پروژه‌ انرژی خورشیدی چند میلیارد دالری که مالداران هیمالیا را نگران کرده است

    • نویسنده, دلنواز پاشا
    • شغل, ‌بی‌بی‌سی نیوز هندی
    • در, لداخ
  • زمان مطالعه: ۶ دقیقه

هند برای یک منطقه بیابانی سرد و مورد مناقشه در رشته‌کوه هیمالیا برنامه‌های بزرگی دارد: ساخت یکی از بزرگ‌ترین مزارع خورشیدی جهان.

اما این طرح٬ فلات چانگ‌تانگ در لداخ، واقع در کشمیر تحت کنترل هند را برسر یک دوراهی قرار داده است. این منطقه زیستگاه بز چانگرا یا بز پشمینه است. حیوانی که پشم مرغوب کشمیری مشهور این منطقه را تولید می‌کند.

از یک سو، این طرح فرصتی برای تولید انرژی کم‌کاربن و تأمین نیازهای برق کشور فراهم می‌کند و از سوی دیگر، این علفزارها برای زندگی دامداران چانگپا که قرن‌هاست مواشی خود را در این منطقه می‌چرانند، حیاتی است.

آن‌ها نگران‌اند که این طرح آسیب تازه‌ای به چشم‌انداز منطقه بزند. منطقه‌ای که به گفته مالداران در دهه‌های گذشته بر اثر تغییرات اقلیمی با کاهش چراگاه روبه‌رو بوده و این مشکل باعث مرگ گوسفندان و بزها شده است.

تسرینگ استوبدان می‌گوید: «زندگی در اینجا بسیار دشوار است. بسیاری از مالداران این شغل را رها کرده‌اند. اگر زمین از بین برود، کسانی که مانده‌اند هم خواهند رفت.»

برنامه‌های بزرگ

به گزارش اندیشکده امبر، هند در تولید انرژی خورشیدی پس از چین و امریکا در رتبه سوم جهان قرار دارد.

به گفته دولت هند، ظرفیت تولید انرژی خورشیدی این کشور تا پایان سال ۲۰۲۵ به حدود ۱۳۵ گیگاوات رسیده است؛ رقمی که در سال ۲۰۱۴ تنها ۳ گیگاوات بود.

اکنون هدف این کشور رسیدن به ظرفیت تولید برق غیرفسیلی ۵۰۰ گیگاوات تا سال ۲۰۳۰ است. هدفی که مستلزم دو برابر شدن ظرفیت برق خورشیدی این کشور تا حدود ۲۸۰ گیگاوات است.

نیروگاه خورشیدی و ذخیره باتری ۱۱ گیگاواتی در لداخ می‌تواند گامی مهم در مسیر دستیابی به این هدف باشد.

این نیروگاه مساحتی حدود ۲۵۰ کیلومتر مربع خواهد داشت؛ مساحتی بزرگ‌تر از کوالالامپور٬ پایتخت مالیزیا.

از نظر جغرافیایی، این منطقه مرتفع به دلیل جو رقیق، فضای وسیع و آسمان عمدتا صاف در بیش از ۳۰۰ روز سال، ظرفیت بالایی برای تولید انرژی خورشیدی دارد.

به نظر می‌رسد این طرح از الگوی مزرعه خورشیدی بزرگی پیروی می‌کند که چین در بخش دیگری از فلات تبت، با نام پارک خورشیدی تالاتان در چینگهای به اجرا گذاشته است. این مزرعه از نظر میزان تولید، با ظرفیتی حدود ۱۷ گیگاوات، بزرگ‌ترین مزرعه خورشیدی جهان به‌شمار می‌رود و بیش از ۶۰۰ کیلومتر مربع وسعت دارد. مقام‌های چینی می‌گویند حیوانات همچنان قادر به چریدن در این منطقه هستند.

یکی از چالش‌های اصلی نیروگاه خورشیدی آیندهٔ لداخ، چگونگی انتقال انرژی تولیدشده از ارتفاعات به مناطق پایین‌تر است. این کار مستلزم نصب یک خط انتقال طولانی ۷۱۳ کیلومتری موسوم به «کریدور انرژی سبز» در زمین‌های صعب‌العبور است که هزینهٔ تخمینی آن ۲/۲۸ میلیارد دالر برآورد شده است.

دمای هوا در این منطقه می‌تواند تا منفی ۴۵ درجهٔ سانتی‌گراد کاهش یابد و بارش سنگین برف و مناطق مستعد برف‌کوچ نیز از دیگر چالش‌هاست. به همین دلیل، استفاده از نوع خاصی از فولاد ضروری خواهد بود.

ایده احداث این نیروگاه خورشیدی نخستین‌بار در سال ۲۰۲۰ مطرح شد؛ یک سال پس از آن‌که دولت هند به‌طور رسمی وضعیت خودمختاری ویژه کشمیر تحت اداره هند را لغو کرد و در اقدامی برای ادغام کامل این منطقه در کشور، آن را به دو قلمرو فدرال لداخ و جامو و کشمیر تقسیم کرد.

نگرانی‌های بزرگ

نگرانی از طرح ایجاد نیروگاه خورشیدی در روستاهایی که در محدوده این پروژه برنامه‌ریزی‌شده قرار دارند، کاملا مشهود است. هرچند بیشتر دامداران نمی‌خواهند علنا در این‌باره صحبت کنند. یکی از آن‌ها می‌گوید: «اگر چیزی بگوییم، دردسرهای زیادی به‌وجود می‌آید.»

از آن‌جایی که بسیاری از ساکنان سند قانونی برای ادعای مالکیت زمین ندارند، نگران‌ هستند که بدون دریافت غرامت از این مناطق اخراج شوند.

یکی از دامداران که ۶۰ ساله است و بیش از ۶۰۰ رأس بز و گوسفند پرورش می‌دهد٬ گفت: «چه کار خواهیم کرد؟ گوسفندها و بزها را می‌فروشیم، اما بعد از آن چه خواهیم کرد؟»

یک چوپان جوان نیز هنگام چراندن گوسفندانش به سمت کوه، همین نگرانی‌ها را ابراز کرد و گفت: «ما قرن‌هاست که به این شیوه زندگی کرده‌ایم و کار دیگری بلد نیستیم.»

تسرینگ آنگچوک، دامداری که بیش از هزار رأس مواشی دارد، می‌گوید: «زندگی ما به این علفزارها وابسته است.»

او افزود: «اگر دولت همه خواسته‌های ما را بپذیرد، مشکلی نداریم. اما اگر بدون پرداخت غرامت از این سرزمین‌های سنتی بیرون رانده شویم، اعتراض خواهیم کرد و اجازه نخواهیم داد این پروژه اجرا شود.»

شورای محلی ۴۸ هزار هکتار زمین را به نهاد دولتی هند که مسئول اجرای پروژه‌های انرژی تجدیدپذیر است واگذار کرده است. جزئیات توافق‌نامه انتقال این زمین‌ها به‌صورت عمومی منتشر نشده است. بی‌بی‌سی برای دریافت توضیحات با شورا تماس گرفت، اما پاسخی دریافت نکرد.

پروژه آزمایشی

یک گزارش بین‌المللی بنیاد سیاسی آلمانی هاینریش بول سیفتونگ نشان می‌دهد که پروژه‌های بزرگ انرژی تجدیدپذیر در افریقا، آسیا و امریکای لاتین، در بسیاری موارد «بدون مشورت کافی» با مالدارانی که از این زمین‌ها به‌عنوان چراگاه استفاده می‌کنند، به اجرا گذاشته می‌شوند.

مقام‌های هندی می‌گویند این موضوع در لداخ صدق نمی‌کند و تأکید دارند که یک پروژه آزمایشی در مقیاسی بسیار کوچک‌تر با هدف پاسخ‌گویی به نیازهای انرژی محلی و رسیدگی به نگرانی‌های مالداران راه‌اندازی شده است.

صفحه‌های خورشیدی روی پایه‌هایی با ارتفاع حدود ۱۸۰ سانتی‌متر نصب شده‌اند که به گفته مقامات٬ امکان رفت‌وآمد آزادانه و چریدن حیوانات در زیر آن‌ها را فراهم می‌کند.

رودرا گود، دبیر انرژی لداخ می‌گوید: «دولت نگرانی‌های دامداران را در نظر گرفته است.»

او افزود: «افزایش ارتفاع سازه پنل‌های خورشیدی نیز هزینه‌ها را بالا می‌برد اما ما همه این کارها را برای حفاظت از علفزارها انجام می‌دهیم.»

به گفته پاوان کوتوال، دبیر ارشد اداره لداخ درآمد حاصل از این پروژه آزمایشی کوچک٬ صرف توسعه منطقه محلی خواهد شد.

اما در مورد این پروژه بزرگ که در دست اجراست، هنوز روشن نیست آیا علفزارها در بلندمدت می‌توانند زیر پنل‌های خورشیدی دوام بیاورند یا نه.

تسوانگ پالجو، مهندس ارشد بخش توزیع و تولید برق لداخ می‌گوید محققان دانشگاه لداخ در این منطقه تحقیق خواهند کرد تا مشخص شود آیا نصب پنل‌های خورشیدی روی پایه‌های بلندتر «می‌تواند علفزارها را حفظ کند» یا نه.

با این حال، دامداران محلی همچنان با تردید به این طرح نگاه می‌کنند.

تسرینگ استوبدان گفت: «اگر چنین پارک خورشیدی بزرگی ساخته شود، چگونه می‌توانیم گوسفندان‌مان را به آنجا ببریم؟ حتی عبور از زیر پنل‌ها برای آنها آسان نخواهد بود.