غیبت حکومت طالبان در نشست تهران؛ ایران با فرستادن نماینده به کابل متقی را به تهران دعوت کرد

وزارت خارجه حکومت طالبان و سفارت ایران در کابل از سفر محمد رضا بهرامی، دستیار وزیر و مدیرکل آسیای جنوبی وزارت خارجه ایران، به کابل و دیدار او با امیر خان متقی، وزیر خارجه حکومت طالبان، و دعوت او به تهران خبر داده‌اند.

سفارت ایران توضیحات زیادی درباره این دیدار نداده و در شبکه اجتماعی ایکس نوشته است «در زمینه روابط دو جانبه و همکاری‌های منطقه تبادل نظر شد.»

وزارت خارجه حکومت طالبان نیز در ایکس نوشته که آقای بهرامی در دیدار با آقای متقی از او دعوت کرد تا از ایران دیدار کند.

در این دیدار آقای متقی روابط افغانستان و ایران را مثبت توصیف کرده و موضع کابل را درباره نشست تهران بیان کرده است.

وزیر خارجه حکومت طالبان افزوده است که افغانستان اکنون از وضعیت دشوار بیرون آمده و گام‌های سریع به سمت توسعه برداشته است.

در بیانیهٔ وزارت خارجه آمده است که آقای متقی با تأکید بر این که دیگر نباید به افغانستان به عنوان یک «مسئله» دیده شود، گفته است که این کشور از روابط فعال و همکاری با کشورهای منطقه در پرتو اصول اساسی سیاست خارجی افغانستان حمایت می‌کند.

وزارت خارجه حکومت طالبان افزوده که دو طرف، حفظ تماس‌ها و تبادل نمایندگی در سطوح مختلف را مهم خوانده‌اند.

چرا نماینده حکومت طالبان در نشست تهران غایب بود؟

اشتراک نکردن نماینده‌ای از حکومت طالبان در نشست تهران سئوال‌های زیادی را برانگیخت.

سمیع یوسفزی، کارشناس مسایل افغانستان و پاکستان، پیشتر به بی‌بی‌سی گفته بود که نزدیکی حکومت طالبان و عربستان سعودی ممکن است باعث عدم مشارکت طالبان در این نشست شده باشد.

به گفته او، نشست‌های پشت پرده و مهم میان عربستان سعودی و حکومت طالبان در جریان است؛ رفتن طالبان به تهران حساسیت ایجاد می‌کرد.

اما امان مطهری، کارشناس روابط بین‌الملل و استاد پیشین دانشگاه در کابل، نگاه متفاوت دارد. او معتقد است که انتشار شایعاتی درباره تلاش تهران مبنی بر اینکه درصدد ایجاد یک نوع گفت‌وگو و سازش میان حکومت طالبان و مخالفان است، می‌تواند از عواملی باشد که طالبان را واداشت تا در نشست تهران شرکت نکنند. به باور او حکومت طالبان چنین تلاش را به مثابهٔ تشکیل حکومت فراگیر می‌داند، و با آن «میانه خوب ندارد.»

آقای مطهری افزود که دلیل دوم این است که حکومت طالبان نمی‌خواهد «موضوع گفت‌وگو» باشد بلکه باید به عنوان «طرف گفت‌وگو» با آن برخورد شود.

او می‌گوید دلیل دیگر عدم مشارکت این است که حکومت طالبان به این نتیجه رسیده‌است که مطرح کردن تنش‌های مرزی میان طالبان و پاکستان در نشست‌های منطقه‌ای می‌تواند برای آنان «هزینهٔ زیادی داشته باشد» و تلاش می‌کند که این تنش‌ها و این نوع مسایل در مکانیزم نشست دوجانه و سه‌جانبه و نشست کوچکتر حل شوند.

به گفته او، حتی حکومت طالبان معتقد است که این نوع تنش‌ها در صورتی که «قطر و یا عربستان میانجی باشند بهتر حل می‌شوند تا ایران.»

آقای مطهری همچنین افزود که طالبان دوست ندارند موضوعات مزری «در سطح نشست‌های منطقه‌ای مطرح شوند و دلیل آن وجود حساسیت بالا» نسبت به حکومت طالبان در منطقه و جهان است.

به باور او، مطرح کردن تشدید امنیتی مرزی در جلسات بزرگ می‌تواند باعث شود تا کشورهای دیگر همانند ازبیکستان، ایران و تاجیکستان هم نگرانی مشابه را مطرح کنند و « درباره امنیت مرزی، مبازره با مواد مخدر، گروهای تروریستی و داعش نگرانی داشته باشند» که به گفته او، مطرح شدن این نوع مسایل در نشست‌های بزرگ، حکومت طالبان را «در موقعیت دشوار قرار می‌دهد، چون یا مسئولیت آن را باید بپذیرد یا اینکه کشورهای منطقه حکومت طالبان را عامل بروز چنین مسایل بدانند.»

در نشست تهران چه گذشت؟

دربارهٔ اینکه در نشست پشت درهای بسته در تهران چه گذشت، هنوز گزارشی منتشر نشده است.

اگرچه مقامات ایرانی گفتند که این نشست «درباره تنش‌ها میان افغانستان و پاکستان نیست» ولی اعلامیه پایانی نشست نشان می‌دهد که این تنش‌ها از موضوعات مورد بحث بوده است.

دراعلامیه‌ پایانی این نشست که روز یکشنبه (۲۳ قوس) با حضور نمایندگان کشورهای روسیه، چین، پاکستان، تاجیکستان، ازبیکستان و ترکمنستان در تهران برگزار شد، آمده است: «از همه تلاش‌هایی که برای کاهش تنش بین افغانستان و پاکستان در جریان است حمایت کرده و آمادگی خود را برای کمک به تقویت این تلاش‌ها اعلام نمودند.»

شرکت‌کنندگان «در عین حال از هر دو کشور خواستند به میز مذاکره بازگشته و مشکلات فی‌مابین را از مسیر دیپلماتیک حل و فصل نمایند.»

بخش دیگر این نشست درباره بازگشت آبرومندانه مهاجرین افغان از کشورهای همسایه بود و شرکت‌کنندگان همچنین «با بیان نگرانی‌های امنیتی، آمادگی خود را برای کمک به افغانستان به هدف مبارزه با تروریسم، قاچاق مواد مخدر و انسان» اعلام کردند.

همچنین در این نشست بر برگزاری پنجمین نشست وزیران خارجه کشورهای همسایه افغانستان در عشق‌آباد ترکمنستان توافق شد و پاکستان نیز آمادگی خود را برای میزبانی دومین دور نشست نمایندگان ویژه کشورهای همسایه افغانستان در اسلام‌آباد در ماه مارچ سال آینده اعلام کرد.