ဒီကနေ့ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု ပြီးဆုံးပါပြီ။ ဘီဘီစီက တင်ဆက်ခဲ့တဲ့ သတင်းတွေကို လာရောက်ဖတ်ရှုကြတဲ့အတွက် ကျေးဇူးတင်ရှိပါတယ်။
မတ် ၁ ရက် - မြန်မာကျောင်းသားတွေကို ပေးအပ်မယ့် အမေရိကန်ရဲ့ ပညာသင်ဆုအစီအစဥ်ကို USAID ကြေညာ
မြန်မာနိုင်ငံတွင်းက စစ်ရေး၊နိုင်ငံရေး အခြေအနေနဲ့ ကမ္ဘာ့သတင်းတွေကို ဘီဘီစီရဲ့ ဝက်ဘ်ဆိုက်စာမျက်နှာကနေတိုက်ရိုက်တင်ဆက်ပေးသွားမှာဖြစ်ပါတယ်။
အနှစ်ချုပ်
- အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အရီဇိုးနားတက္ကသိုလ်က အွန်လိုင်းဘာသာရပ်တွေကို မြန်မာကျောင်းသား၊ကျောင်းသူ ၁,၀၀၀ကျော် ပညာသင်ခွင့်ရ
- ကလေးတက္ကသိုလ်က ကျောင်းသားကျောင်းသူ(၁၂) ဦးကို မိဘဆီကို ပြန်ပို့
- ကလေးတက္ကသိုလ်ပါမောက္ခချုပ် နဲ့ ပညာရေးဝန်ထမ်းတချို့ PDF အဖွဲ့ဆီမှာ ဆက်ရှိနေ
- အာဆီယံ သြစတြေးလျ ထိပ်သီးအစည်းအဝေးမှာ မြန်မာ့အရေးဆွေးနွေးဖို့ HRW တိုက်တွန်း
- စစ်တိုက်လေယာဉ်ပျက်ကျမှုက လေယာဉ်မှူးတွေကို စစ်တပ်ကကယ်ဆယ်
- စစ်တပ်ကို ထိရောက်တဲ့ အရေးယူမှုတွေ လုပ်ဖို့ ကုလတိုက်တွန်း
- ထိုင်းနိုင်ငံ ကတဆင့် မြဝတီက အွန်လိုင်းငွေလိမ်ဂိုဏ်းမှာအလုပ်စေခိုင်းခံနေရတဲ့ တရုတ်နိုင်ငံသား၉၀၀ ကျော်ကို တရုတ်ဘက်ကိုဒုတိယနေ့ဆက်လွှဲ
- ပလက်ဝ-ဇိုရမ်ပူ လမ်းဖောက်လုပ်ရေးကိစ္စAA နဲ့ အိန္ဒိယမီဇိုရမ်အမတ်တို့ဆွေးနွေး
- တာချီလိတ်မှာ စစ်တပ်နဲ့ရဲဝတ်စုံတွေအသုံးပြုပြီးဓားပြမှုကျုးလွန်တဲ့ ရွေးကော်ဒုဦးစီးနဲ့အဖွဲ့ကိုဖမ်းဆီးမိ
တိုက်ရိုက် ထုတ်လွှင့်ချက်
မြန်မာစစ်တပ်အပေါ် ထိရောက်တဲ့ အရေးယူမှုတွေ လုပ်ဖို့ ကုလ တိုက်တွန်း
ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, UN
ဓာတ်ပုံ ပုံစာ, ကုလသမဂ္ဂရဲ့ လူ့အခွင့်အရေး ဆိုင်ရာ မဟာမင်းကြီး ဗောလ်ဂါ တုခ် အာဏာသိမ်း စစ်တပ်ရဲ့ လက်ထဲ စစ်လက်နက်ပစ္စည်းတွေ၊ လေယာဉ် လောင်စာဆီတွေနဲ့နိုင်ငံခြားငွေတွေ ရောက်မသွားဖို့ နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းအနေနဲ့ အဓိပ္ပာယ်ပြည့်ဝပြီး ထိရောက်တဲ့ ပစ်မှတ်ထား အရေးယူမှုတွေ လုပ်ဆောင်ကြဖို့ ကုလသမဂ္ဂရဲ့ လူ့အခွင့်အရေး ဆိုင်ရာ မဟာမင်းကြီး ဗောလ်ဂါ တုခ်က တိုက်တွန်းလိုက်ပါတယ်။
