چرا زنان «نسل زد» تخمکهایشان را منجمد میکنند؟
منبع تصویر، Libby Wilson
- نویسنده, کیت بووی
- شغل, بهداشت جهانی، سرویس جهانی بیبیسی
لیبی ویلسون، که در ۲۵سالگی تخمکهایش را منجمد کرده، میگوید: «تا قبل از انجماد تخمکهایم، اصلا متوجه نبودم که در قرارهای عاشقانه چهقدر تحت فشار بودم.»
او یکی از زنان «نسل زد» است که در اوایل دههٔ بیست زندگی خود برای حفظ باروریشان اقدام به انجماد تخمک میکنند؛ تصمیمی که به گفته آنها ناشی از عدم اطمینان درباره روابط و تمایل به تجربه آزادیهای فردی، دور از فشار ضربالاجل کاهش باروری است. شمار چنین زنانی روبهافزایش است.
زنان با ذخیره محدود تخمک متولد میشوند، اما با افزایش سن، هم تعداد و هم کیفیت تخمکها کاهش مییابد و ممکن است باردار شدن را دشوارتر کند.
انجماد تخمک به دلایل غیرپزشکی از اوایل دههٔ ۲۰۰۰ محبوبیت زیادی پیدا کرده است. در ابتدا این روش بیشتر مورد توجه زنانی بود که وارد دهه ۳۰ زندگی خود شده بودند، اما اکنون زنان جوانتر نیز به این کار روی آوردهاند.
این فرایند در بسیاری از کشورها در دسترس است، اما قوانین آن یکسان نیست. در چین، زنان مجرد اجازه ندارند به دلایل غیرپزشکی تخمک منجمد کنند و در کشورهایی از جمله اتریش، انجماد تخمک بدون توجیه طبی در حال حاضر ممنوع است.
بر اساس تازهترین آمار سازمان باروری و جنینشناسی انسانی بریتانیا، انجماد تخمک در میان افراد ۱۸ تا ۲۴ ساله طی چهار سال در این کشور ۴۶ درصد افزایش یافته است. این رقم بین سالهای ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۳ از ۱۹۶ به ۲۸۷ مورد رسید.
در همین بازه زمانی، انجماد تخمک در میان زنان ۳۰ تا ۳۴ ساله نیز از ۵۰۵ به ۲ هزار و ۱۲ مورد افزایش یافته است.
با این حال، موفقیت این روش به هیچوجه تضمینشده نیست و کارشناسان هشدار میدهند که احتمال کمی وجود دارد یک تخمک منجمد به تولد نوزاد منجر شود.
منبع تصویر، Nastya Swan
«بازار دوستیابی وضعیت آشفتهای دارد»
نستیا سوان که ۲۵ سال سن دارد و هشت سال گذشته را در امریکا زندگی کرده، سال گذشته تخمکهایش را منجمد کرد.
او که به گفته خودش مدت زیادی مجرد بوده، تاکید میکند که مطمئن است میخواهد مادر شود.
نستیا میگوید: «در انتخاب کسی که میخواهم زندگیام را با او بسازم خیلی محتاط هستم. بازار دوستیابی واقعا آشفته است.»
نستیا که اصالتا اهل روسیه است، میگوید وقتی این موضوع را با پدرش در میان گذاشت، او «واقعا از ته دل خندید» و گفت: «فقط زندگیت را بکن، هنوز خیلی جوانی.»
با این حال، در نهایت خانوادهاش از تصمیم او حمایت کردند.
گیتانجلی بانرجی، بنیانگذار پلتفرم هندی حمایت از باروری «فرتیلیتی دوست» میگوید با وجود آنکه «تغییری در الگوی آگاهی زنان» شکل گرفته، چنین واکنشهایی ممکن است آنها را از این تصمیم دلسرد کند.
او میگوید: «بازخوردی که میگیریم این است: خدای من، خانوادهام حتی شغل مرا درک نمیکنند؛ چطور قرار است انجماد تخمک را بفهمند؟»
به گفته او، بیمارانش همچنین نگران نظر شریک زندگی آینده و خانواده همسرشان در این مورد هستند؛ بهویژه در ازدواجهای سنتی که هنوز هم «تابوهایی» پیرامون درمانهای باروری وجود دارد.
سندرم تخمدان پلیکیستیک «عامل محرک»
لیبی، اهل استرالیا به سندرم تخمدان پلیکیستیک (PCOS) مبتلاست؛ یک بیماری هورمونی که حدودا از هر ۱۰ زن در جهان یک نفر به آن مبتلا میشود و میتواند منجر به مشکلات باروری شود.
او میگوید: «این موضوع قطعا عامل مهمی بود که مرا واداشت جدیتر به انجماد تخمکهایم فکر کنم.»
به گفته داکتر زینب گورتین، مدرس سلامت زنان در دانشگاه کالج لندن و عضو ارشد سازمان باروری و جنینشناسی انسانی بریتانیا، بیشتر زنان جوان به دلایل طبی مانند درمان سرطان به انجماد تخمک روی میآورند.
به باور او، این افزایش همچنین بازتاب آگاهی روزافزون زنان جوان از شرایطی مانند نارسایی اولیهٔ تخمدان است. وضعیتی که در آن تخمدانها پیش از ۴۰سالگی عملکرد طبیعی خود را از دست میدهند. یا هم اندومتریوز؛ بیماری مزمن که در آن بافت مشابه بافت داخلی رحم در بخشهای دیگر بدن رشد میکنند.
زنان همچنین به فناوریهای باروری، از جمله آزمایش هورمون آنتیمولرین (AMH) دسترسی بیشتری پیدا کردهاند. این آزمایش خون تعداد تخمکهای باقیمانده در تخمدانها را نشان میدهد و در بسیاری از کشورها بهصورت آنلاین و بدون نسخه در دسترس است.
