Comisiynwyr yr Heddlu a Throsedd: De Cymru

Yn ogystal â dewis aelodau cynulliad ar 5 Mai, bydd pleidleiswyr hefyd yn dewis Comisiynwyr yr Heddlu a Throsedd.

Ar hyd llawer o goridor yr M4 i'r gorllewin o Gasnewydd ac i'r dwyrain o Lanelli, byddant yn pleidleisio ar gyfer comisiynydd nesaf De Cymru.

Tasg y Comisiynydd fydd craffu ar y llu a sicrhau ei fod yn atebol.

Fe fydd y Comisiynydd hefyd yn gallu penodi a diswyddo'r prif gwnstabl a gosod cyllideb ar gyfer y llu.

Y deiliad presennol yw Alun Michael, Llafur Cymru, sy'n ceisio cael ei ail-ethol ac yn wynebu cystadleuaeth gan bedwar ymgeisydd arall.

Yma rydym yn nodi pa ardal y mae Heddlu De Cymru yn ei chwmpasu, cyllideb a pherfformiad yr heddlu, yn ogystal â phwy sy'n sefyll ar gyfer yr etholiad.

Cliciwch yma am ein canllawiau i:

Heddlu De Cymru yw'r llu mwya o ran poblogaeth - tua 1.2m - ac yn gyfrifol am ddinasoedd Caerdydd ac Abertawe.

Mae hefyd yn gofalu am ardaloedd poblog yn siroedd Pen-y-bont ar Ogwr, Rhondda Cynon Taf, Merthyr Tudful, Bro Morgannwg a Chastell-nedd Port Talbot.

Yn ogystal, mae'r llu yn gofalu am ardal eang yr arfordir a threfi poblogaidd gydag ymwelwyr fel Y Barri, Porthcawl a'r Gŵyr yn ogystal â'r cymoedd.

Mae cysylltiadau teithio pwysig o fewn yr ardal, traffordd yr M4, cysylltiadau rheilffordd a Maes Awyr Caerdydd.

O fewn yr ardal hefyd y mae Stadiwm y Mileniwm, Stadiwm Dinas Caerdydd a Stadiwm Liberty, tri lleoliad chwaraeon poblogaidd.

Mae yna 2,937 o swyddogion yn gweithio yn Heddlu De Cymru, gyda 1,746 o staff cymorth a 406 o swyddogion cymorth cymunedol.

Y prif gwnstabl yw Peter Vaughan, gyda Matt Jukes yn gwasanaethu fel dirprwy brif gwnstabl.

Cyfanswm cyllideb yr heddlu ar gyfer 2016/17 yw £258.9m. £207.85 sy'n cael ei dalu gan bob eiddo band D.

Mae hynny'n cymharu â £200.07 yn Nyfed-Powys, £220.06 yng Ngwent a £240.12 yn ardal Heddlu Gogledd Cymru.

Mae Heddlu'r De yn rhagweld arbedion o £5.4m yn 2016/17, yn cynnwys lleihad o 21 yn nifer y gweithlu.

Roedd 89,864 o droseddau yn ne Cymru rhwng Medi 2014 a Medi 2015, cynnydd o 4% ar y flwyddyn gynt.

Fe wnaeth trais yn erbyn y person godi 23%, er bod yr holl heddluoedd ar wahân i un gofnodi cynnydd yn y categori hwn o droseddau.

Cododd troseddau rhywiol 11%, tra bod troseddau byrgleriaeth wedi gostwng 5%. Cafwyd gostyngiad o 6% mewn lladrata, tra bod difrod troseddol a llosgi bwriadol wedi gostwng 1%.

Dywedodd yr arolygiad blynyddol diwethaf o heddluoedd gan Arolygiaeth Cwnstabliaeth Ei Mawrhydi bod Heddlu De Cymru yn dda am atal troseddau ac ymddygiad gwrthgymdeithasol ac roedd ganddynt ddealltwriaeth dda o gymdogaethau lleol.

Dywedodd yr Arolygiaeth hefyd bod yr heddlu yn dda am adnabod a mynd i'r afael â grwpiau troseddau difrifol a threfnedig.