از افغانستان تا «جاپانستان»؛ داستان نوازندهٔ جاپانی که شیفتهٔ رباب شد

کینگو سایتو، نوازنده و آهنگساز جاپانی سال‌ها است که در پاریس زندگی می‌کند. او زمانی که برای تحصیل در رشته هنرهای زیبا با تمرکز بر موسیقی به فرانسه رفت، با رباب آشنا شد که مسیر هنری‌اش را تغییر داد.

ابزار موسیقی که به گفتهٔ خودش، صدایی عمیق و تأثیرگذار دارد و به‌سرعت جایگاه ویژه‌ای در زندگی هنری او پیدا کرد.

کینگو سایتو در کنار بازیگری، بیش از ده آلۀ موسیقی را می‌نوازد، اما در میان آن‌ها، سازهایی چون سیتار، طبله و رباب نقش پررنگ‌تری دارند.

موسیقی، زبانی است که مرز نمی‌شناسد، زبانی که می‌تواند فرهنگ‌ها و سرزمین‌ها را به هم پیوند دهد. کینگو سایتو، نوازنده و آهنگساز جاپانی، نمونه‌‌ای از همین پیوند فرهنگی است.

او وقتی نخستین بار صدای رباب را شنید، شیفته این ساز شد. از نظر او رباب، صدایی عمیق، تسخیرکننده و متفاوت از هر آن‌چه تا آن زمان شنیده بود، داشت.

سایتو می‌گوید: «اولین بار که صدای رباب را شنیدم، از طریق سی‌دی‌های استاد رحیم خوشنواز و چند ضبط از استاد محمد عمر بود. این صدا تأثیر بسیار عمیق و ماندگاری روی من گذاشت؛ صدایی عمیق و تسخیرکننده که چیزی شبیه آن را تا آن زمان نشنیده بودم.»

او در ادامه می‌گوید: « در طول تمرین رباب، اتفاقی چند ملودی فولکلور جاپانی را اجرا کردم و با کمال تعجب دیدم که چقدر خوب جواب می‌دهد. بعد شروع کردم به جمع‌آوری ملودی‌هایی که از کودکی می‌شناختم و همچنین آهنگ‌های افغانی.»

زایش «جاپانستان»

سایتو در جریان تمرین با رباب، به‌طور اتفاقی چند ملودی فولکلور جاپانی را با این ساز نواخت و از هماهنگی آن‌ها شگفت‌زده شد.

او سپس ملودی‌هایی را که از کودکی می‌شناخت، همراه با پارچه‌های افغانی که از نظر حال‌وهوا یا «راگ» در یک فضا بودند، گردآوری کرد. حاصل این جست‌وجوی موسیقایی، پروژه‌‌ای شد که بعداً «جاپانستان» نام گرفت.

به گفتهٔ سایتو، نام این آلبوم را یکی از دوستانش زمانی پیشنهاد کرد که اجرای آزمایشی او از ملودی مشهور «ساکورا» را با رباب شنید.

«جاپانستان» نخستین آلبوم رسمی رباب‌نوازی سایتو است که ۱۱ قطعه ترکیبی از ملودی‌های جاپانی و افغانی را ارائه می‌کند.

برای این پروژه، سایتو می‌خواست یک ساز جاپانی را وارد فضای موسیقایی رباب کند. او شاکوهاچی را انتخاب کرد؛ سازی بادی با صدایی نرم که به‌خوبی با طنین رباب هماهنگ می‌شود.

در کنار آن، سازهای کوبه‌ای ایرانی مانند دف و تمبک (زیربغلی) نیز در مجموعه حضور دارند، سازهایی که سایتو پیش‌تر با آن‌ها آشنا بود.

او در توضیح تفاوت این سازها می‌گوید: «صدای رُباب، حس می‌کنم به زمین، دره‌ها و کوه‌ها ریشه دارد، اما سیتار صدایی پیچیده و ظریف دارد، تقریباً شبیه صدایی کیهانی که در سراسر جهان پخش شده است.»

آقای سایتو معتقد است آنچه می‌آفریند، چیزی کاملاً نو نیست، بلکه ادامهٔ سنت‌هایی است که از گذشته وجود داشته‌اند و اکنون با عناصر معاصر ترکیب می‌شوند تا اثری بی‌مرز شکل بگیرد.

او می‌گوید موسیقی کلاسیک غربی نیز در آثارش حضور دارد و همکاری با موسیقی‌دانان کلاسیک غربی، تفسیر این قطعات را برایش آسان‌تر کرده است.