Covid-19: Abategetsi barasaba ishyirwaho ry'amasezerano yo kurwanya ibyorezo by'ejo hazaza

Merkel, Johnson and Macron

Ahavuye isanamu, Getty Images

Insiguro y'isanamu, Kuva ibumoso ugana iburyo: Angela Merkel, Boris Johnson na Emmanuel Macron ni bamwe mu basaba ko ibihugu bigomba kugira ubufatanye bwo ku rwego rwo hejuru ngo byitegure andi makuba

Abategetsi bakomeye ku isi basabye ko hashyirwaho uburyo bushya bwo gufasha isi kwitegura ibyorezo byo mu gihe kizaza.

Abategetsi barimo Minisitiri w'intebe w'Ubwongereza Boris Johnson, Perezida w'Ubufaransa Emmanuel Macron n'umukuru w'Ubudage Angela Merkel basohoye inyandiko ihuriweho mu bitangazamakuru bitandukanye.

Bavuga ko Covid-19 ari yo ngorane ya mbere ikomeye isi ihuye nayo kuva intambara ya kabiri y'isi yarangira mu 1945.

Bavuze ko ikindi cyorezo ari ikibazo cy'"igihe gusa", atari ukwibaza "niba kizabaho".

Bonyegeyeho ko iki cyorezo cyagaragaje ko "nta muntu n'umwe uba atekanye mu gihe buri muntu wese adatekanye".

Bandika mu binyamakuru nka Daily Telegraph cyo mu Bwongereza, Le Monde cyo mu Bufaransa na El País cyo muri Espagne, abategetsi 24 bavuga ko hacyenewe amasezerano ameze nk'ayasinywe nyuma y'intambara ya kabiri y'isi, agamije ubufatanye hagati y'ibihugu.

Abashyize umukono kuri iyo nyandiko - barimo na Dr Tedros Adhanom Ghebreyesus ukuriye ishami ry'umuryango w'abibumbye ryita ku buzima (OMS/WHO) - bagira bati:

"Muri icyo gihe, kubera gushegeshwa kwatewe n'intambara ebyiri z'isi, abategetsi bo mu rwego rwa politike barateranye bashyiraho uburyo bw'ubufatanye mpuzamahanga".

"Intego zabo zari zisobanutse neza: Guhuriza hamwe ibihugu, gukuraho ibigeragezo byo kuba ba nyamwigendaho no guharanira inyungu z'igihugu gusa, ndetse no gucyemura ingorane zashoboraga gucyemurwa gusa binyuze mu kwishyira hamwe no mu bufatanye - ni ukuvuga amahoro, uburumbuke, ubuvuzi n'umutekano".

Aba bategetsi bavuga ko cyo kimwe no muri iyo migirire y'icyo gihe, ubu ibihugu bigomba "kuba byiteguye neza kurushaho mu guteganya, kwirinda, gutahura, kugenzura no guhangana bya nyabyo n'ibyorezo mu buryo buhuriweho byo ku rwego rwo hejuru".

Two people playing tennis outdoors

Ahavuye isanamu, PA Media

Insiguro y'isanamu, Imikino yo hanze irimo nka tennis yongeye gukinwa ku wa mbere mu Bwongereza

Bavuga ko amasezerano mashya yafasha mu gushyiraho uburyo bwiza kurushaho bwo kuburira abantu ku bishobora kuvamo ibyorezo, hanavugururwa guhanahana amakuru no gukwirakwiza inkingo n'ibikoresho by'ubwirinzi by'abakora kwa muganga.

Bagize bati: "Hazabaho ibindi byorezo n'ibindi bibazo byo mu rwego rw'ubuzima bisaba ubutabazi bwihuse. Nta leta n'imwe cyangwa ikigo mpuzamahanga cyonyine gishobora gucyemura iyi nkeke. Ikibazo ntabwo ari niba bizabaho, ahubwo ni igihe bizabera".

"Icyorezo cya Covid-19 cyabaye ikintu cyo kutwibutsa mu buryo bubabaje ko nta muntu n'umwe uba atekanye mu gihe buri muntu wese adatekanye".

Iyi baruwa y'aba bategetsi yongeraho iti: "Mu gihe Covid-19 yafatiranye intege nke zacu no gucikamo ibice, tugomba gufata aka kanya tukishyira hamwe nk'umuryango w'abatuye isi kugira ngo tugire ubufatanye bugamije amahoro arenga n'iki gihe cy'amakuba".

Iyi nyandiko ihuriweho itangajwe mu gihe hari ukutumvikana ku nkingo hagati y'Ubwongereza n'ibihugu bigize umuryango w'Ubumwe bw'Uburayi (EU/UE).

EU yashyizeho amategeko akakaye yo kugenzura iyoherezwa ry'inkingo mu mahanga zikorerwa muri uwo muryango.

Ubwongereza na OMS byaburiye ko hirindwa amategeko nk'ayo ashyira inzitizi mu kohereza inkingo mu mahanga, mu gihe EU yashyize ikibazo ku nganda zikora imiti - ahanini urwa AstraZeneca - ivuga ko zananiwe gutanga doze zasezeranyije.

AstraZeneca yahakanye ivuga ko itananiwe kubahiriza ibikubiye muri kontaro.