ဒီကနေ့ မတ်လ ၁ ရက်၊ဂျီနီဗာမြို့မှာ ပြုလုပ်နေတဲ့ လူ့အခွင့်အရေးကောင်စီ အစည်းအဝေးမှာပြောကြားတဲ့ သူ့ရဲ့ မိန့်ခွန်းထဲ မစ္စတာ တုခ် က မြန်မာ အကြောင်း အလေးပေးပြောကြားခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။
“မြန်မာနိုင်ငံထဲကလူ့အခွင့်အရေး အခြေအနေဟာကမ္ဘာ့အာရုံစိုက်ခံရမှုနဲ့အဝေးမှာဘယ်တော့မှမပြီးဆုံးနိုင်တဲ့ အိပ်မက်ဆိုးအသွင် ကူးပြောင်းသွားပြီ ဖြစ်ပါတယ်။ အခုဆိုရင်မြန်မာနိုင်ငံထဲ လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခတွေဟာ တိုင်းပြည်ရဲ့ နေရာအနှံ့ကို ကူးစက်သွားပြီး စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအောက် ၃နှစ်တာကာလ အတွင်း တိုင်းသူ ပြည်သားတွေဟာ အဆိုးရွားဆုံးအတိုင်းအတာပမာဏမျိုးနဲ့ ရက်စက် ကြမ်းကြုတ်မှုတွေကို ခါးစည်းခံနေရပါတယ်။ လူတွေဟာဘယ်အချိန် အဖမ်း ခံရမလဲ ဆိုတာကို အမြဲ စိုးရွံ့ နေရပါတယ်”လို့ မစ္စတာ တုခ်က ပြောပါတယ်။
၂၀၂၄ဇန်နဝါရီလ တစ်လတည်းမှာတင်အတည်ပြုလို့ရသလောက် မြန်မာနိုင်ငံထဲ ကလေးသူငယ်တွေနဲ့ အမျိုးသမီးတွေအများစုပါဝင်တဲ့ အရပ်သား ၂၃၂ ဦးသေဆုံးမှုမှာ အများစုက စစ်တပ်ရဲ့လေကြောင်း တိုက်ခိုက်မှုတွေ၊ လက်နက်ကြီး ပစ်ခတ်မှုတွေကြောင့် ဖြစ်တယ်လို့မစ္စတာတုခ်က ဆိုပါတယ်။
ဒါ့ကြောင့် ကိုယ်ပြည်သူတွေ အပေါ်ကိုယ်ပြန်ပြီး ကျူးလွန်နေတဲ့ မြန်မာစစ်တပ်ရဲ့ ရက်စက် ကြမ်းကြုတ်မှုတွေကိုအားလုံးဝိုင်း ကာကွယ်မှ ရမယ်လို့ မစ္စတာက ပြောပါတယ်။ မြန်မာပြည်သူတွေ အပေါ် ကျူးလွန်နေတဲ့စစ်တပ်ရဲ့ ရက်စက် ကြမ်းကြုတ်မှုတွေကို ရပ်တန့်ကြဖို့ရာ အားလုံး ဝိုင်းပြီးလုပ်ဆောင်ကြမှ ဖြစ်မယ် ဆိုပြီး မစ္စတာ တုခ်က ဆိုပါတယ်။
အရပ်သားတွေ နေထိုင်ရာ ဒေသတွေမှာစစ်ဆင်ရေးတွေ ချက်ချင်းရပ်ဖို့၊ စစ်တပ်အနေနဲ့ နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားတွေ လွှတ်ပေးဖို့နဲ့ နိုင်ငံတကာ ဥပဒေကို လေးစားလိုက်နာဖို့ မစ္စတာ တုခ်က တိုက်တွန်းပါတယ်။
