عکس‌های کمیاب از دوران استعمار؛ چگونه امپراطوری بریتانیا از عکاسی برای طبقه‌بندی جامعهٔ هند استفاده کرد؟

    • نویسنده, سدها جی تالک
  • زمان مطالعه: ۵ دقیقه

در نیمهٔ دومِ قرن نوزدهم میلادی، عکاسی به یکی از ترغیب‌کننده‌ترین ابزارهای امپراتوری بریتانیا برای شناخت -و طبقه‌بندی- هند تبدیل شد.

حالا در نمایشگاه تازه‌ای تحت عنوان: «تیپ‌سازی؛ عکاسی از مردم هند، ۱۸۵۵-۱۹۲۰» به همت DAG یک نگارخانهٔ مستقر در دهلی، نزدیک به ۲۰۰ عکس کمیاب از دوره‌ای به نمایش درآمده که در آن کمره برای دسته‌بندی جوامع، تثبیت هویت‌ها و قابل درک کردن پیچیدگی‌های تفاوت‌های اجتماعی هند، برای حکومت استعماری به‌کار گرفته می‌شد.

این نمایشگاه که یک دورهٔ ۶۵ ساله را دربر می‌گیرد، گستره‌ٔ وسیعی از جغرافیای انسانی را ترسیم می‌کند: از جوامع لپچا و بوتیا در شمال‌شرق گرفته تا افریدی‌ها در شمال‌غرب؛ و از توداها در نیلگری تا نخبگان پارسی و گجراتی در غرب هند.

همچنین تصویر کسانی به نمایش گذاشته شده که در رده‌های پایین‌ سلسله‌مراتب اجتماعی استعماری قرار داشتند، از دختران رقاص گرفته تا کارگران مزارع، سلمان‌ها و مارگیرها.

این عکس‌ها نه تنها تنوع جامعه هند را مستندسازی می‌کردند، بلکه به آن شکل و قالب می‌دادند؛ واقعیت‌های سیّال و زیسته را به «تیپ‌های» به‌ظاهر ثابت و قابل‌شناخت تبدیل می‌کردند.

تمرکز این نمایشگاه که زیر نظر سودشنا گوا، تاریخ‌نگار، برگزار شده است، بر مجموعه کتاب‌های «مردم هند» است؛ مجموعهٔ تأثیرگذارِ هشت‌جلدیِ عکاسی که بین سال‌های ۱۸۶۸ تا ۱۸۷۵ منتشر شد. همچنین در این نمایشگاه نسخه‌های آلبومین و نقره‌-ژلاتینِ عکاسانی چون ساموئل بورن، لالا دین دیال، جان برک و استودیوی شپرد و رابرتسون به نمایش درآمده‌است؛ چهره‌هایی که تصاویرشان به شناسایی زبان بصری آن دوران کمک کرد.

آشیش آناند، مدیرعامل نگارخانهٔ DAG، می‌گوید: «این مجموعه در کنار هم، تاریخ عکاسی قوم‌نگاری و تأثیر آن بر ادارهٔ استعماری بریتانیا و مردم هند را روایت می‌کند، پروژه‌ای که از حیث اندازه و عمق، پیش از این هرگز در هند دیده نشده بود.»

گزیده‌ای از تصاویر این نمایشگاه را در ادامه ببینید: