تصاویر درز کرده به بی‌بی‌سی از چهره صدها فرد کشته شده‌ در جریان سرکوب بی‌رحمانه اعتراضات ایران

هشدار: این گزارش حاوی مطالب ناراحت کننده است که ممکن است برای برخی خوانندگان آزار دهنده باشند.

صدها تصویر که صورت کشته‌شدگان در جریان سرکوب خشونت‌آمیز تظاهرات ضد دولتی ایران را نشان می‌دهد، در اختیار بخش راستی‌آزمایی بی‌بی‌سی قرار گرفته است.

این تصاویر که بدون تیره کردن، می‌توانند بسیار ناراحت کننده باشند، چهره‌های خونین، متورم و کبود دست‌کم ۳۲۶ قربانی از جمله ۱۸ زن را نشان می‌دهند. عکس‌های قربانیان که در یک سردخانه در جنوب تهران نمایش داده شده‌اند، یکی از معدود راه‌هایی بوده که خانواده‌ها توانسته‌اند عزیزان جان‌باخته خود را شناسایی کنند.

چهره‌های بسیاری‌ از آنان به حدی آسیب دیده که قابل شناسایی نبودند و ۶۹ نفر با برچسب «ناشناس» علامت گذاری شده‌بودند که نشان می‌دهد هویت آنها در زمان گرفتن عکس ناشناخته بوده‌است. تنها نام‌های ۲۸ تن از قربانیان در برچسب‌های عکس‌های شان به‌صورت واضح قابل مشاهده بودند.

تاریخ ثبت مرگ بیش از ۱۰۰ قربانی در برچسب‌ها ۹ جنوری را نشان می‌دهد که تاکنون یکی از مرگبارترین شب‌ها برای معترضان در تهران بوده‌است.

معترضان در جریان درگیری با نیروهای امنیتی در جاده‌ها آتش روشن کردند و شعارهایی بر ضد رهبر مذهبی و جمهوری اسلامی سر می‌دادند. این اقدامات به‌دنبال فراخوان رضا پهلوی، فرزند تبعیدی شاه فقید برای اعتراضات سراسری صورت گرفت.

عکس‌های درز کرده، تصویر کوچکی از هزاران نفری را که گمان می‌رود به‌دست دولت ایران کشته‌ شده‌اند، ارائه می‌کند.

از زمان آغاز اعتراضات در اواخر دسامبر، بخش راستی‌‌آزمایی بی‌بی‌سی، گسترش این اعترضات را در سراسر ایران دنبال کرده‌است، اما قطع تقریبا کامل انترنت از سوی مقام‌ها، مستندسازی ابعاد خشونت دولت علیه مخالفان را بسیار دشوار کرده است.

آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، به‌طور علنی اذعان کرده است که چندین هزار نفر کشته شده‌اند، اما امریکا، اسرائیل و کسانی که او آنها را «فتنه‌گران» خوانده مقصر دانسته است.

با آنکه قطع انترنت وارد سومین هفته خود شده است، شمار اندکی از مردم توانسته‌اند برخی اطلاعات را به بیرون منتشر کنند.

صدها تصویر نزدیک از صورت قربانیان از داخل مرکز طب عدلی کهریزک (یکی از شهرها در جنوب تهران) به بخش راستی‌آزمایی بی‌بی‌سی درز کرد.

ما ۳۹۲ عکس از قربانیان را تجزیه و تحلیل کردیم و توانستیم ۳۲۶ نفر را شناسایی کنیم – از برخی از آنها چندین عکس از زوایای مختلف گرفته شده‌ بود. منابع مدعی هستند که شمار واقعی کشته شدگان در سردخانه به هزاران نفر می‌رسد.

یکی از منابع که بخاطر مسائل امنیتی از او نام نمی‌بریم، به ما گفت که برای روبرو شدن با شوک و فاجعه‌ای که در داخل مجتمع سردخانه مواجه شدند، آماده نبودند. او گفت قربانیانی از ۱۲ یا ۱۳ سال تا افراد ۶۰ و ۷۰ ساله دیده است.