به گفته خانم بانرجی، بنیانگذار «فرتیلیتی دوست»، بیماران گاهی این آزمایشها را مانند «کارنامه باروری» میبینند، نه صرفا بخشی کوچک از یک تصویر بزرگتر.
او تأکید میکند که این آزمایشها کیفیت تخمک را نمیسنجند یا پیشبینی نمیکنند که بارداری طبیعی تا چه اندازه آسان خواهد بود. همچنین مطالعات نشان دادهاند که برخی از این آزمایشها میتوانند نتایج نادقیق ارائه دهند.
منبع تصویر، Mora Mónaco
استفاده از پسانداز بازنشستگی
هزینه درمان نیز میتواند مانعی جدی باشد. قیمتها متفاوتاند، اما فرآیند انجماد تخمک معمولا چندین هزار دالر هزینه دارد و مبلغ قابلتوجهی نیز برای نگهداری آن باید هزینه کرد.
لیبی میگوید پرداخت حدود ۱۱ هزار دالر استرالیا برای انجام این فرآیند و نزدیک به ۵۰ دالر دیگر هزینهٔ ماهانهٔ نگهداری از تخمک، برای یک دانشجو بسیار سنگین است.
او این مبلغ را از پسانداز بازنشستگی یا تقاعد خود که در استرالیا به آن «سوپرانوئیشن» گفته میشود برداشته، اما میگوید از تصمیمش راضی است.
لیبی میگوید که این تصمیم میتواند سرنوشت مادر شدنش را رقم بزند.
برخی زنان دیگر این روند را آنقدرها که انتظار داشتند ساده نیافتند. مورا موناکو از ارجانتین، پس از توصیه یکی از دوستانش، در ۲۶سالگی تصمیم گرفت تخمکهایش را منجمد کند.
او میگوید: «داکتر گفت: همهچیز عالی پیش میرود؛ ۲۶ ساله هستی و در بهترین سن برای انجام این کار.» اما برای او چنین نشد.
مورا بهدلیل کم بودن تعداد تخمکها، در این روند با مشکل مواجه شد؛ تجربهای که آن را «بسیار سخت و ویرانگر» توصیف میکند.
وقتی فردی بخواهد طفلدار شود، تخمکهای منجمد از حالت انجماد خارج میشوند و در درمانهای باروری، مانند لقاح مصنوعی (IVF) به کار میروند. با این حال، پزشکان تأکید میکنند که هیچ مرحلهای از این فرایند تضمینشده نیست.
عوامل متعددی میتوانند بر میزان موفقیت این روند تاثیر بگذارند؛ از جمله سن، وضعیت سلامت، تعداد تخمکهایی که با موفقیت منجمد و سپس ذوب میشوند٬ به علاوه کیفیت اسپرم.
محاسبهٔ میزان موفقیت این روند دشوار است، زیرا تاکنون اکثر زنان از تخمکهای منجمد خود استفاده نکردهاند.
با این حال بر اساس دادههای سازمان باروری و جنینشناسی انسانی بریتانیا در سال ۲۰۱۶ تنها ۱۸ درصد از چرخههای انجماد تخمک در آن سال به تولد نوزاد انجامیده است.
این سازمان دیگر دادههای مربوط به میزان موفقیت این روند را جمعآوری نمیکند، زیرا نمیتواند سن فرد در زمان انجماد تخمک را با سنی که در هنگام درمان داشته بهطور مطمئن ثبت کند؛ به این معنی که میزان موفقیت آنها بیش از حد تخمین زده میشود.
سازمان باروری و جنینشناسی انسانی بریتانیا میگوید شانس موفقیت انجماد تخمک اندکی کمتر از لقاح آزمایشگاهی (IVF) است. در لقاح آزمایشگاهی تخمکهای تازه از تخمدان زن گرفته و با اسپرم لقاح داده شده و سپس به رحم بازگردانده میشوند. میزان موفقیت (IVF) بسته به سن طرف در هر چرخه میتواند بین ۵ تا ۳۵ درصد متغیر باشد.
دکتر گورتین میگوید: «مهمترین نکته این است که هر زنی که به انجماد تخمک فکر میکند، اطلاعات روشنی در مورد میزان موفقیت این روش داشته باشد، بداند که انجماد تخمک هرگز تضمینشده نیست و اطلاعات جامع و کاملی درباره خطرات و عوارض احتمالی آن در اختیار داشته باشد.»
به گفته او، این عوارض میتواند شامل نوسانهای خلقی، نفخ، سردرد ناشی از تزریق هورمون، گرفتگی عضلات ناشی از بازیابی تخمک و در موارد نادر اما جدی سندرم تحریک بیشازحد تخمدان باشد که میتواند منجر به درد شدید، افزایش سریع وزن و لختهشدن خون شود.
مورا پس از سه دور بازیابی٬ در مجموع ۹ تخمک منجمد کرد. او میگوید: «میدانم حداقل بهترین کاری را که میتوانستم برای حفظ تخمکهایم انجام دادهام.»
هر سه زنی که در این مورد با بیبیسی گفتوگو کردند، روایت خود را در در تیکتاک به اشتراک گذاشتهاند و میلیونها بازدید گرفتهاند.
مورا میگوید: «هزاران پیام دریافت کردم که از من بابت بهاشتراکگذاشتن داستانم تشکر کرده بودند… و میگفتند قرار است درباره این موضوع از داکترشان بپرسند.»
با این حال، داکتر گورتین تأکید میکند که زنان بسیار جوان نباید نگران باشند. او گفت: «به نظر من زنانی که زیر ۲۴ سال سن دارند واقعا لازم نیست به انجماد تخمک فکر کنند. وقت زیادی در پیش دارید.»
