چرا نخستوزیر سابق اسرائیل میگوید سلاح هستهای پاکستان «تهدید» است؟
منبع تصویر، Getty Images
حکومت پاکستان اظهارات نفتالی بنت، نخستوزیر سابق اسرائیل، را بیبنیاد خوانده است. آقای بنت چند روز پیش مدعی شده بود که محور جدیدی در منطقه در حال شکلگیری است که شامل ترکیه، قطر، اخوانالمسلمین و پاکستان مجهز به سلاح هستهای است.
سخنگوی وزارت خارجه پاکستان درباره سخنان این سیاستمدار اسرائیلی گفت: «این اظهارات کاملا مبتنی بر حدس و گمان است. ما درباره نظرات مقامهای کشوری که آن را به رسمیت نمیشناسیم، اظهارنظر نمیکنیم. … بنیاد سخنان او بر پایه ادعاهایی بیاساس است.»
نفتالی بنت در نشست رئیسان سازمانهای یهودی امریکایی در بیتالمقدس، مدعی شد که این ائتلاف تازه به دشمنی با اسرائیل دامن میزند و تلاشهایی هم برای تاثیرگذاری بر عربستان در جریان است.
نخستوزیر سابق اسرائیل چه گفت؟
نفتالی بنت هشدار داد که ترکیه به تهدیدی جدید برای اسرائیل تبدیل شده و حکومت بنیامین نتانیاهو از این خطر غافل است:
«رجب طیب اردوغان حریفی خطرناک است که قصد دارد اسرائیل را محاصره کند؛ ما نباید دوباره از این موضوع غافل بشویم.»
آقای بنت با انتقاد از عملکرد حکومت اسرائیل گفت: «حکومت بار دیگر در خواب غفلت فرو رفته است، در حالی که خطر بنیادگرایی در نزدیکی مرزهای ما در حال اوجگیری است. حالا محوری از اخوانالمسلمین به رهبری ترکیه و با پشتوانه تسلیحات هستهای پاکستان در حال شکلگیری است.»
آقای بنت در ادامه گفت: «ما باید برای مقابله با تهدید ایران و دشمنیهای ترکیه، از راههای مختلف با یکدیگر همکاری کنیم؛ چرا که ترکیه، ایران جدید است.»
منبع تصویر، Getty Images
روابط نزدیک پاکستان با عربستان و ترکیه
در سپتمبر پارسال، پاکستان و عربستان در زمینه همکاریهای دفاعی و امنیتی، یک «توافق راهبردی دفاع متقابل» امضا کردند. بر اساس این توافق، «هرگونه تجاوز خارجی به خاک یکی از این دو کشور، به منزله تجاوز به هر دو کشور تلقی خواهد شد.»
در همین زمینه، رضا حیات هراج، وزیر مشاور در امور تولیدات دفاعی پاکستان، جنوری امسال اعلام کرد که پس از یک سال رایزنی کشورش با عربستان و ترکیه، پیشنویس یک توافق دفاعی سهجانبه تهیه شده است؛ البته او تاکید کرد که این توافق با پیمان امنیتی پیشین اسلامآباد و ریاض فرق میکند.
احتمال دارد که سخنان نخستوزیر پیشین اسرائیل به همین توافق مرتبط باشد؛ چرا که همگرایی عربستان، پاکستان و ترکیه حالا به عنوان اتحادی قدرتمند نگریسته میشود.
پاکستان تنها کشور اسلامی با قدرت هستهای است. همین موضوع، جایگاه و اهمیت این کشور را در جهان اسلام دوچندان میکند.
اسرائیل برنامه هستهای ایران، همسایه پاکستان، را تهدیدی علیه خود تلقی میکند؛ تا جایی که پارسال به تاسیسات غنیسازی اورانیوم ایران حمله کرد. با این حال، در داخل اسرائیل این نگرانی مطرح است که تسلیحات هستهای پاکستان هم ممکن است تهدیدی برای این کشور باشد.
