Ukraine: Uburusiya bwemeye ko habaye amakosa mu gukusanya abajya ku rugamba
Yaroslav Lukov
BBC News

Ahavuye isanamu, Reuters
Ibiro bya perezida w'Uburusiya - bizwi nka Kremlin - byemeye ko hakozwe amakosa mu gikorwa cyabyo cyo gukusanya inkeragutabara (abahoze mu gisirikare) ngo zijye kurwana muri Ukraine, mu gihe abaturage barimo kurushaho kucyamagana.
Umuvugizi wa Perezida w'Uburusiya Vladimir Putin yagize ati: "Hari aho itegeko-teka rihonyorwa [rirengwaho]". Yongeyeho ko "amakosa yose azakosorwa".
Amakuru menshi avuga ko abantu batigeze bajya mu gisirikare - cyangwa abashaje cyane cyangwa bamugaye - barimo gushyirwa mu gisirikare.
Itegeko-teka ryo mu cyumweru gishize ryo gukusanya abajya mu gisirikare ryamaze guteza imyigaragambyo mu bice byinshi by'igihugu.
Ku itariki ya 21 y'uku kwezi kwa cyenda ni bwo Perezida Putin yatangaje icyo yise gukusanya abaturage bamwe, nyuma yaho Minisitiri w'ingabo Sergei Shoigu avuga ko inkeragutabara 300,000 zizahamagarwa.
Ariko amakuru yo mu bitangazamakuru byo mu Burusiya by'abatavuga rumwe n'ubutegetsi yumvikanisha ko abantu bagera kuri miliyoni imwe bashobora guhamagarwa.
Ibyo bitangazamakuru bivuga ko igika (itsinda ry'interuro) kimwe byemezwa ko kijyanye n'umubare nyawo w'inkeragutabara zicyenewe cyakuwemo (cyagizwe ibanga) mu nyandiko y'iryo tegeko-teka rya Putin riri ku rubuga rwa internet rwa Kremlin.
Zimwe mu nzobere mu gisirikare zo mu burengerazuba (Uburayi n'Amerika) n'izo muri Ukraine zivuga ko icyemezo cya Putin cyo guhamagaza inkeragutabara kigaragaza ko abasirikare b'Uburusiya barimo gutsindwa bikomeye ku rugamba muri Ukraine.
Ni nyuma y'amezi arenga arindwi Uburusiya buyigabyeho igitero.
Kuva hatangazwa uko gukusanya abajya mu gisirikare, abantu barenga 2,000 bamaze gufungwa bafatiwe mu myigaragambyo mu bice bitandukanye byo mu Burusiya.
Mu kiganiro ku wa mbere, Dmitry Peskov, umuvugizi wa Putin, yemeye ko harimo gukorwa amakosa.
Yavuze ko mu turere tumwe, "ba guverineri barimo gukora bashishikaye mu gukosora uko ibintu bimeze".
Peskov yanavuze ko atazi icyemezo na kimwe cyo gufunga imipaka y'Uburusiya no gushyiraho mu gihugu amategeko yo mu bihe by'intambara.
Mbere, amakuru yo mu bitangazamakuru bimwe yari yumvikanishije ko ibi bishobora gukorwa mu kubuza ko abashobora kwinjizwa mu gisirikare bahungira mu mahanga.
Kuva hatangazwa gukusanya abajya mu gisirikare, urubyiruko rwinshi ry'Abarusiya rukomeje gushaka uburyo bwo kuva mu gihugu.
Amafoto y'icyogajuru yerekana imirongo miremire y'imodoka z'Abarusiya ziri ku mupaka iki gihugu gihana na Georgia.

Ahavuye isanamu, Maxar Technologies
Ku wa mbere, mu kimenyetso gishya cyuko abaturage barimo kurushaho kwamagana uko gukusanya abajya mu gisirikare, umugabo yakomerekeje bikomeye umusirikare w'Uburusiya winjiza abantu mu gisirikare mu mujyi wa Ust-llimsk wo muri Siberia.
