Pegasus: Nimero z'ibikomangomakazi Latifa na Haya 'ziri mu byahishuwe' mu butasi

Igikomangomakazi Latifa
Insiguro y'isanamu, Igikomangomakazi Latifa mbere yuko agerageza guhunga Dubai mu 2018

Nimero zikoreshwa n'ibikomangomakazi bibiri bya Dubai bivugwa ko zasanzwe mu iperereza ku butasi bwo kwinjira muri telefone hifashishijwe 'software' (logiciel) izwi nka Pegasus.

Igikomangomakazi Latifa ni umukobwa w'umutegetsi wa Dubai muri Emira Zunze Ubumwe z'Abarabu (UAE), naho igikomangomakazi Haya Bint al-Hussain yahoze ari umugore w'uwo mutegetsi.

Hagati mu kwezi kwa kabiri uyu mwaka, ikiganiro Panorama cya BBC cyatangaje videwo y'ibanga yatanzwe na Latifa avugamo ko afashwe bugwate kandi ko afite ubwoba ku buzima bwe.

Hagati aho, Haya we yahunze Dubai mu 2019, na we avuga ko afite ubwoba ku buzima bwe.

Ubutegetsi bwa UAE bwahakanye ibirego by'aba bagore bombi.

Nimero zabo za telefone bisa nkaho ziri ku rutonde rwa nimero zigera ku 50,000 z'abantu byemezwa ko bari abo gukurikiranirwa hafi n'abakiliya ba kompanyi NSO Group yo muri Israel ikora ikanacuruza Pegasus.

Urwo rutonde rwahishuriwe bimwe mu bitangazamakuru bikomeye.

Uko Pegasus ikora mu kuneka

Gutahura kuri urwo rutonde nimero z'ibi bikomangomakazi - ndetse na nimero za bamwe mu bo baziranye - byatumye habaho kwibaza niba zishobora kuba zaragambiriwe n'igihugu cy'umukiliya wa NSO Group.

Umuryango uharanira uburenganzira bwa muntu Amnesty International wasohoye itangazo uvuga ko ibyo byabonetse bishyira NSO Group "ku rutonde rw'ibikorwa by'ihonyora ry'uburenganzira bwa muntu".

Amensty International yasabye ko "urwego rwo gutata rutagenzurwa" ruhagurukirwa rukagenzurirwa ububasha.

Kompanyi NSO ihakana ivuga ko nta kibi yakoze.

Ivuga ko Pegasus igenewe gukoreshwa ku bagizi ba nabi ndetse n'abakora iterabwoba.

Iyi kompanyi ivuga ko ubu buryo buhabwa gusa igisirikare, inzego z'umutekano zishinzwe iyubahirizwa ry'amategeko ndetse n'inzego z'ubutasi, zizwiho kubahiriza neza uburenganzira bwa muntu.

NSO ivuga ko iperereza ry'ibanze ryatumye hatangazwa aya makuru - ryakozwe n'umuryango utegamiye kuri leta wo mu Bufaransa uzwi nka Forbidden Stories hamwe n'umuryango uharanira uburenganzira bwa muntu Amnesty International - ryari "ryuzuye ibivugwa bitari ukuri kandi bidafitiwe gihamya".

Israel iri gukora iperereza

Aya makuru yo kugambirira kuneka akubiye mu ruhererekane rw'inkuru ziri gutangazwa zivuga ko abantu bakomeye babarirwa mu bihumbi bagambiriwe gukorwaho ubutasi hifashishijwe iyo 'software'.

Umutegetsi wo hejuru wo muri Israel yahamirije BBC ko leta ya Israel yashyizeho itsinda ryo kwiga ku birego bijyanye na 'software' ya Pegasus.

Muri uyu mwaka, igikomangomakazi Latifa yabwiye BBC ko yashimuswe agafungwa nyuma yuko agerageje guhunga ava i Dubai.

Yavuze ko nyuma yo guhunga UAE akajya mu bwato mu nyanja y'Ubuhinde mu 2018, yafatiwe mu bwato asubizwa i Dubai, aho avuga ko yafungiwe mu nzu ihenze yahinduwemo gereza.

Abibasiwe n'abagambiriwe n'ubutasi bwa Pegasus

Inkuru ye yateje uburakari mu bice bitandukanye ku isi. Nyuma yuko umuryango w'abibumbye (ONU/UN) usabye kugaragaza ko akiriho, umuryango w'ubwami bwa Dubai wavuze ko "arimo kwitabwaho mu rugo".

Hashize amezi Latifa atagaragara cyangwa ngo yumvikane agira icyo avuga. Amafoto bivugwa ko agaragaza Latifa mu ruhame ndetse ngo ari mu rugendo, mu mezi ya vuba aha ashize yabonetse kuri Instagram y'uwo baziranye.

Hagati aho, igikomangomakazi Haya yashinje uwahoze ari umugabo we kumushimuta, kumukorera iyicarubozo (kuboreza igufa mu Kirundi) ndetse no kumutera ubwoba. Mu mwaka ushize, urukiko rwo mu Bwongereza rwatangaje ibyo birego.

Nkuko bikubiye mu nyandiko z'urwo rukiko, urushako rwe rwasenyutse nyuma yuko atangiye kugira amakenga ku byabaye ku gikomangomakazi Latifa, ndetse no kuri Sheikha Shamsa, undi mu bana b'uwahoze ari umugabo we.

Yahungiye mu Bwongereza mu kwezi kwa kane mu 2019 hamwe n'abana be babiri.

Mu mwaka ushize, urukiko rwumvise ko ibikangisho byo mu buryo buca amarenga (buteruye) yashyirwagaho na Sheikh Mohammed byatumye agira ubwoba ko ubuzima bwe bwajya mu kaga, ndetse n'ubwoba ko abana be bashobora gushimutwa bagasubizwa i Dubai ku ngufu.