နောက်ပြီး အာဆီယံနဲ့ သြဇာရှိတဲ့နိုင်ငံတွေအနေနဲ့ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ၊ တိုင်းရင်းသားအဖွဲ့အစည်းတွေ၊ ပိုကျယ်ပြန့်တဲ့လူထုအခြေပြုအဖွဲ့တွေအပါအဝင် သက်ဆိုင်သူအားလုံးနဲ့ စကားပြောပြီး ဒီမိုကရေစီစနစ်နဲ့ အရပ်သားအစိုးရဆီ ပြန်သွားရေးအတွက် ချဉ်းကပ်မှုပုံစံသစ်နဲ့ လုပ်ဆောင်ဖို့လည်း ကုလသမဂ္ဂ လူ့အခွင့်အရေးမဟာမင်းကြီးက တိုက်တွန်းထားပါတယ်။
မြဝတီ KK Park ထဲက အွန်လိုင်းငွေလိမ်ဂိုဏ်းမှာစေခိုင်းခံရတဲ့တရုတ်နိုင်ငံသား ၉၀၀ ကျော်ကို ထိုင်းကတဆင့် တရုတ်ကိုလွှဲပြောင်း
ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Screen Grab
ဓာတ်ပုံ ပုံစာ, ထိုင်းအာဏာပိုင်တွေက ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၀၀ ကျော်နဲ့ ပို့ဆောင်ပေးခဲ့ ထိုင်းနိုင်ငံမဲဆောက်ကတဆင့် မြဝတီက အွန်လိုင်းငွေလိမ်ဂိုဏ်းမှာ အလုပ်စေခိုင်းခံနေရတဲ့ တရုတ်နိုင်ငံသားတွေကို ဒီကနေ့ မတ်လ ၁ ရက်မှာ ဒုတိယနေ့အဖြစ် ထိုင်းအာဏာပိုင်တွေက တရုတ်ဘက်ကိုဆက်ပြီးလွှဲပေးနေပါတယ်။
ထိုင်း - မြန်မာနယ်စပ်၊ ကရင်ပြည်နယ်၊ မြဝတီမြို့ တောင်ဘက် မယ်ထော်သလေးဒေသ KK Park ထဲမှာရှိတဲ့ တရားမဝင် အွန်လိုင်းငွေလိမ်ဂိုဏ်းတွေထဲရောက်နေတဲ့ တရုတ်နိုင်ငံသား ၉၀၀ ကျော်ကို ဖေဖော်ဝါရီ ၂၉ ရက် ကထိုင်းကတဆင့် တရုတ်နိုင်ငံကိုလွှဲပြောင်းပေးလိုက်တယ်လို့ BGF ဗိုလ်မှူးချုပ်စောချစ်သူက ဘီဘီစီကို ပြောပါတယ်။
ထိုင်းဘက်ကသတင်းတွေမှာလည်း မြဝတီမြို့က မိုဘိုင်းအော်ပရေတာလုပ်ငန်းတစ်ခုသဖွယ်ဟန်ဆောင်ထားတဲ့ အွန်လိုင်းငွေလိမ်းဂိုဏ်းထဲမှာ အလုပ်စေခိုင်းခံနေရတဲ့ တရုတ်နိုင်ငံသား ၉၉၇ ဦးကို မြန်မာအာဏာပိုင်တွေက ထိုင်းအာဏာပိုင်ကတဆင့် ထိုင်းနိုင်ငံ တာ့ခ်ခရိုင် မဲဆောက်နယ်စပ်ဂိတ် ကနေ တရုတ်ကိုလွှဲပေးခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။
ထိုင်းဘက်ကထိုင်းဒုရဲချုပ် ဆူရချေ့ဟတ်ဖန် ရဲ့ အပြောအရ တရုတ်နိုင်ငံသား ၉၀၀ ကျော်ထဲက ၁၄၉ ယောက်ကို ပထမအသုတ်အနေနဲ့ ပို့ဆောင်ထားသလို ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ်ကနေ လေကြောင်းလိုင်းကတဆင့် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၉ ရက် ကနေ မတ်လ ၅ ရက် အထိ အသုတ်လိုက်ခွဲပို့မှာဖြစ်ပါတယ်။
