richard Miller, umunyamategeko wa Assange, yanze kugira icyo atangaza ubwo yabazwaga na CBS. BBC na yo yagerageje kuvugana n'umunyamategeko we wo muri Amerika ariko nta cyo yatangaje.

Assange n'abanyamategeko be bari bamaze igihe kirekire bavuga ko uru rubanza aregwamo rushingiye ku mpamvu za politike.

Muri Mata (4) uyu mwaka, Perezida w'Amerika Joe Biden yavuze ko arimo kwiga ku busabe bwa Australia bwo guhagarika gukurikirana Assange mu nkiko.

Mu ntsinzi mu kwezi kwakurikiyeho, urukiko rukuru rw'Ubwongereza rwanzuye ko Assange ashobora gutanga ubundi bujurire bwo kubuza ko yoherezwa kuburanishirizwa muri Amerika, bituma ashobora kuvuguruza ibyo Amerika yizezaga ku kuntu urwo rubanza rwe muri Amerika rwari kugenda, ndetse niba uburenganzira bwe bwo kuvuga icyo ashaka butari guhonyorwa.

Nyuma y'icyo cyemezo cy'urukiko, umugore we Stella yabwiye abanyamakuru n'abashyigikiye Assange ko ubutegetsi bwa Biden "bukwiye kwitandukanya n'uru rubanza ruteye isoni".

Abashyigikiye Assange imbere y'urukiko mu Bwongereza

Ahavuye isanamu, Reuters

Insiguro y'isanamu, Abashyigikiye Julian Assange bateraniye hanze y'urukiko rukuru rwo mu Bwongereza muri Gicurasi (5) uyu mwaka, ku munsi w'urubanza ku koherezwa kuburanishwa muri Amerika kw'uyu washinze Wikileaks

Mbere, abashinjacyaha bo muri Amerika bashakaga ko uyu washinze Wikileaks aburanishwa ku birego 18 – byinshi muri byo biteganywa n'itegeko rijyanye n'ubutasi – kubera gusohora amakuru y'ibanga y'igisirikare cy'Amerika n'ubutumwa bwa dipolomasi bujyanye n'intambara yo muri Afghanistan na Irak.

Urubuga Wikileaks, Assange yashinze mu mwaka wa 2006, ruvuga ko rwatangaje inyandiko zirenga miliyoni 10. Nyuma leta y'Amerika yavuze ko ari "kimwe mu bikorwa binini cyane byo kumena amakuru y'ibanga kibayeho mu mateka ya Leta Zunze Ubumwe [z'Amerika]".

Mu mwaka wa 2010, urwo rubuga rwatangaje videwo yafatiwe muri kajugujugu y'Amerika igaragaza abasivile b'Abanya-Irak barenga 10, barimo n'abanyamakuru babiri b'ibiro ntaramakuru Reuters, barimo kwicirwa mu murwa mukuru Baghdad wa Irak.

Chelsea Manning, wari umusesenguzi w'amakuru y'ubutasi mu gisirikare cy'Amerika, wabaye umwe mu bazwi cyane wakoranye na Assange, yakatiwe gufungwa imyaka 35, nyuma uwari Perezida w'Amerika Barack Obama agabanya igifungo cye mu mwaka wa 2017.

Bitandukanye n'iyi dosiye, Assange yanarezwe muri Suède ibirego byo gufata abagore ku ngufu no gukora ihohotera rishingiye ku gitsina. Yarabihakanye.

Yamaze imyaka irindwi yihishe muri ambasade y'igihugu cya Équateur (Ecuador) i London, avuga ko urubanza rwo muri Suède rwari gutuma yoherezwa muri Amerika.

Abategetsi ba Suède baretse gukurikirana iyo dosiye mu 2019, bavuga ko hari hashize igihe kirekire cyane ikirego cya mbere gitanzwe, ariko nyuma abategetsi b'Ubwongereza baramufunze. Yaburanishijwe ku kutitaba inkiko kugira ngo yoherezwe kuburanishwa muri Suède.

No muri izo manza z'igihe kirekire, Assange ni gacye cyane yabonetse mu ruhame, ndetse amakuru avuga ko yamaze imyaka afite ubuzima bubi, harimo no kuba mu 2021 yaragize ikibazo gito cyo guturika kw'udutsi two mu bwonko (stroke) ubwo yari ari muri gereza.