Itariki y'urubanza rwa Khalid Sheikh Mohammad uregwa gucura umugambi w'ibitero byibasiye Amerika mu 2001

Ahavuye isanamu, Getty Images
Hatangajwe itariki urubanza rwa Khalid Sheikh Mohammad ruzabera, uyu akaba aregwa kuba ari we wacuze umugambi w'ibitero byo ku itariki ya 11 y'ukwa cyenda mu mwaka wa 2001 byibasiye Amerika.
Bwana Mohammad - n'abandi bagabo bane baregwa hamwe - azaburanishirizwa mu rukiko rwa gisirikare i Guantánamo Bay ku itariki ya 11 y'ukwezi kwa mbere mu mwaka wa 2021.
Baregwa ibyaha byo mu ntambara birimo iterabwoba ndetse no kwica abantu hafi 3000.
Uko ari batanu, bazaba ari bo ba mbere baburanishijwe, nyuma y'imyaka hafi 20 ibyo bitero bishegeshe imijyi ya New York, Washington na Pennsylvania.
Mu gihe Khalid Sheikh Mohammad n'abo baregwa hamwe baramuka bahamwe n'ibyaha, bahanishwa kwicwa.
Khalid Sheikh Mohammad yafatiwe muri Pakistani mu mwaka wa 2003, yoherezwa muri gereza y'Amerika ya Guantánamo iri muri Cuba, aho nyuma yamenyesherejwe ibyaha aregwa.
Ariko ukugerageza kumuburanisha we n'abo baregwa hamwe byagiye birangwa n'ikerererwa.
Mu gikorwa cyabanje cyo kugerageza kumuburanisha mu rukiko rwa gisirikare cyo mu mwaka wa 2008, yavuze ko ashaka kwemera ibyo aregwa kandi ko yakwishimira gupfa nk'igitambo.
Mu mwaka wa 2009, ubutegetsi bw'uwari Perezida w'Amerika Barack Obam, bwari bwarasezeranyije ko buzafunga gereza ya Guantánamo, bwagerageje kwimurira urubanza rwe i New York.
Ariko mu mwaka wa 2011 buza kwisubiraho kuri icyo cyemezo, nyuma yaho Inteko Ishinga Amategeko y'Amerika ibyangiye.
Kera kabaye abo bagabo batanu bamenyeshejwe ibyaha baregwa mu mwaka wa 2011, bisa n'ibyo bari bararezwe ku butegetsi bw'uwari Perezida George W Bush.
Mbere yaho, ibiro bikuru by'igisirikare cy'Amerika byari byatangaje ko Khalid Sheikh Mohammed yari yemeye ko ari we, "kuva kuri [ku nyuguti ibanza ya] A kugeza kuri [ku nyuguti ya nyuma ya] Z" wacuze umugambi w'ibyo bitero byo ku itariki 11 y'ukwa cyenda mu 2001.
Abashinjacyaha bo muri Amerika bavuga ko hari n'ibindi bikorwa by'iterabwoba yagizemo uruhare.

Ahavuye isanamu, Getty Images
Bavuga ko birimo nk'igitero cy'igisasu cyo mu mwaka wa 2002 cyibasiye inzu y'urubyiniro mu mujyi wa Bali muri Indonesia; igitero cy'igisasu cyo mu mwaka wa 1993 ku nyubako ya World Trade Center muri Amerika; iyicwa ry'umunyamakuru w'Umunyamerika Daniel Pearl mu 2002; n'igerageza ryapfubye ryo guturitsa indege hakoreshejwe igisasu gikoze mu iforoma y'urukweto mu mwaka wa 2001.
Ibikorwa bya mbere byuko urubanza ruzagenda, nko gutanga ibimenyetso by'ibanze, biteganyijwe gutangira mu kwezi gutaha kwa cyenda.
Abunganira mu mategeko abo baregwa bari kugerageza kuburizamo ibyo abakiliya babo bemereye urwego rw'ubutasi bw'imbere muri Amerika (FBI) mu mwaka wa 2006.
Bavuga ko ibyo abakiliya babo bemeye bidashobora kwifashishwa n'urukiko kubo babyemeye kubera uburyo bwo guhata ibibazo bukaze bwakoreshejwe mu gihe bari bafunze.
Khalid Sheikh Mohammed yavuze ko yakomeje gukorerwa iyicarubozo mu gihe cyose amaze afungiye muri Cuba.
Inyandiko z'urwego rw'ubutasi bwo hanze y'Amerika (CIA) zemeza ko yakorewe ibikorwa byo kumwibika mu mazi inshuro 183.
Abandi bagabo bane baregwa hamwe na we - ari bo Walid bin Attash, Ramzi bin al-Shibh, Ammar al-Baluchi na Mustafa al-Hawsawi - na bo bahaswe ibibazo na CIA mu ruhererekane rwa za gereza zo hanze y'Amerika bafungiwemo zizwi nk'"ahantu h'umukara", mbere yuko bahabwa igisirikare cy'Amerika.