တရုတ်ကို ပြန်လွှဲပေးခဲ့တဲ့ လမ်းကြောင်းဖြစ်တဲ့ မြဝတီ - မဲဆောက် နယ်စပ်ဂိတ်ကနေမဲဆောက် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်လမ်းတစ်လျှောက်မှာလည်း ထိုင်းအာဏာပိုင်တွေက ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၀၀ ကျော်နဲ့ ပို့ဆောင်ပေးခဲ့တာတွေ့ရပါတယ်။
အခုလွှဲပြောင်းပေးထားတဲ့ အထဲမှာ ထိုင်းနိုင်ငံသား ၉၂ ဦးလည်းပါဝင်ပြီး အွန်လိုင်းကနေ လိမ်လည်ခံရသူအများစုဟာ ထိုင်းအသက်ကြီးပိုင်း ပင်စင်စားတွေဖြစ်သလို ထိုင်းအစိုးရ ဝန်ထမ်းတွေတောင်ပါဝင်တယ်လို့ သိရပါတယ်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုငြိမ်းချမ်းရေးအင်စ တီကျူ USIP ရဲ့ ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်ကထုတ်ပြန်ချက်အရဆိုရင် ရွှေကုက္ကိုလ်နဲ့ ကေကေပါ့ခ် စတဲ့ နေရာ ၂ မှာ လိမ်လည်ရေးအလုပ် သမား ၂ သောင်းကျော် ရှိတယ်လို့ ပြောထားပါတယ်။
တာချီလိတ်မှာ စစ်တပ်နဲ့ရဲဝတ်စုံတွေအသုံးပြုပြီးဓားပြမှုကျုးလွန်တဲ့ ရွေးကော်ဒုဦးစီးနဲ့အဖွဲ့ကိုဖမ်းဆီးမိ
ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, ထုတ်ပြန်ချက်
ဓာတ်ပုံ ပုံစာ, ဖမ်းဆီးရမိသူ(၇)ဦးနဲ့လက်နက်တွေ ရှမ်းပြည်နယ်၊ အရှေ့ပိုင်း တာချီလိတ်မြို့မှာ စစ်ဝတ်စုံနဲ့ ရဲဝတ်စုံတွေကိုအသုံးပြုပြီး ဓားပြမှုကျူးလွန်နေတဲ့ ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ဒုဦးစီးမှူးနဲ့ အဖွဲ့ ကို ဖမ်းဆီးမိတယ်လို့ စစ်ကောင်စီရဲတပ်ဖွဲ့က ထုတ်ပြန်ပါတယ်။
တာချီလိတ်မြို့ မယ်ခေါင်ရပ်ကွက် စိုက်ပျိုးရေးလမ်း ခရိုင်ကော်မရှင်ရုံးအိမ်ရာမှာ လက်နက်နဲ့ဆက်စပ်ပစ္စည်း တွေနဲ့အတူ ဖမ်းဆီးရမိခဲ့တာလို့ ဆိုပါတယ်။
ဖမ်းဆီးမိတဲ့အထဲ အသက် ၃၂ နှစ်အရွယ် ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ဒုဦးစီးမှူးနဲ့ အတူ အသက် ၁၈ နှစ်နဲ့ ၂၀ နှစ်အရွယ် လူငယ်တွေလည်းပါပြီး စုစုပေါင်း ၇ ဦး လို့သိရပါတယ်။
အဲဒီအဖွဲ့က တာချီလိတ်မြို့ထဲမှာ၂၀၂၄ နှစ်စပိုင်းကစပြီး ဓားပြမှုတွေဆက်တိုက်ကျူးလွန်တာရှိခဲ့တယ်လို့လည်း သိရပါတယ်။
AA နဲ့ အိန္ဒိယမီဇိုရမ်အမတ်တို့ ပလက်ဝ-ဇိုရမ်ပူ လမ်းဖောက်လုပ်ရေးဆွေးနွေး
အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မီဇိုရမ်ပြည်နယ်၊ ဇိုရမ်ပူရွာနဲ့ ချင်းပြည်နယ်၊ ပလက်ဝမြို့တို့ကို သွားလာဖို့ ပလက်ဝ-ဇိုရမ်ပူ လမ်းဖောက်လုပ်ရေးကိစ္စနဲ့ပတ်သက်ပြီး မီဇိုရမ်ပြည်နယ် လွှတ်တော်အမတ် ပူးပါလန်ဗန်နာနဲ့ ရက္ခိုင့်တပ်တော်(AA) က တာဝန်ရှိသူတို့ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၉ ရက်မှာ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့တယ်လို့ မီဇိုရမ်နိုင်ငံရေးအသိုင်းအဝိုင်းကပြောပါတယ်။
ပလက်ဝမြို့နယ်ထဲရှိနေတဲ့ ကုလားတန်ဘက်စုံသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးစီမံကိန်း (KMMTTP)အရ ၊ မီဇိုရမ်ပြည်နယ်ကနေ ပလက်၀မြို့ကို ဖောက်လုပ်မယ့် လမ်းပိုင်း အကြောင်း ဆွေးနွေးခဲ့တာလို့ တွေ့ဆုံမှုအကြောင်းသိရှိသူက ဘီဘီစီကိုပြောပါတယ်။ ပလက်ဝ- ဇိုရမ်ပူ လမ်းပိုင်းဟာ ပလက်ဝမြို့ ဆိပ်ခံတံတားကနေ အိန္ဒိယနိုင်ငံအထိ ဆက်သွယ်သွားလာနိုင်အောင် ဖောက်လုပ်မယ့် ၁၀၉ ကီလိုမီတာ ရှည်ပြီး အကျယ် ၂၇ ပေရှိ လေးလမ်းသွား ကားလမ်းမဖြစ်တယ်လို့ သိရပါတယ်။
ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, The Lairam Times
ဓာတ်ပုံ ပုံစာ, ပလက်ဝ-ဇိုရမ်ပူ လမ်းဖောက်လုပ်ရေးကိစ္စဆွေးနွေး ကပ်ရောဂါကာလ ၂၀၂၀ ခုနှစ်က စတင် ရပ်နားထားခဲ့ရတဲ့ အဲဒီ ပလက်ဝ-ဇိုရမ်ပူ လမ်းပိုင်းဟာ ၂၀၂၃ ခုနှစ် အစပိုင်းမှာ ပြန်လည် စတင်ခဲ့ပေမယ့် ချင်းပြည်နယ်တွင်းနဲ့ ရခိုင်ပြည်နယ်တွင်း တိုက်ပွဲတွေကြောင့် ပြန်ရပ်ထားရပါတယ်။
ချင်းပြည်နယ်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်က စစ်ကောင်စီစခန်းအားလုံး AA က သိမ်းယူပြီးနောက် အခုလို လမ်းဖောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်း ပြန်စတင်လာခဲ့တာလို့ နားလည်ရပါတယ်။ ကုလားတန်ဘက်စုံသုံး သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး စီမံကိန်းအတွက် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၄၈၄ သန်းရင်းနှီးမြုပ်နှံထားပြီး အိန္ဒိယ - မြန်မာချစ်ကြည်ရေးအဖြစ် အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့တာပါ။
ကုလားတန် စီမံကိန်းထဲမှာ စစ်တွေ ဆိပ်ကမ်း တိုးချဲ့ ဆောက်လုပ်ရေး၊ သင်္ဘောကြီးတွေ သွားလာနိုင်ရေး အတွက် ကုလားတန်မြစ်ကို တိုးချဲ့ တူးဖေါ်ရေးနဲ့ ချင်းပြည်နယ် ပလက်ဝမြို့ ကနေ အိန္ဒိယနိုင်ငံ မီဇိုရမ် ပြည်နယ်အထိ ကားလမ်း ဖောက်လုပ်ရေးတွေ ပါဝင်ပါတယ်။
