Nigeria: Ku munsi wa kane w'imyigaragambyo, Perezida yasabye ko ihagarara

Perezida wa Nigeria Bola Tinubu yasabye abigaragambya kubihagarika, nyuma y'urugomo rwaranzwe muri iyo myigaragambyo mu bice byinshi by'igihugu.

Mu ijambo ryo kuri televiziyo yagejeje ku gihugu mu gitondo cyo kuri iki cyumweru, Perezida Tinubu yavuze ko ababajwe n'abapfuye muri leta enye zo mu majyaruguru ya Nigeria, ari zo Borno, Jigawa, Kano na Kaduna, no mu zindi leta.

Yavuze ko anababajwe n'isenywa ry'ibikorwa bigenewe abaturage, avuga ko ari "ubugizi bwa nabi bwo ku bushake bwo gusahura amaguriro manini n'amaduka".

Yavuze ko ibyo bitandukanye n'ibyo abateguye imyigaragambyo basezeranyije, ko izaba mu mahoro mu gihugu hose.

Muri iryo jambo, Tinubu yagize ati: "Ndavugana namwe uyu munsi n'umutima uremerewe ndetse no kwiyumvamo gufata inshingano, nzi akaduruvayo n'imyigaragambyo irimo urugomo byatangijwe muri zimwe muri leta zacu."

Ariko mu ijambo rye nta gahunda yatangaje ya leta yo gukuraho ingamba zayo, Abanya-Nigeria benshi bavuga ko zateje amakuba y'ikiguzi cy'imibereho ndetse n'imyigaragambyo.

Ahubwo yavuze ku ngamba zitandukanye leta yafashe mu gucyemura ibibazo by'ubukungu byugarije abaturage.

Tinubu yanashishikarije abashinzwe umutekano gukomeza kugenzura iyubahirizwa ry'amategeko n'ituze.

Bamwe mu bakurikiranira hafi ibya politike ya Nigeria bavuga ko ibyo bishobora kuba ari imvugo y'ikikira (yo koroshya) yo kubwira polisi n'izindi nzego z'umutekano ngo bakomeze guhashya abigaragambya.

Tinubu yagize ati: "Uko ibintu bimeze, nsabye abigaragambya n'abateguye [imyigaragambyo] guhagarika indi myigaragambyo iyo ari yo yose no gushyiraho uburyo bw'ibiganiro, buri gihe narabyemeye igihe cyose byaba bibayeho."

Yagejeje iryo jambo ku gihugu ku munsi wa kane w'imyigaragambyo mu gihugu yo kwamagana "imiyoborere mibi", imyigaragambyo yahawe inyito ya #EndBadGovernce.

Ntibizwi niba ijambo rye rishobora gucubya uburakari bw'urubyiruko rwinshi rw'Abanya-Nigeria, ruvuga ko icyemezo cyo gukuraho inyunganizi ya leta ku giciro cya lisansi (essence), n'izi ngamba za leta, bikwiye guhindurwa.

Mu murwa mukuru Abuja wa Nigeria na leta zimwe zo mu majyaruguru y'igihugu, abashinzwe umutekano bakoze ibikorwa byo kuburizamo imyigaragambyo, barasa imyuka iryana mu maso ku bigaragambya.

Ku munsi wa mbere w'iyi myigaragambyo, abantu batatu bararashwe, ubwo polisi yarasaga amasasu ku bigaragambya muri leta ya Kano – leta ya mbere mu bunini mu zo mu majyaruguru ya Nigeria.

Umuryango uharanira uburenganzira bwa muntu Amnesty International wavuze ko abantu 13 bishwe ku munsi wa mbere w'imyigaragambyo. Ariko polisi yarabihakanye, ivuga ko abantu barindwi bapfuye bivuye ku myigaragambyo.

Abantu barenga 700 batawe muri yombi kuva iyo myigaragambyo yatangira ku wa kane.