Gaza yakiriye imfashanyo ya mbere y'Amerika imanuwe ivuye mu ndege

Ahavuye isanamu, US Centcom
- Umwanditsi, Henri Astier
- Igikorwa, BBC News
Amerika yakoze igikorwa cyayo cya mbere cyo kumanurira muri Gaza imfashanyo y'ubutabazi ivuye mu ndege - amafunguro arenga 30,000 yamanuriwe mu mitaka avuye mu ndege eshatu za gisirikare.
Icyo gikorwa, cyakozwe ku bufatanye n'igisirikare cya Jordan (Jordanie) kirwanira mu kirere, cyabaye icya mbere muri byinshi byatangajwe na Perezida w'Amerika Joe Biden.
Yasezeranyije kongera imfashanyo, nyuma yuko abantu nibura 112 bishwe ubwo imbaga yirukaga isanga urukurikirane rw'imodoka muri Gaza ku wa kane.
Iyo mfashanyo yamanuwe ivuye mu ndege itanzwe mu gihe umutegetsi wo ku rwego rwo hejuru wo muri Amerika yavuze ko gahunda ijyanye n'amasezerano y'agahenge k'ibyumweru bitandatu muri Gaza yashyizweho.
Ku wa gatandatu, uwo mutegetsi wo muri Amerika yavuze ko Israel "ku rugero runaka yemeye" amasezerano.
Uwo mutegetsi utatangajwe izina yagize ati: "Kazaba ari agahenge k'ibyumweru bitandatu muri Gaza guhera uyu munsi niba Hamas yemeye kurekura icyiciro cyasobanuwe cy'abashimuswe b'intege nkeya (...) abarwayi, abakomeretse, abageze mu zabukuru n'abagore."
Kuri iki cyumweru, abahuza bitezwe kongera guhurira mu nama i Cairo mu murwa mukuru wa Misiri, ndetse abategetsi bo mu Misiri bavuze ko intumwa zivuye muri Hamas na Israel zitezwe kuhagera zikitabira ibyo biganiro.
Umutegetsi umwe yavuze ko ibibazo bimwe bijyanye n'imikorere ku masezerano ashobora kugerwaho, bigicyeneye gucyemurwa, nk'umubare w'imfungwa z'Abanye-Palestine zizarekurwa na Israel nk'ingurane kugira ngo na yo ihabwe abashimuswe na Hamas.

Ahavuye isanamu, Reuters
Mu itangazo, ubuyobozi bw'ingabo z'Amerika bwavuze ko ku wa gatandatu indege za gisirikare z'ubwikorezi zo mu bwoko bwa C-130 zarekuye amafunguro arenga 38,000 ku nkengero y'inkombe ya Gaza.
Bwongeyeho buti: "Ibi byamanuwe bivuye mu ndege bijyanye n'umuhate w'igihe kirambye wo kugeza indi mfashanyo muri Gaza, harimo no kwagura uburyo imfashanyo ihagera mu mihora no mu mihanda byo ku butaka."
Mbere, ibindi bihugu birimo Ubwongereza, Ubufaransa, Misiri na Jordan byamanuriye muri Gaza imfashanyo ivuye mu ndege, ariko iyi ni yo mfashanyo ya mbere Amerika ihamanuriye ivuye mu ndege.
Jan Egeland, umukuru w'umuryango utanga imfashanyo wa Norwegian Refugee Council, ni bwo akiva muri Gaza, aho yari ari mu ruzinduko rw'iminsi itatu.
Kuri iki cyumweru, Egeland yabwiye BBC ati: "Nari niteguye ibintu biteye ubwoba, ariko ni bibi cyane kurushaho, bibi cyane kurushaho.
"Abantu bashaka gutwara ikiganza cyawe… bavuga ngo 'twishwe n'inzara, turimo gupfa hano'.
"Ntekereza ko hari inzara mu majyaruguru." Yongeyeho ko hashize igihe nta mfashanyo igera ku bantu 300,000 babayo mu matongo (inzu zasenyutse), Israel ikaba idatuma hari imfashanyo na nkeya ibageraho.
Abategetsi bo muri Amerika bavuze ko "ibyabaye bibabaje cyane" ku wa kane byagaragaje "akamaro ko kwagura no gukomeza mu buryo burambye uburyo imfashanyo y'ubutabazi igera muri Gaza mu gusubiza ku mibereho imeze nabi cyane".