پاکستان تاکنون از بهرسمیت شناختن اسرائیل به عنوان یک کشور خودداری کرده است.
«سلاحهای هستهای پاکستان به همان اندازه خطرناک هستند که سلاحهای احتمالی ایران»
نهات علی اوزکان، از پژوهشگران اندیشکده «تپاو» در انقره، به رسانه امریکایی بلومبرگ گفته است: «عربستان قدرت مالی دارد؛ پاکستان به توان هستهای و موشکهای بالستیک مجهز است و ترکیه هم از تجربه نظامی و صنعت دفاعی پیشرفته برخوردار است.»
آقای اوزکان میگوید: «با توجه به اینکه امریکا در منطقه منافع خود و اسرائیل را در اولویت قرار میدهد، دگرگونی اوضاع و تنشهای منطقهای، بسیاری از کشورها را ناچار کرده است تا برای بازشناسی دوست و دشمن، سازوکارهای جدیدی طراحی کنند.»
در ماه جون ۲۰۱۶، احمر مستیخان، روزنامهنگار و فعال بلوچ، در روزنامه اسرائیلی جروزالم پست، نوشته بود: «برای اسرائیل و جامعه جهانی یهود ضروری است درک کنند که تسلیحات هستهای پاکستان به همان اندازه خطرناک هستند که سلاحهای احتمالی ایران.»
منبع تصویر، Getty Images
آیا اتحاد پاکستان و عربستان سعودی علیه کشور خاصی است؟
یوئل گوزانسکی، پژوهشگر اندیشکده مطالعات امنیت ملی، در مقالهای در روزنامه جروزالم پست، نوشت که نزدیکی روزافزون عربستان به پاکستان، جهتگیری علیه اسرائیل نیست.
آقای گوزانسکی همچنین گفته است که توافق دفاعی عربستان با پاکستان در زمینه تسلیحات هستهای، همچنان مبهم و نامشخص است: «این اقدام شاید با برنامهریزی قبلی صورت گرفته باشد. سالهاست که گمانهزنیهایی درباره چتر حمایتی هستهای پاکستان برای عربستان مطرح میشود. ریشه این شایعات به حمایتهای مالی ریاض از اسلامآباد، به ویژه در پیشبرد برنامه غنیسازی این کشور، بازمیگردد.»
آقای گوزانسکی در ادامه نوشت: «با وجود این، در متن توافق هیچ اشارهای به تسلیحات هستهای نشده است. پاکستان همچنان بر موضع رسمی خود پافشاری میکند که جنگافزارهای هستهای این کشور تنها برای مقابله با هند طراحی شدهاند.»
عربستان سعودی شاید به پاکستان به چشم پشتوانه هستهای نگاه کند، اما آیا پاکستان هم همین دیدگاه را دارد؟
نکته تاملبرانگیز این است که ریاض و اسلامآباد با علنی کردن این اتحاد، به این شایعات دامن زدهاند. مسائلی که پیش از این پشت درهای بسته درباره آنها گفتوگو میشد، حالا آشکارا مطرح میشوند.
به باور آقای گوزانسکی، اسرائیل نباید این توافق را به معنای دشمنی مستقیم با خودش تعبیر کند: «در مقابل، تصمیم عربستان برای پیوند با پاکستان نشاندهنده نگرانیهای رو به افزایش ریاض از وضعیت اعتبار امریکا، زیادهخواهی ایران و بیثباتی در منطقه است.»
اما رسانهها در اسرائیل همچنان از تهدیدهای احتمالی پاکستان، سخن میگویند.
سرجیو رستلی، کارشناس مسائل ژئوپلیتیک، در مقالهای در روزنامه تایمز اسرائیل، در نوامبر پارسال نوشته بود که عربستان، پاکستان و ترکیه با تقویت همکاریهای نظامی، فناوری و دیپلماتیک اسرائیل و هند، به یکدیگر نزدیکتر میشوند.