အိန္ဒိယ အစိုးရက လမ်းပန်းအဆက်အသွယ် ခက်ခဲတဲ့ နိုင်ငံ မြောက်ပိုင်း မီဇိုရမ်ပြည်နယ်ဆီ ပြည်မကြီးကနေ ကုန်ပစ္စည်းတွေ တင်ပို့နိုင်ဖို့ ဒီစီမံကိန်းကို အဓိကရည်ရွယ် လုပ်ဆောင်တာ ဖြစ်ပါတယ်။ အိန္ဒိယ ပြည်မက ကုန်ပစ္စည်းတွေကို ဘင်္ဂလား ပင်လယ်အော်ကနေ စစ်တွေမြို့ကနေတဆင့် ကုလားတန်မြစ်ကို ဖြတ်ပြီး ချင်းပြည်နယ် ပလက်ဝအထိ ရေကြောင်းကနေ ပို့ဆောင်မှာ ဖြစ်ပြီး ပလက်ဝကနေ မီဇိုရမ် အထိ ကားနဲ့ တင်ပို့ဖို့ စီစဉ်ထားတဲ့ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်ပါတယ်။
အေအေဘက်ကတော့ ဒီလမ်းဖောက်ရေး ဆိုတဲ့တွေ့ဆုံမှုဆိုတာနဲ့ပတ်သက်လို့ သတင်းထုတ်ပြန်တာမရှိသေးပါဘူး။
ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, The Lairam Times
ဓာတ်ပုံ ပုံစာ, ပလက်ဝ-ဇိုရမ်ပူ လမ်းဖောက်လုပ်ရေးကိစ္စဆွေးနွေး ကလေးတက္ကသိုလ်က ကျောင်းသားကျောင်းသူ ၁၂ ဦးကို မိဘဆီပြန်အပ်တယ်လို့ ကလေး PDF ထုတ်ပြန်, ပါမောက္ခချုပ်နဲ့ ပညာရေးဝန်ထမ်းတချို့ကျန်နေသေး
ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, ကလေး PDF
ဓာတ်ပုံ ပုံစာ, ကလေးတက္ကသိုလ်က ကျောင်းသားကျောင်းသူတွေကို မိဘတွေဆီပြန်ပို့ဖို့ ကားပေါ်တင်ဆောင်နေတဲ့မြင်ကွင်း စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ကလေးမြို့၊ ကလေးတက္ကသိုလ်တိုက်ပွဲမှာ ကာကွယ်ရေးတပ်တွေဘက်က ခေါ်ထုတ်သွားခဲ့တဲ့ ကျောင်းသားကျောင်းသူတွေထဲက ၁၂ ဦး ကိုမိဘဆီကို ပြန်ပို့ပေးလိုက်ပြီလို့ ကလေးပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ် - ကလေး PDF ကပြောပါတယ်။ ကလေးတက္ကသိုလ်ပါမောက္ခ အပါအဝင် ဆရာ၊ ဆရာမနဲ့ ကျောင်းသားတွေကို မနေ့ဖေဖော်ဝါရီ ၂၉ ရက်နေ့ မှာ ပြန်ပို့ပေးခဲ့တာလို့ ကလေးPDFတပ်ဖွဲ့ဝင် တစ်ဦးကဘီဘီစီကို ပြောပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ ကလေးတက္ကသိုလ် ပါမောက္ခချုပ် ဒေါက်တာယောဟန်ထွန်းနဲ့ ပညာရေးဝန်ထမ်းတချို့ ဆက်ရှိနေသေးပြီး ပညာရေးဝန်ထမ်းနဲ့ကျောင်းသားကျောင်းသူအားလုံးကျန်းကျန်းမာမာရှိတယ်လို့ ဒေါက်တာယောဟန်ထွန်း ကပြောတဲ့ ရုပ်သံဖိုင်ကို ကလေး PDFက ထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။
