US ivuga ko Russia izahura n''ingaruka' Alexei Navalny napfa

Amerika yaburiye Uburusiya ko habazaho "ingaruka" mu gihe impirimbanyi itavuga rumwe n'ubutegetsi Alexei Navalny yapfira muri gereza.

Ubwongereza, Ubufaransa, Ubudage n'umuryango w'Ubumwe bw'Uburayi (EU/UE) na byo byagaragaje guhangayika bitewe n'uburyo afashwemo.

Abaganga ba Navalny bavuga ko "azapfa mu minsi micye iri imbere" niba adahawe ubuvuzi bwihutirwa kubera kubabara cyane mu mugongo no kugagara kw'akaguru.

Ambasaderi w'Uburusiya mu Bwongereza Andrey Kelin yavuze ko Navalny arimo gushaka kuvugwaho gusa kandi ko "atazemererwa gupfira muri gereza".

Navalny w'imyaka 44, uzwi cyane mu kunenga Perezida w'Uburusiya Vladimir Putin, yafunzwe mu kwezi kwa kabiri ku birego byo kwiyitirira umutungo utari uwe. We avuga ko ibyo birego bishingiye ku mpamvu za politike.

Ku itariki ya 31 y'ukwezi kwa gatatu, yatangiye imyigaragambyo yo kwiyicisha inzara yamagana kuba adashobora guhura n'itsinda ry'abaganga be bihariye.

Abaganga be bavuga ko ibipimo by'amaraso aheruka gufatwa bigaragaza ko ashobora kugira ikibazo cyo kunanirwa gukora kw'impyiko ze bikamuviramo guhagarara kw'umutima mu kanya ako ari ko kose.

Ku cyumweru, ibihugu bimwe byiyongereye ku muhate w'amahanga wo kwamagana uburyo Navalny afashwemo muri gereza iri mu mujyi wa Pokrov, ku ntera hafi ya 100km mu burasirazuba bw'umurwa mukuru Moscow (Moscou).

Jake Sullivan, umujyanama w'Amerika mu bijyanye n'umutekano w'igihugu, yabwiye televiziyo CNN ko hazabaho "ingaruka niba Bwana Navalny apfuye" kandi Uburusiya ni bwo "bwabiryozwa n'amahanga".

Perezida w'Amerika Joe Biden yavuze ko uburyo Navalny afashwemo ku bijyanye n'ubuvuzi ari "akarengane kuzuye kandi ntibikwiye na gato".

Amerika isanzwe ifitanye amakimbirane n'Uburusiya mu rwego rwa dipolomasi, ashingiye ku irogwa rya Navalny mu mwaka ushize ryari rigiye kumuviramo urupfu, ryakoreshejwe ikinyabutabire cyo mu ntambara cya Novichock.

Ibiro bya perezida w'Uburusiya - Kremlin - bihakana ibivugwa na Navalny ko Perezida Putin ari we watanze itegeko ryo kumuroga.

Ariko abategetsi bo mu rwego rw'ubutasi rw'Amerika bafashe umwanzuro ko leta y'Uburusiya ari yo yamuroze, bituma ubutegetsi bwa Biden bufatira ibihano abategetsi bamwe bo hejuru b'Uburusiya.

Uburusiya nabwo bwihimuye bwirukana abadipolomate bamwe b'Amerika ndetse bufatira ibihano bamwe mu bategetsi bo hejuru b'iki gihugu.

Umuryango we wavuze iki?

Kuri uyu wa mbere, biteganyijwe ko abategetsi bo muri EU biga ku kibazo cya Navalny.

Josep Borrell, umudipolomate wa EU wo ku rwego rwo hejuru, yavuze ko EU "ihangayikishijwe bikomeye" n'uko Navalny afashwe, asaba abakuru ba gereza ko ako kanya bemerera Navalny guhura n'itsinda ry'abaganga be.

Mu itangazo byasohoye, ibiro by'ububanyi n'amahanga by'Ubwongereza byagize biti:

"Bwana Navalny agomba aka kanya kwemererwa guhura n'abaganga bigenga. Dusubiyemo ubusabe bwacu bwuko arekurwa aka kanya akava mu gifungo cye gishingiye ku mpamvu za politike".

Daria Navalnaya, umukobwa w'imyaka 20 wa Navalny, ubu wiga muri leta ya California muri Amerika, yanditse kuri Twitter asaba ko bemerera "muganga kubona papa wanjye".

Yulia Navalnaya, umugore wa Navalny, yavuze ko umugabo we amaze gutakaza 9kg kuva aho atangiriye kwiyicisha inzara, nkuko bitangazwa n'ibiro ntaramakuru AP.

Abashyigikiye Navaly mu Burusiya bavuga ko ku wa gatatu bateganya gukora imyigaragambyo yo ku rwego rw'igihugu, bavuga ko "hari ibihe uba ucyeneye kugira icyo ukora vuba, bitari ibyo habaho ikintu udashobora gusana".