Menya uburozi budasanzwe buva ku ruhu rw'uyu mutubu ubu byemezwa ko ari bwo bwishe Alexei Navalny

Umukuru w'abatavugarumwe n'ubutegetsi mu Burusiya, Alexei Navalny, yishwe hifashishijwe uburozi bukaze buboneka ku ruhu rw'umutubu wo muri Amerika y'Epfo, nk'uko Ubwongereza n'ibindi bihugu bimwe by'i Burayi babivuga.

Mu bipimo byafashwe ku murambo wa Navalny, habonetse ibimenyetso by'ikinybautabire cya 'Epibatidine', kandi bishoboka cyane ko ari byo byateye urupfu rwe ubwo yari afungiye muri gereza iri muri Siberia, nk'uko Minisiteri y'Ububanyi n'Amahanga w'Ubwongereza ibitangaza.

Ibyo bihugu bivuga ko leta y' Uburusiya yonyine yari ifite "ubushobozi, impamvu n'uburyo" mu gukoresha ubu burozi bukaze.

Kremlin, ibiro bya perezida w'Uburusiya byahakanye iyi raporo bayita "ibinyoma" nk'uko ikinyamakuru Tass kibivuga.

Ubu burozi ni bwoko ki?

Epibatidine ni uburozi bw'umwimerere bukomoka ku ruhu rw'imitubu iziraniza iboneka mu gihugu cya Ecuador, nk'uko inzobere mu by'uburozi, Jill Johnson, abivuga.

Johnson yabwiye BBC ko ubu burozi bukaze inshuro 200 kurusha 'morphine' ikinyabutabire gikrowa muri 'opium' gikoreshwa mu rugero mu gusinziriza no kurinda abantu ububabare.

Epibatidine ishobora kuboneka mu buryo busanzwe ku mitubu yo muri Amerika y'Epfo ndetse no gukorerwa muri za laboratoire.

Mu itangazo bahuriyeho, ibihugu by'i Burayi byavuze ko iyo imitubu iyo yafashwe n'abantu idashobora kurekura ubwo burozi ariko kandi ubwo burozi budashobora kuboneka mu buryo bw'umwimerere mu Burusiya.

Ubwoko bw'iriya mitubu buzwi nka 'Anthony's poison arrow frog' na 'Phantasmal poison frog' ni bumwe mu bushobora gusohora ubu burozi ku ruhu.

Nubwo epibatidine yigeze kwigwa nk'umuti woroshya ububabare no gufasha abarwayi bafite uburibwe bukabije buturuka ku bihaha, ntabwo ikoreshwa mu buvuzi kubera uburozi n'ubukana bukomeye yifitemo.

Ubu burozi buva ku ruhu rw'umutubu bukora bute?

Ubu burozi bukaze bukora ku duce duto cyane twakira ubutumwa ku misemburo n'imyakura y'umubiri, nk'uko Johnson abivuga.

Kubera ko uhutaza cyane imikorere y'imyakura, iyo watanzwe mu rugero runaka, ushobora gukora nabi kw'imitsi, kugagara kw'imikaya, kugagara (seizures), gukora buhoro k'umutima, guhagarara k'ubuhumekero, ndetse bikanatera n'urupfu, nk'uko abivuga.

Alastair Hay, umwalimu k'ubukana mu bidukikije muri University of Leeds, yabwiye PA ko ingaruka z'uburozi bwa epibatidine zishobora gutera kunanirwa guhumeka, kandi ko "umuntu wese wahumetse ubu burozi apfa abura umwuka".

Yongeyeho ko: "Ubu burozi iyo bubonetse mu maraso y'umuntu bishimangira ko yabuhawe ku bushake".

Ni imbonekarimwe

Epibatidine ni uburozi bukomeye kandi buboneka gake cyane kandi mu karere kamwe ku isi ndetse mu rugero ruto cyane, nk'uko Jill Johnson abivuga.

Byumvikana ko imitubu ivugwa n'Ubwongereza n'abandi bafatanyabikorwa babwo ari 'Anthony's poison arrow frog', ubwoko buboneka gusa muri Ecuador na Peru.

Iyi mitubu ikora ubu burozi iyo yariye ibiribwa bikwiye kugira ngo bikore 'alkaloids' ubwoko bw'ibinyabutabire bikabyara epibatidine, maze iyi ikajya ku ruhu rw'iyo mitubu.

Iyo imirire y'iyo mitubu ihindutse, epibatidine ku ruhu iragabanuka cyangwa ikavaho.

Johnson yagize ati: "Kubona umutubu wo mu gasozi ahantu hakwiriye, wariye ibiryo bikwiye kugira ngo hakorwe alkaloids zikwiye, bisa n'ibidashoboka.

"Ni uburyo bw'imbonekarimwe kuba bwarogeshwa umuntu. Ubundi buryo bwonyine nzi bwo gukoresha epibatidine mu kuroga, ni ukuyikorera muri laboratoire".

Uburusiya bwavuze iki?

Laboratoire z'i Burayi zemeje ko Alexei Navalny yishwe n'uburozi budasanzwe, nk'uko abo bafatanyabikorwa babivuze ku wa Gatandatu.

Mbere, Moscow yavuze ko Navalny yapfuye urupfu rusanzwe, n'ubwo umugore we, Yulia Navalnaya, yakomeje kwemeza ko umugabo we yishwe ahawe uburozi.

Ambasade y'Uburusiya mu Bwongereza yahakanye ko Moscow yagize uruhare mu rupfu rwa Navalny, ivuga ko iyi raporo ari "ubupfapfa bw'abanyaburayi bahimba inkuru" ndetse ari "propaganda y'urupfu".

Umuvugizi wa Kremlin, Maria Zakharova, nk'uko ikinyamakuru cya Leta y'Uburusiya, Tass, kibitangaza, yagize ati: "Ibiganiro n'itangazo byose ni uguhimba amakuru bigamije kurangaza abantu ku bibazo bikomeye by'ibihugu by'Uburengerazuba."

Hamish de Bretton-Gordon, wari umusirikare mukuru w'Ubwongereza akaba kandi inzobere mu by'intwaro z'uburozi, yavuze ko abantu bagomba kwitondera ibyo Kremlin ivuga, harimo n'ibyerekeye urupfu rwa Navalny.

Yabwiye BBC ko ibihugu bya OTAN "byerekanye ko bifite ibimenyetso ko Navalny yishwe na leta" y'Uburusiya.

Ubwo yapfaga, Navalny yari amaze imyaka itatu afunzwe kandi aherutse kwimurirwa muri gereza yo mu Majyaruguru y'Uburusiya.

Uruhande rwa leta y'Uburusiya ruvuga ko uyu mugabo wari ufite imyaka 47 yakoze urugendo rugufi n'amaguru, akavuga ko atameze neza, nyuma akitura hasi ntiyongere kuzanzamuka.

Umuryango wa Navalny wo ushimangira ko yishwe nyuma yo guhabwa uburozi.

Ku wa Gatandatu, Ubwongereza n'ibihugu by'u Burayi bifatanyije na bwo, basohoye itangazo rivuga ko Alexei Navalny, yishwe hakoresheje uburozi bwakozwe hashingiwe ku burozi bukomoka kuri ya mitubu, kandi ko "leta y'u Burusiya ari yo yonyine yari ifite ubushobozi, impamvu n'amahirwe yo gukoresha ubu burozi bwica."