“ ကျွန်တော် တို့အခုရောက်နေတဲ့နေရာမှာ ဘေးကင်းလုံခြုံစွာနဲ့ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရတာလည်းမရှိပါဘူး။ တပ်ဖွဲ့တွေက စားရေးသောက်ရေးနေထိုင်ရေးအားလုံးကိုလည်းစီစဉ်ပေးပါတယ်။ ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူ ဆရာဆရာမ ဝန်ထမ်းများရဲ့ မိသားစု ဆွေမျိုးများအားလုံးစိတ်ပူနေမှာဖြစ်တဲ့အတွက် အားလုံးစိတ်မပူဖို့ပြောရခြင်းဖြစ်ပါတယ်။ ဒီမနက်ကျောင်းသူတချို့ကိုပြန်ပို့တယ်လို့သိရပါတယ်။ ကျန်တဲ့သူ တွေလည်းမကြာခင်မှာ ပြန်ရောက်လာမှာဖြစ်ပါတယ် ။” လို့ ပါမောက္ခချုပ် ဒေါက်တာယောဟန်ထွန်း က ပြောပါတယ်။
ကလေး PDFကတော့ ကျန်နေသေးတဲ့ ကျောင်းသား၊ကျောင်းသူတွေကိုလည်း မိဘတွေဆီပြန်လည်အပ်နှံပေးဖို့ စီစဉ်နေတယ်လို့ ပြောပါတယ်။
“တိုက်ပွဲဖြစ်ချိန်မှာ တိုက်ပွဲကြားပိတ်မိနေတဲ့ ဆရာ၊ဆရာမနဲ့ကျောင်းသားတွေကို ကယ်ထုတ်ခဲ့တယ်။ ကျောင်းသားတွေရဲ့လုံခြုံရေးအတွက်မထုတ်ပြန်ဘဲနေခဲ့တယ်။ လုံခြုံရေးလည်းစိတ်ချရပြီဆိုတဲ့အချိန်မှာ သူတို့ မိဘတွေဆီကို ကနဦးပြန်ပို့ထားတယ်။ ဘယ်နေရာ ပြန်ပို့တယ်ဆိုတာကိုတော့ လုံခြုံရေးအရ ပြောလို့မရပါဘူး။” လို့ အဲ့ဒီတပ်ဖွဲ့ဝင်ကပြောပါတယ်။
တဖက်မှာတော့ ကလေးတက္ကသိုလ်တိုက်ပွဲအတွင်း အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ - NUG ကလည်း ပါမောက္ခချုပ်အပါအဝင် ဝန်ထမ်းနဲ့ကျောင်းသားကျောင်းသူ(၁၄၀)ကို ကယ်ထုတ်ခဲ့တယ်လို့ ထုတ်ပြန်ပြောဆိုထားပါတယ်။
စစ်ကောင်စီဘက်ကတော့ စစ်ရေးပစ်မှတ်မဟုတ်တဲ့နေရာကို အကာကွယ်ယူပြီး ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်တာက ဂျီနီဗာကွန်ဗင်းရှင်းနှင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဥပဒေတွေအရ စစ်ရာဇဝတ်မှု ကျူးလွန်ရာရောက်တယ်လို့ ထုတ်ပြန်ထားပြီး ဆရာ၊ဆရာမနဲ့ ကျောင်းသားကျောင်းသူ ၂၈၀ ကျော်ကို ကယ်ထုတ်ခဲ့ပြီး မိဘတွေနဲ့မိသားစုဆီပြန်အပ်ထားတယ်လို့ ထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။
