Ubuyapani na Amerika bigabisha ko hashobora kuba tsunami itewe na nyamugigima ya 8.8

Insiguro ya video, Igihe tsunami yatera igisagara kiri ku nkengera y'ibahari mu Burusiya
    • Umwanditsi, Stuart Lau & Helen Sullivan
    • Igikorwa, BBC News

Ubuyapani na Reta Zunze Ubumwe za Amerika bigabisha ko hashobora kwaduka akaga ka tsunami inyuma ya nyamugigima yo ku rugero rwa 8.8 ku gipimo ca Richter yabereye ku nkengera y'ibahari mu Burusiya mu masaha aheze kuri uno wa gatatu.

Ababa ku nkengera z'ibahari Pasifike mu Buyapani hamwe no mu mazinga ya Hawaii muri Amerika bategetswe gukinjura.

Imipfunda ya mbere ya tsunami, ku burebure bwa santimetero 30 uja hejuru, yashitse ku nkengera zo mu buraruko bw'Ubuyapani, mu ntara ya Hokkaido imbere y'isaha zine n'iminota 40 mu masaha yaho mu gitondo (10:40), ni ukuvuga isaha icenda n'iminota 40 z'ijoro mu masaha ya Gitega na Kigali (03:40), nk'uko bitangazwa n'ikinyamakuru ca reta NHK. Imipfunda ya santimetero 40 uja hejuru yabonetse ahitwa Tokachi, muri Hokkaido.

Abategetsi ba Amerika nabo bagabishije ko tsunami ishobora gushika kuri metero zitatu uja hejuru ishobora gukora ibara muri Hawaii. Eka no muri Alaska baragabisha.

Imipfunda ingana na metero 1 gushika kuri 3 uja hejuru ishobora kubangamira izinga rya Guam muri Amerika, nk'uko ikigo gikurikiranira hagufi ivya tsunami mw'ibahari Pasifike, Pacific Tsunami Warning Center, kiri ku mugwa mukuru wa Hawai, Honolulu, kigabisha.

Tsunami ni urukurikirane rw'imipfunda y'imikuba ishobora gutikiza ibintu.

Iyi nyamugigima yagiye gutangazwa ko yari ku rugero rwa 8.8 ku gipimo ca Richter inyuma y'uko ubwa mbere ivuzwe ko yapima 8.7.

Reta y'Ubuyapani yategetse ko abantu bava ku nkengera za Pasifike, ivuga iti: "Hitezwe ibintu vyononekara kubera imipfunda ya tsunami. Mudatevye, muve mu turere turi ku nkengera z'ibahari n'inzuzi, mwimukire mu bibanza bikirurutse canke mu bigo vyo kuba murarindiriyemwo.

"Imipfunda ya tsunami yitezwe gukubita urutavanako. Ntimuve aho muja kuba mwimukiye imbere y'uko mubwirwa ko ibintu vyifashe neza".

Umushikiranganji wa mbere w'Ubuyapani, Shigeru Ishiba, avuga ko abategetsi bariko bakora uko bashoboye kwose kugira ngo bagume bamenya ukuntu biriko biragenda, kandi ko utwigoro twose tw'ubutabazi tuza "gushira ubuzima bwa kiremwamuntu imbere ya vyose".

Gushika ubu nta kintu na kimwe kirerekana ko hari ivyononekaye, nk'uko Ishiba abivuga.

Igisata c'Ubuyapani kijejwe ihindagurika ry'ikirere kigabisha ko imikuba ya tsunami y'uburebure bw'imetero hafi zitatu ishobora gutera uturere tutari duto tw'inkengera y'Ubuyapani.

Ahavuye isanamu, Reuters

Insiguro y'isanamu, Igisata c'Ubuyapani kijejwe ihindagurika ry'ikirere kigabisha ko imipfunda ya tsunami y'uburebure bw'imetero hafi zitatu ishobora gutera uturere tutari duto tw'inkengera y'Ubuyapani.
Skip podcast promotion and continue reading
WhatsApp channel ya BBC Gahuza

Amakuru ya BBC Gahuza ako kanya kuri WhatsApp yawe

Kanda hano ujyeho

End of podcast promotion

Muri Hawaii, abategetsi bategetse abantu kuva mu bice bitari bito vy'izinga rya Oahu "vuba bwango", harimwo n'umugwa mukuru w'iyi ntara, Honolulu.

"Mufate ingingo! Haritezwe imipfunda ya tsunami ishobora guteza akaga", niko igisata kijejwe ibiza, Department of Emergency Management, co muri Honolulu kivuga, mu mburi cacishije ku mbuga hwaniro.

Ikigo ca Amerika kijejwe gukurikiranira hagufi tsunami cagabishije kandi ko n'intara za California, Oregon na Washington zishobora guterwa na tsunami.

Nk'uko bitangazwa n'igisata ca Amerika kijejwe ikirere, National Weather Service, imipfunda ya mbere yitezwe muri California nk'isaha zitanu n'iminota 50 z'ijoro (11.50pm), ni ukuvuga isaha zitatu n'iminota 50 (9.50) za kano gatondo mu masaha ya Gitega na Kigali.

Congerako kandi ko hitezwe imipfunda y'imikuba iza kumara amasaha 10 gushika kuri 36.

Ababa muri California baronse ubutumwa bugufi mu materefone yabo bubagabisha kwirinda kuja ku nkengera, ariko kandi bushimangira ko ata mabwirizwa yatanzwe yo gukinjura.

Mu kiganiro ca BBC, Newsday, Helen Janiszewski, umwigisha mu bijanye n'imikorere y'umubumbe w'isi n'ukungene unyiganyiga (Geophysics and Tectonics) kuri Kaminuza ya Hawaii, yavuze ko iyi nyamugigima iri muri cumi za mbere zikaze cane kurusha izindi zimaze kuba kuva muri kahise.

Nk'uko bivugwa n'ikigo gikurikiranira hagufi ibijanye n'imikorere y'umubumbe w'isi (Geological Survey), ku gipimo ca 8.8, ni nyamugigima igize gatandatu ikaze gusumba izindi kuva muri kahise, hampande y'izabaye ahitwa Biobío muri Chili mu 2010, hamwe n'ahitwa Esmeraldas, muri Equateur mu 1906.

Tsunami ifise uburebure bw'imetero 3 gushika kuri 4 yabonetse mu duce tw'akarere ka Kamchatka mu Burusiya mu gice c'uburengero, nk'uko bitangazwa n'abategetsi b'Uburusiya.

Tsunami

Iyi tsunami yatewe na nyamugigima ikomeye cane yabereye ku birometero nka 126 uvuye i Petropavlovsk-Kamchatsky mu Burusiya, ku burebure bw'ibirometero 18 uja hasi, nk'uko bivugwa n'ikigo ca Amerika kijejwe imikorere y'umubumbe w'isi.

Mu burusiya, uyu mugigimbo wateje tsunami ya metero 3 gushika kuri 4 i Kamchatka, nk'uko bitangazwa na Sergei Lebedev, umushikiranganji w'akarere ajejwe gukurikiranira hagufi ibiza.

Lebedev yongerako ko ata muntu yakomeretse, ariko ko ishure ry'imicuko (gardienne/kindergarten) ryononekaye, nk'uko amakuru y'intangamarara abivuga.

"Nyamugigima y'uno musi yari iteye ubwoba kandi ni yo ya mbere ikomeye kuruta iyindi migigimbo yose mu myaka mirongo iheze", nk'uko buramatari wa Kamchatka, Vladimir Solodov, yabivuze mu butumwa bwa videwo yacishije ku rubuga rwa Telegram.