DRC: Abantu 358 barimo abagore 98 n'abana 32 bishwe mu kwezi kumwe

Igenzura rya ONU ryasanze abantu 358 barishwe muri Werurwe barimo abagore 98 n'abana 32. Ku ifoto ni Madeleine wo mu Ntara ya Ituri watemaguwe n'igitero cy'umutwe witwaje intwaro mu mpera za 2022 aho bishe abana be bane babatemye we akarokoka.

Ahavuye isanamu, UNHCR

Insiguro y'isanamu, Igenzura rya ONU ryasanze abantu 358 barishwe muri Werurwe barimo abagore 98 n'abana 32. Ku ifoto ni Madeleine wo mu Ntara ya Ituri watemaguwe n'igitero cy'umutwe witwaje intwaro mu mpera za 2022 aho bishe abana be bane babatemye we akarokoka.

Igenzura ryakozwe n’ibiro bya ONU bikurikirana uburenganzira bwa muntu muri RDC mu kwezi kwa Werurwe (3) gusa ryasanze harakozwe ibikorwa hafi 500 bihonyora uburenganzira bwa muntu byiciwemo abantu 358, n’abagore bagera kuri 68bafatwa ku ngufu.

Ibi bikorwa bibi, 85% byakorewe mu ntara z’iburasirazuba, cyane cyane Kivu ya Ruguru na Ituri, ahishwe abantu 353 muri uko kwezi kwa gatatu uyu mwaka, mu gihe bari 276 mu kwezi kwa kabiri.

Inzobere kuri DR Congo zivuga ko raporo igaragazwa n’ibi biro bya ONU itanga ishusho ntoya y’ibikorwa bibi biba byarakozwe mu by’ukuri.

Ibi biro bya ONU bivuga ko 32% y'ibi bikorwa bihonyora uburenganzira bwa muntu byakozwe n’abakozi b’inzego za leta nk’abapolisi n’ingabo, mu gihe imitwe yitwaje intwaro yakoze 68%.

Muri Werurwe, abantu 223 barashimuswe muri bo harimo abagore 36 n’abana 40, bikozwe ahanini n’imitwe yitwaje intwaro, nk’uko ibi biro bibivuga.

Gushimuta abantu byiganje cyane muri Kivu ya Ruguru, Ituri, n’Intara ya Kivu y’Epfo.

Umutwe wa CODECO wo muri Ituri ni wo washimuse abantu benshi, 93, hamwe na ADF nayo yo muri iyo ntara yashimuse abantu 45.

Intara ibiro bya ONU bivuga ko byabonyemo ibikorwa byinshi bihonyora uburenganzira bwa muntu
Insiguro y'isanamu, Intara ibiro bya ONU bivuga ko byabonyemo ibikorwa byinshi bihonyora uburenganzira bwa muntu

Ibi biro bya ONU bivuga ko muri uko kwezi abagore 68 bakorewe ihohoterwa rishingiye ku gitsina mu gihe mu kwezi kwabanje bari 16.

Ibi bikorwa byiganjemo gufata abagore ku ngufu, ibi biro bya ONU bivuga ko byakozwe ahanini n’imitwe yitwaje intwaro irimo;

  • Abagize umutwe wa Mai-Mai Twa - bahohoteye abagore 15
  • Ngumino [Ngumino] - abagore 11
  • M23 – abagore 9
  • CODECO - abagore 9
  • Ingabo za leta FARDC - abagore 5

Abashinjwe ibi bikorwa ntacyo barabivugaho kugeza ubu, gusa umutwe wa M23 mu ntangiriro z’uyu mwaka wahakanye ibirego washinjwe byo gufata abagore ku ngufu.

Muri Gashyantare (2) Amnesty International yasohoye raporo ishinja M23 gufata ku ngufu abagore barenga 60, kuri ibi birego Majoro Willy Ngoma, umuvugizi wa M23, yabwiye BBC ati: “Twebwe nta na rimwe dushobora gufata abagore ku ngufu”.

Kwishyuza kwandikwa ku rutonde rw'itora

Ibiro bya ONU bireba uburenganzira bwa muntu muri DR Congo bivuga ko byabonye ibikorwa bihonyora uburenganzira bwa demokarasi muri kuriya kwezi kwa Werurwe.

Bivuga ko ibyo ahanini bikorwa n’abo mu nzego za leta harimo abapolisi, abasirikare, n’abandi bakozi ba leta, cyane cyane mu gushyira abantu ku rutonde rw'itora, mu gihe iki gihugu cyitegura amatora ya perezida mu mpera z’uyu mwaka.

Ibi biro bivuga ko muri ibyo bikorwa byabonye harimo;

  • Ivangura n’igitutu ku moko ya ba nyamucye
  • Ibiro bishinzwe kwandika abatora byarindwaga n’imitwe yitwaje intwaro
  • Kugorwa no kwiyandikisha ku mpunzi z’imbere mu gihugu
  • Guca amafaranga abiyandikisha gutora

Inzego za leta nta cyo ziravuga kuri ibi bikorwa bibi byabonywe n’ibi biro bya ONU, BBC kandi yagerageje kuvugisha abategetsi ba Congo kuri iyi raporo.

Ibi biro bivuga ko buri gihe bishyikiriza abategetsi ba Congo ibyo byabonye “kugira ngo bafate ingamba zikenewe, harimo no gushyikiriza ubucamanza abaregwa kubikora”.