Rwanda: Ku giciro cya 'cotex' ntacyahindutse, 'bategereje bihanganye kandi bababaye'

Uyu ni umunsi mpuzamahanga w'isuku y'imihango y'abagore n'abakobwa, mu Rwanda kubona igikoresho cy'iyo suku kizwi cyane nka 'cotex' biracyari ikibazo kuri benshi bagitegereje kandi ko bihenduka ku isoko kuko leta yari yemeje ko bivaniweho imisoro ya VAT/TVA.
Ishami ry'umuryango w'abibumbye rya UN Women uyu munsi ryatangaje ko miliyoni nyinshi z'abantu zitabona ibikoresho by'isuku y'imihango kubera "ubukene no kuba bigisoreshwa nk'ibikoresho by'ubuzima buhenze" mu bihugu byinshi.
Tariki 10/12/2019 minisiteri y'uburinganire n'iterambere ry'umuryango mu Rwanda yatangaje inkuru yakiriwe neza na benshi kandi igera henshi ku isi.
Yanditse kuri Twitter iti: "...Kuva ubu, guverinoma y'u Rwanda yongeye ibikoresho by'isuku y'imihango ku rutonde rw'ibidacibwa imisoro ya VAT kugira ngo byorohe kubibona".
Abagore n'abakobwa batandukanye bakenera ibi bikoresho babwiye BBC ko kuva uwo mwanzuro watangazwa kugeza ubu ku isoko nta kintu cyahindutse ku giciro cyabyo.
Minisiteri yatangaje uyu mwanzuro hamwe na minisiteri y'ubucuruzi zabwiye BBC ko ziza kuduha igisubizo ku mpamvu uyu mwanzuro utashyizwe mu bikorwa.
Erica K. Gahongayire w'imyaka 28 wo mu murenge wa Rwezamenyo i Kigali yabwiye BBC ko yari yishimiye icyemezo cyatangajwe na leta, gusa agategereza impinduka ku isoko ntazibone.
Gahongayire ati: "Cotex naguraga 900 niyo nkiyigura, hari n'aho igura igihumbi. Twibaza niba leta yaratubeshye bikatuyobera".
Abaha 'cotex' abatishoboye barakomeje
Ibi bikoresho bigurwa ku mapaki, mu Rwanda agapaki kamwe karimo udukoresho 10 kagura amafaranga hagati ya 900Frw na 1,000Frw.
Aline Berabose, akuriye igikorwa kitwa "I Matter Initiative" kigamije guca ubukene bw'ibi bikoresho by'isuku mu batishoboye, avuga ko mu Rwanda hakiri "benshi cyane" batabona ibi bikoresho.
Iyi nkuru irimwo ivyatanzwe na X. Dukeneye uruhusha rwawe imbere yuko bigushikira, kuko birashobora kuba bikoresha cookies hamwe n'ubundi buhinga. Wobanza ugasoma aha X amategeko agenga cookien'ayagenga ubuzima bwite imbere yuko wemera. Kugira ubibone hitamwo 'emera hanyuma ubandanye'.
Impera ya X ubutumwa
Uyu munsi Aline yaganiriye na BBC we na bagenzi be bari kujya ku kigo cy'amashuri i Musanze aho bashyiriye abakobwa batishoboye amapaki hafi 400 y'ibi bikoresho.
Ati: "Mu gihe nk'iki cy'icyorezo bwo biba bikomereye benshi kurusha ubusanzwe kuko babandi bakora imirimo iciriritse harimo iyari yarafunzwe.
"Nk'abanyeshuri twari dusanzwe dufasha kubona ibi bikoresho kuko amashuri yafunze n'ingendo zari zarahagaze abenshi basubiye ku bikoresho bakoreshaga mbere".
"I Matter Initiative" imaze gutanga amapaki arenga 5,000 y'ibi bikoresho ku buntu ku bakobwa batishoboye, ibifashijwe n'abantu ku giti cyabo n'imiryango itandukanye.
Bategereje bihanganye banababaye
Ubwo hatangazwaga ikurwaho ry'imisoro ya TVA kuri ibi bikoresho, Saidath Murorunkwere wo mu ishyirahamwe ry'abanyamakuru b'abagore mu Rwanda yari yabwiye BBC ko icyo ategereje cyane ari impinduka ku isoko.
Ubu avuga ko bibabaje kuba hashize amezi atanu nta kirahinduka.
Ati: "Twari twagize icyizere nibuze ko hari abazatera intambwe bakabasha kwigurira ibi bikoresho, kandi nabwo si bose.
"Ku bwanjye kuba hashize aya mezi nta n'itangazo bagejeje ku Banyarwanda ngo yenda bavuge bati 'cya cyemezo twagize imbogamizi izi n'izi', jye mbona ari uguha agaciro gacye abagenerwabikorwa bacyo.
"Gusa dutegereje igisubizo twihanganye kandi tunababaye".