Ahavuye isanamu, Reuters
Imiryango itanga imfashanyo yavuze ko izo mfashanyo zimanurirwa muri Gaza zivuye mu ndege atari uburyo bwiza bwo gutanga imfashanyo.
Medhat Taher, wavuye mu bye uba muri Gaza, yabwiye ibiro ntaramakuru Reuters ko uburyo nk'ubwo budakwiye na gato.
Yagize ati: "Ibi bizaba bihagije ku ishuri? Ibi birahagije ku bantu 10,000?
"Ni byiza kurushaho kohereza imfashanyo inyuze mu nzira ndetse ni byiza kurusha kumanura imfashanyo mu mitaka ivuye mu ndege."
Mu itangazo rye ku wa gatanu, Perezida Biden yavuze ko Amerika "izashimangira ko Israel yorohereza andi makamyo n'izindi nzira kugira ngo abantu benshi kurushaho babone ubufasha bacyeneye".
Ku wa mbere, Visi Perezida w'Amerika Kamala Harris azahurira i Washington na Benny Gantz, umwe mu bagize guverinoma ya Israel yo mu ntambara, baganire ku gahenge no ku bindi bibazo, nkuko byatangajwe na Reuters, isubiramo amagambo y'umutegetsi wo mu biro bya perezida w'Amerika (White House).
Mu byabaye ku wa kane, abantu 112 barishwe naho abandi bantu barenga 760 barakomereka, ubwo imbaga y'abantu yirundaga iruhande rw'amakamyo atwaye imfashanyo mu gace k'amajyepfo ashyira uburengerazuba bw'umujyi wa Gaza.
Hamas yashinje Israel kurasa ku basivile, ariko Israel yavuze ko benshi bapfiriye mu mubyigano, nyuma yuko abasirikare bayo barashe amasasu yo kubaburira.
Georgios Petropoulos, umukuru w'ibiro bito byo muri Gaza by'ishami ry'Umuryango w'Abibumbye rihuza ibikorwa by'ubutabazi (OCHA), yabwiye BBC ko we n'itsinda ryoherejwe ku bitaro bya al-Shifa basanze umubare munini w'abantu bafite ibikomere byatewe n'amasasu.
Hagati aho, Hamas yavuze ko ku wa gatandatu ibisasu bya Israel byishe abantu nibura 11 mu nkambi y'i Rafah mu majyepfo ya Gaza. Umukuru w'ishami ry'Umuryango w'Abibumbye ryita ku buzima (OMS), Tedros Adhanom Ghebreyesus, yavuze ko icyo gitero ari "amahano". Igisirikare cya Israel cyavuze ko cyagabye "igitero kidahusha" ku ntagondwa zo mu mutwe wa Islamic Jihad muri ako gace.
Ishami ry'Umuryango w'Abibumbye ryita ku biribwa (PAM) ryaburiye ko inzara iri hafi gutera mu majyaruguru ya Gaza. Mu byumweru bya vuba aha bishize ako gace kagezemo imfashanyo nkeya, ndetse aho hantu haba abantu bigereranywa ko bagera ku 300,000, babayeho nta biribwa bihagije cyangwa amazi meza.
Igisirikare cya Israel cyagabye igitero cyagutse cyo mu kirere no ku butaka cyo gusenya Hamas muri Gaza, nyuma yuko abagabo bitwaje imbunda bo muri Hamas bishe abantu hafi 1,200 mu majyepfo ya Israel, ku itariki ya 7 Ukwakira (10) mu 2023, banashimuta abandi bantu 253 babajyana muri Gaza.
Minisiteri y'ubuzima ya Gaza igenzurwa na Hamas ivuga ko abantu nibura 30,410, barimo abana n'abagore bose hamwe 21,000, bamaze kwicirwa muri Gaza kuva icyo gihe, naho abandi 7,000 baburiwe irengero ndetse abandi 71,700 barakomeretse.