Amashusho yagaragaye ku mbuga nkoranyambaga asa nk'ayerekana uwo mugabo yegera uwo musirikare nuko aramurasa.
Nuko abantu bari muri iyo nzu baboneka baboroga banirukanka bataye umutwe, nyuma yuko uwo mugabo witwaje imbunda ateye hejuru ababwira ngo bahunge.
Mu mpera y'icyumweru gishize, abantu bo muri repubulika ya Dagestan yo mu Burusiya mu karere ka Caucase y'amajyaruguru, bakozanyijeho na polisi kubera igikorwa cyo kwinjiza abantu mu gisirikare.
Abantu barenga 100 batawe muri yombi mu myigaragambyo mu murwa mukuru Makhachkala w'iyo repubulika, nkuko byatangajwe n'umuryango wigenga OVD-Info ugenzura iby'uburenganzira bwa muntu mu Burusiya.
Hanatangajwe amakuru yuko habayeho ibitero byo gutwika ibigo byo gukusanyirizamo abinjizwa mu gisirikare n'inyubako z'ubutegetsi mu bice bitandukanye by'Uburusiya.
Muri Dagestan, itsinda ry'abagore bari mu myigaragambyo yo kwamagana igikorwa cyo gukusanya abajya mu gisirikare, ryirukanye umupolisi wari uhari aragenda.
Iyi nkuru irimwo ivyatanzwe na X. Dukeneye uruhusha rwawe imbere yuko bigushikira, kuko birashobora kuba bikoresha cookies hamwe n'ubundi buhinga. Wobanza ugasoma aha X amategeko agenga cookien'ayagenga ubuzima bwite imbere yuko wemera. Kugira ubibone hitamwo 'emera hanyuma ubandanye'.
Impera ya X ubutumwa
Ubwo mu cyumweru gishize Putin yatangazaga uko gukusanya abajya mu gisirikare, ntiyavuze umubare w'inkeragutabara zizahamagarwa.
Ariko mu ijambo yavuze ako kanya nyuma ya Perezida, Minisitiri w'ingabo Shoigu yavuze ko inkeragutabara 300,000 zizinjizwa mu gisirikare.
Minisitiri Shoigu yavuze ko abo barenga gato 1% by'inkeragutabara miliyoni 25 zo mu Burusiya. Yavuze ko ibi bizakorwa mu gihe cy'amezi.
Itegeko-teka rijyanye n'iki gikorwa rivuga ko hari abatazahamagarwa kubera imyaka n'ubumuga. Nta yandi makuru ritanga kuri iyi ngingo.
Byemezwa ko abagabo bafite hagati y'imyaka 18 na 60 - hamwe na hamwe n'abayirengeje - bashobora kwinjizwa mu gisirikare.
Bamwe mu basesenguzi bo mu Burusiya bahise bashidikanya ku byo Perezida na Minisitiri w'ingabo basezeranyije byuko uko guhamagarwa kuzaba kuri ku kigero gito.
Abo basesenguzi bavuze ko itegeko-teka nta kintu na kimwe ryavuze ku bazasonerwa, nko ku kudashyira abanyeshuri mu gisirikare cyangwa ku kwinjiza abantu mu gisirikare ku ngufu.
Bumvikanishije ko ibyo bizaharirwa abakuru b'uturere ngo babifateho icyemezo ku bo guhamagaza kugira ngo bagere ku mibare isabwa.
Ku itariki ya 24 y'uku kwezi kwa cyenda, Putin yasohoye irindi tegeko-teka rivuga by'umwihariko ko kwinjiza abanyeshuri mu gisirikare bizasubikwa.
Mbere yuko Uburusiya bugaba igitero kuri Ukraine ku itariki ya 24 y'ukwezi kwa kabiri uyu mwaka, bwari bwakusanyirije abasirikare hafi 190,000 ku mipaka ya Ukraine.










