دیدار ناریندرا مودی از اسرائيل؛ آزمونی برای اولویت‌های هند در خاورمیانه

ناریندرا مودی، نخست وزیر هند، برای دیداری دو روزه به اسرائیل رفته است. این اولین سفر او به این کشور از زمان آغاز جنگ غزه است.

انتظار می‌رود آقای مودی در پارلمان اسرائیل، کنست، سخنرانی کند و با بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر و اسحاق هرتزوگ، رئیس جمهور این کشور گفت‌وگو کند. هیچ دیداری با رهبران فلسطینی برنامه‌ریزی نشده است.

نخست وزیر هند در حالی از اسرائیل دیدار می‌کند که دو کشور در پی تقویت روابط در زمینه‌های دفاعی، فناوری و تجارت هستند - رابطه‌ دو کشور از زمان به قدرت رسیدن ناریندرا مودی در بیش از یک دهه قبل، به‌صورت قابل توجهی گسترش یافته است.

با این حال، تحلیلگران می‌گویند که این سفر همچنین آزمونی برای سیاست خارجی هند در تلاش برای ایجاد تعادل در روابط خود با اسرائیل و سایر کشورهای خاورمیانه خواهد بود.

ناریندرا مودی، اولین نخست وزیر هند است که در سال ۲۰۱۷ از اسرائیل دیدار کرد. دیداری که بسیاری آن را نقطه عطفی در روابط دوجانبه دانستند.

دو کشور همکاری‌های گسترده‌ای در زمینه‌های مبارزه با تروریزم و دفاعی دارند. هند همچنین از بزرگترین خریداران سلاح از اسرائیل است.

بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل، سفر مودی را «تاریخی» خوانده است.

او در پستی در شبکه ایکس نوشت: «پیوند بین اسرائیل و هند، اتحادی قدرتمند بین دو رهبر جهانی است. ما شریک یکدیگر در زمینه‌های نوآوری، امنیت و یک دیدگاه استراتژیک مشترک هستیم. ما با هم، در حال ساختن محوری از ملت‌های متعهد به ثبات و پیشرفت هستیم.»

ناریندار مودی نیز در پاسخ گفته است که هند «عمیقا برای دوستی پایدار با اسرائیل که بر اساس اعتماد، نوآوری و تعهد مشترک به صلح و پیشرفت بنا شده، ارزش قائل است.»

هارش وی پانت، کارشناس امور خارجی، گفت: «هند می‌خواهد نشان دهد که به همکاری خود با اسرائیل متعهد است»، در عین حال «تلاش می‌کند اولویت‌های خود را در خاورمیانه متعادل کند».

هند، حمله هفتم اکتوبر به رهبری حماس را محکوم و با اسرائيل اعلام همبستگی کرد و ضمن ابراز نگرانی نسبت به تلفات غیرنظامیان درغزه، باردیگر بر حمایت خود از راه حل دو کشوری تأکید کرد.

دیدار آقای مودی از اسرائیل در زمانی انجام می‌شود که تنش‌ها در منطقه‌ افزایش یافته است. یکی از نگرانی‌های اصلی، تهدید دونالد ترامپ، رئیس جمهور امریکا، در مورد اقدام نظامی علیه ایران و شعله‌ور شدن درگیری منطقه‌ای گسترده‌تر است.

ایالات متحده در هفته‌های اخیر حضور نیروهای خود را در منطقه افزایش داده تا ایران را برای مهار برنامه اتمی‌اش تحت فشار قرار دهد، این، یکی از بزرگترین موارد تجمع نیروهای نظامی ایالات متحده درمنطقه طی چند دهه اخیر است.

اما تحلیلگران می‌گویند که تمرکز سفر مودی کاملاً بر تعامل دوجانبه با اسرائیل خواهد بود و هرگونه بحثی در مورد تنش‌های منطقه‌ای احتمالاً پشت درهای بسته باقی خواهد ماند.

این امر قابل انتظار است، زیرا دهلی روابط مستحکمی با ایران و چندین کشور دیگر خاورمیانه دارد.

کبیر تانجا، مدیر اجرایی دفتر خاورمیانه بنیاد تحقیقاتی آبزرور، گفت: «هند در سال ۱۹۸۸ فلسطین را به رسمیت شناخت. از نظر سیاسی، آنچه می‌توانست انجام شود، تا حد زیادی انجام شده است... براساس موضع دیرینه هند، حل و فصل مناقشات منطقه‌ای بر عهده خود کشورهای منطقه است.»

او افزود: «آنگونه که هند انتظار دخالت خارجی در امور خود را ندارد، همین اصل را در مورد خاورمیانه نیز اعمال می‌کند.»

ناریندرا مودی، پس از ورود به اسرائیل، در میدان هوایی بن گوریون مورد استقبال بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر این کشور، قرار گرفت.

پیشاپیش این سفر، کنست (پارلمان) اسرائيل به رنگ پرچم هند نورپردازی شد. آقای مودی با به اشتراک گذاشتن این عکس در رسانه‌های اجتماعی گفته است که مشتاقانه منتظر سخنرانی در برابر قانونگذاران اسرائیلی به روز چهارشنبه است.

اما سخنرانی او در پارلمان به موضوع سیاسی جنجالی در اسرائیل تبدیل شده است.

اپوزیسیون تهدید کرده است که در صورت عدم دعوت از اسحاق آمیت، رئیس دیوان عالی، سخنرانی مودی در کنست را تحریم خواهد کرد. گزارش شده که دعوت نشدن از آقای آمیت به اختلافات سیاسی جاری بر سر اصلاحات قضایی مرتبط است.

براساس گزارش‌ها، رئیس پارلمان قصد دارد از قانونگذاران سابق برای پر کردن کرسی‌های خالی دعوت کند.

در هند نیز رهبران اپوزیسیون از سفر نخست وزیر مودی به اسرائیل انتقاد کرده‌اند.

جیرام رامش، سخنگوی حزب کنگره، این سفر را محکوم کرده و حکومت مودی را به فراموش کردن آرمان فلسطین متهم کرده است.

تحلیلگران می‌گویند که با وجود انتقادها، سفر آقای مودی منعکس کننده محاسبات استراتژیک بلندمدت هند است.

کبیر تانجا، سفر مودی را «عمدتاً ناشی از نیازمندی‌های دوجانبه» دانسته است.

او گفت: «فناوری دفاعی بومی هند هنوز در بسیاری زمینه‌ها مشکل دارد، مخصوصا با توجه به اینکه جنگ‌ها بیش از پیش فناوری‌محور می‌شوند. این کشور با توجه به تنش‌هایی که با پاکستان و چین دارد، در تلاش به‌دست آوردن بهترین تجهیزات فناوری است و اسرائیل به خوبی با این نیاز مطابقت دارد.»

آقای تانجا افزود که ثبات در خاورمیانه برای منافع گسترده‌تر هند، از جمله اتصال و امنیت انرژی، «اهمیت حیاتی» دارد. ناریندرا مودی در حالیکه از روابط هند و اسرائیل تمجید خواهد کرد، در عین حال مراقب خواهد بود که روابط دیرینه هند با شرکایش در خاورمیانه‌ که منتقد اسرائیل هستند، آسیب نبیند.