این منبع افزود: «تحمل آن خیلی سخت بود.»

به ما گفته شد که در میان هرج‌و‌مرج در داخل سردخانه، اعضای خانواده و دوستان قربانیان اطراف یک صفحه نمایش جمع شده‌بودند. آنان تلاش می‌کردند عزیزان خود را شناسایی کنند، درحالی که صدها تصویر از کشته‌شدگان روی صفحه نمایش پخش می‌شدند.

منابع گفتند که نمایش عکس‌ها ساعت‌ها ادامه داشت و بسیاری از جراحات قربانیان آنقدر شدید بود که آنها قابل شناسایی نبودند. صورت یک مرد به‌حدی متورم شده بود که چشمانش به سختی دیده می‌شد. لوله تنفسی هنوز در دهان مرد دیگری بود که نشان می‌داد پس از دریافت خدمات درمانی، جان باخته است.

همچنین به ما گفته شد برخی قربانیان چنان شدید آسیب دیده بودند که خانواده‌های شان برای اینکه مطمئن شوند، درخواست کردند تصاویر را دوباره و به شکل بزرگتر ببینند. در موارد دیگر، مردم عزیزان خود را بلافاصله شناسایی می‌کردند و فریاد می‌زدند و به زمین می‌افتادند.

در بسیاری از تصاویر، خریطه‌های باز اجساد و اوراقی در نزدیک صورت‌های آنها قرار داده شده بود که نام، شماره شناسایی یا تاریخ مرگ را مشخص می‌کرد. در برخی موارد، به ما گفته شد که تنها راه شناسایی، یک کارت بانکی بود که روی خریطه جسد قرار داده شده بود – آخرین دارایی باقی مانده قربانیان.

بخش راستی‌آزمایی بی‌بی‌سی به‌طور جداگانه ویدیوهایی از همان سردخانه را راستی‌آزمایی کرده است که میزان خشونت اعمال شده در برابر معترضان را نشان می‌دهد. یکی از آنها، جسدی را نشان می‌دهد که به نظر می‌رسد یک کودک باشد و دیگری مردی را با زخم‌ واضح گلوله در وسط سرش نشان می‌دهد. هر دو ویدیو بسیار دلخراش هستند که قابل انتشار نیستند.

برخی ایرانیان نام قربانیانی را که از سوی نیروهای امنیتی کشته شده‌اند وقتی از طریق استارلینک یا حتی استفاده از شبکه‌های کشورهای همسایه به انترنت وصل شدند، منتشر کردند، هرچند که این فرصت‌ها بسیار نادر است.

ما نام قربانیان شناسایی شده در سردخانه را با پست‌های شبکه‌های اجتماعی که نام کشته‌شدگان را گزارش می‌کردند، تطبیق دادیم و پنج مورد مطابقت را پیدا کردیم، اما بخاطر ناتوانی در تماس با خانواده‌های قربانیان، از افشای نام‌ها خودداری می‌کنیم.

بخش راستی‌آزمایی بی‌بی‌سی از طریق ویدیوهایی تایید شده، گسترش اعتراضات ضد دولتی را در ۷۱ شهر و شهرستان ایران از زمان آغاز این تظاهرات در ۲۸ دسامبر ردیابی کرده‌است، هرچند شمار واقعی مناطقی که در آنها تظاهرات صورت گرفته، احتمالا بسیار بیشتر است.

تصاویر اندکی که مردم موفق به اشتراک آنها از طریق استارلینک شده‌اند، موترهای سوخته و رها شده در جاده ها را نشان می‌دهند، و ویدیوهایی تایید شده هم شلیک‌ گلوله‌ها را در جریان اعتراضات در اطراف تهران ثبت کرده‌اند.

قطع انترنت، مستندسازی میزان کامل تلفات این اعتراضات را بسیار دشوار کرده‌است. با این حال، هرانا، خبرگزاری فعالان حقوق بشر مستقر در امریکا، برآورد کنونی خود را بیش از ۴ هزار کشته اعلام کرده است.