Robert Plant yn cefnogi cais diwylliannol Machynlleth

Mae Robert Plant, un o gantorion mwyaf eiconig hanes cerddoriaeth roc, wedi datgan ei gefnogaeth benderfynol i gais Machynlleth i ddod yn Dref Diwylliant y DU yn 2028.

Mewn cyfweliad diweddar, mae prif leisydd Led Zeppelin wedi edrych yn ôl ar ddegawdau o gysylltiad agos â'r ardal - perthynas a ddechreuodd yn ei blentyndod ac a arweiniodd at lunio peth o gerddoriaeth fwyaf dylanwadol yr ugeinfed ganrif yn y bryniau cyfagos.

I ddiffinio pwysigrwydd y fro i'w fywyd, mae Plant yn cyfaddef i'w gariad at Gymru ddechrau pan oedd yn ddim ond pump oed, gan deithio yno gyda'i rieni i fforio cyfoeth hanesyddol y Mers.

"Roeddwn i eisoes hanner ffordd yno, yn meddwl pam nad oeddwn i'n ystyried fy hun yn Gelt yn hytrach na beth bynnag ddes i fod yn y diwedd," meddai.

Ymhlith yr holl lecynnau sydd wedi dylanwadu arno, yr un mwyaf adnabyddus yn fyd-eang yw tyddyn anghysbell Bron-yr-Aur, sydd wedi'i guddio uwchben Dyfi. Wedi iddo ymweld â'r lle fel plentyn, dychwelodd Plant yno yn 1971 yng nghwmni gitarydd y band, Jimmy Page, gan ddod â'u teuluoedd gyda nhw.

Roedd y bywyd syml, "oddi ar y grid" - heb drydan na dŵr tap - yn ddihangfa perffaith rhag teithiau blinedig Led Zeppelin yn yr Unol Daleithiau. "Roeddwn i wir eisiau ffoi rhag yr holl intensity hwnnw," meddai Plant.

Yno, yng nghanol harddwch naturiol Bro Dyfi, y ganed asgwrn cefn yr albwm chwyldroadol Led Zeppelin III. Cafodd y cysylltiad hwn ei anfarwoli ymhellach yn y ffilm The Song Remains the Same o 1976; ble mae Robert Plant i'w weld yn hwylio cwch gan chwifio'r Ddraig Goch yn Aberdyfi.

Er gwaethaf yr ysbrydoliaeth hon, nid oedd popeth yn hawdd i ddechrau. Mae Plant yn cofio'r her o gael ei ystyried yn "Jac Sais" mewn cyfnod lle roedd tensiynau gwleidyddol a diwylliannol yn rhedeg yn uchel.

Ond dros y blynyddoedd, mae wedi gweld y dref yn newid ac yn datblygu cymeriad unigryw.

Cyn i'r Ganolfan Dechnoleg Amgen (CAT) gael ei sefydlu, roedd gan Fachynlleth gymuned lenyddol a chelfyddydol fywiog iawn a ddenai bob math o greadigwyr, o gerddorion mandolin yr Incredible String Band i gorau o Fwlgaria yn canu yn y dref.

"Roedd yn syfrdanol i raddau, oherwydd dyma le oedd yn tynnu pawb yma," meddai Plant, gan ddisgrifio Machynlleth ar y pryd fel dechrau ar "arbrawf ddigon rhyfeddol" sydd erbyn heddiw yn le amlddiwylliannol ac agored.

Nid mater o rhyw seren roc a rôl cyfoethog yn prynu ail dŷ yng nghefn gwlad Cymru yw hyn - mae gan Plant berthynas glós gyda'r dref ac ymrwymiad dwfn i'w hanes gwleidyddol.

Fel aelod gweithgar o Gymdeithas Owain Glyndŵr, mae wedi bod yn ffigwr allweddol wrth hyrwyddo treftadaeth prifddinas hynafol Cymru. Bu Plant yn flaenllaw wrth godi arian ar gyfer y cofgolofn hanesyddol ym Machynlleth i nodi 600 mlynedd ers senedd gyntaf Glyndŵr yn 1404, gan gysylltu ag eiconau o ddiwylliant poblogaidd Cymru fel Tom Jones i helpu.

Gan ddwyn i gof y dadorchuddio dramatig yn 2004, dywedodd: "O ystyried yr ymdrechion i wthio'r iaith, y farddoniaeth a'r caneuon allan o'r diwylliant, roedd yn wych gweld dechrau rhyw fath o adferiad... Roeddwn i'n falch o fod yn rhan o hynny."

Mae'n parhau i edmygu strategaeth Glyndŵr wrth uno tywysogaethau gogledd a de Cymru yn y 15fed ganrif, gan bontio perthynas sydd wedi bod yn anodd ar adegau dros y canrifoedd.

Mae'r dref sydd wrth odre Eryri bellach yn cyfuno'r dreftadaeth hanesyddol honno ag arloesedd modern, gan gynnal Gŵyl Gomedi fwyaf blaenllaw'r DU yn ogystal â Gŵyl Machynlleth sy'n dathlu'r celfyddydau clasurol a Chymreig.

Gan fod mwy na chwarter y boblogaeth eisoes wedi nodi eu parodrwydd i helpu gyda'r ymgyrch bresennol, mae gan Fachynlleth sail gadarn iawn i hawlio'r teitl.

Wrth i Fachynlleth baratoi ei chais ar gyfer 2028, mae cael cyn-ganwr un o fandiau mwyaf y byd yn datgan "I pledge thee my troth" yn brawf pellach o swyn hudolus y dref hon.

Mae ei gefnogaeth yn dangos nad tref ar ffiniau daearyddol yn unig yw Machynlleth, ond calon ddiwylliannol sy'n parhau i ysbrydoli cenedlaethau o artistiaid ac ymwelwyr o bedwar ban byd.

Dilynwch Cymru Fyw ar Facebook, dolen allanol, X, dolen allanol, Instagram, dolen allanol neu TikTok, dolen allanol.

Anfonwch unrhyw syniadau am straeon i cymrufyw@bbc.co.uk, dolen allanol neu cysylltwch drwy WhatsApp ar 07709850033.

Lawrlwythwch yr ap am y diweddaraf o Gymru ar eich dyfais symudol.