Uwayoboye Coup d'État muri Gabon yatsinze amatora n'amajwi arenga 90%

Umukandida perezida Brice Oligui Nguema yambaye kositimu y'ubururu, aramwenyura nyuma yo gutora.

Ahavuye isanamu, AFP

Insiguro y'isanamu, Abatora bahaye Jenerali Brice Oligui Nguema manda y'imyaka irindwi, biruhutsa ko igihe cy'ubutegetsi bw'umuryango wa Bongo ubu kibaye amateka
    • Umwanditsi, Paul Njie
    • Igikorwa, BBC News, i Libreville

Umusirikare utegeka Gabon Jenerali Brice Oligui Nguema - mu 2023 wayoboye ihirikwa ry'ubutegetsi ryasoje ubutegetsi bw'umuryango wa Bongo wari umazeho imyaka hafi 60 - yatsinze amatora ya perezida yabaye ku wa gatandatu n'amajwi arenga 90%, nkuko ibyavuye mu matora by'agateganyo bibigaragaza.

Mbere y'ayo matora, abamunenga bari bavuze ko itegekonshinga rishya hamwe n'itegeko rishya rigenga amatora bikoze kuburyo bworohereza Oligui Nguema kuba perezida.

Bamwe mu bakomeye batavuga rumwe n'ubutegetsi bashoboraga guhangana na we bya nyabyo muri politike babujijwe kwiyamamaza.

Intsinzi ye mu matora ishimangiye gucigatira ubutegetsi kwe, nyuma y'imyaka hafi ibiri acuze umugambi wo guhirika ku butegetsi Perezida Ali Bongo. Umuryango wa Ali Bongo wari uri ku butegetsi muri Gabon guhera mu mwaka wa 1967.

Oligui Nguema, w'imyaka 50, yari ahatanye n'abandi bakandida barindwi, barimo uwahoze ari Minisitiri w'intebe Alain Claude Bilie-by-Nze, wari uri kuri uwo mwanya ku butegetsi bwa Bongo, hamwe n'abarwanashyaka babiri bakomeye b'ishyaka PDG ryahoze riri ku butegetsi, ari bo Stéphane Germain Iloko na Alain Simplice Boungouères.

Minisitiri w'ubutegetsi bw'igihugu Hermann Immongault yatangaje ati: "Brice Clotaire Oligui Nguema aratowe [nka perezida] n'ubwiganze busesuye bw'amajwi, n'amajwi 575,222."

Bilie-by-Nze, ukomeye mu bo bahatanaga, yagize amajwi arenga gato 3%.

Muri buri bantu 10 mu biyandikishije gutora, abarenga barindwi baratoye. Abategetsi na zimwe mu ndorerezi bashimye icyo kigero cy'ubwitabire, bavuga ko gisobanuye ko amatora yabaye mu mucyo no mu mahoro.

Skip podcast promotion and continue reading
WhatsApp channel ya BBC Gahuza

Amakuru ya BBC Gahuza ako kanya kuri WhatsApp yawe

Kanda hano ujyeho

End of podcast promotion

Ariko habayeho kwinubira inenge zimwe zagaragaye mu matora.

Kuri bimwe mu biro by'itora, gutora byatinze gutangira, kubera ko bamwe mu batora bari ku rutonde rw'itora batashoboye kubona aho bari bitezwe gutorera.

Bilie-by-Nze yavuze ko ahangayikishijwe by'umwihariko n'ibivugwa ko ahantu hamwe na hamwe impapuro z'itora zitariho ikintu zitabitswe ahantu hatekanye, ndetse ko afite amakenga ko zishobora gukoreshwa mu buriganya zigashyirwa mu dusanduku tw'itora nk'iz'abantu batoye.

Intsinzi ya Oligui Nguema imuhaye manda y'imyaka irindwi hamwe n'ubushobozi bwo guhangana na ruswa n'imiyoborere mibi byaranze ubutegetsi bwa Bongo.

Uyu musirikare w'intyoza mu kuvuga wahoze akuriye umutwe w'abasirikare barindaga perezida, yagaragaye nk'ukunzwe n'abaturage biruhukije ku gukizwa ubutegetsi bw'umuryango wa Bongo, asezeranya gukiza iki gihugu ibyahindanyije isura ya Gabon.

Iki gihugu gito gikize ku bitoro no ku biti bivamo imbaho nziza cyo muri Afurika yo hagati, gituwe n'abaturage miliyoni 2.5.

Nubwo ifite uwo mutungo, hafi 35% by'abaturage ba Gabon baracyabaho munsi y'umurongo w'ubucyene w'amadolari abiri y'Amerika (angana na FRW 2,800) ku munsi.