ဩစတေးလျ - အာဆီယံအထူးထိပ်သီးစည်းဝေးပွဲမှာ မြန်မာက လူ့အခွင့်အရေးပြဿနာတွေဆွေးနွေးဖို့ HRW ပြော, မြန်မာကို ပြင်းထန်တဲ့အရေးယူပိတ်ဆို့မှုတွေလုပ်ဖို့ HRW တိုက်တွန်း
ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Getty Images
ဓာတ်ပုံ ပုံစာ, ၂၀၂၃ ခုနှစ် မေလ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံမှာ ကျင်းပခဲ့တဲ့ အာဆီယံနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးအစည်းအဝေးပွဲမှာ လစ်လပ်နေတဲ့ မြန်မာကိုယ်စားပြုထိုင်ခုံ ဩစတေးလျနိုင်ငံမှာ အခုမတ်လ ၄ ရက်ကနေ ၆ ရက် အထိကျင်းပသွားမယ့် အာဆီယံ-ဩစတေးလျ အထူးထိပ်သီးစည်းဝေးပွဲမှာ အာဆီယံအနေနဲ့ မြန်မာမှာကြုံနေရတဲ့ လူ့အခွင့်အရေးအကျပ်အတည်းပြဿနာတွေကို ဆွေးနွေးကြဖို့ လူ့အခွင့်အရေးစောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့ကတိုက်တွန်းတောင်းဆိုပါတယ်။
HRW က အဲဒီထိပ်သီးဆွေးနွေးပွဲမှာ ဦးဆောင်ဆွေးနွေးမယ့် အိမ်ရှင် ဩစတေးလျဝန်ကြီးချုပ် Anthony Albanese အပါအဝင် အာဆီယံခေါင်းဆောင်တွေအနေနဲ့ မြန်မာအပေါ်ပြင်းထန်တဲ့အရေးယူပိတ်ဆို့မှုတွေ လုပ်ဖို့ လိုအပ်ကြောင်းကိုလည်း အဓိကအချက်အနေနဲ့ ထည့်ပြောထားပါတယ်။
မြန်မာကို လေယာဉ်ဆီတင်ပို့ရောင်းချသူတွေအပါအဝင် ဩစတေးလျဘက်က ပိတ်ဆို့အရေးယူမူသစ်ချမှတ်လိုက်တဲ့ ပါဝင်ပတ်သက်နေတဲ့ဘဏ်လုပ်ငန်းတွေကို သက်ဆိုင်ရာအာဆီယံနိုင်ငံအသီးသီးက ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုတွေပြုလုပ်ဖို့ သဘောတူသင့်တယ်လို့လည်း HRW က တိုက်တွန်းထားပါတယ်။
၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလမှာ သဘောတူဆုံးဖြတ်ခဲ့တဲ့ အာဆီယံ ဘုံသဘောတူညီချက် (၅) ရပ်ဟာလည်း မြန်မာမှာ ကြုံတွေ့နေရတဲ့ လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုတွေနဲ့ စစ်ရာဇဝတ်မှုကို မဖြေရှင်းနိုင်ခဲ့သလို စစ်ကောင်စီနဲ့ ဆက်ဆံရေးထားရှိနေတာကလည်း ဘောင်ဝင်မှာမဟုတ်ဘူးလို့ သုံးသပ်ထားပါတယ်။
HRW ရဲ့ အဲဒီထုတ်ပြန်ချက်မှာ မြန်မာအပါအဝင် အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံတွေမှာ ကြုံနေရတဲ့ ကြီးမားတဲ့ လူ့အခွင့်အရေးပြဿနာတွေကို အကျဉ်းချုပ်ဖော်ပြထားသလို ဩစတေးလျဝန်ကြီးချုပ်အနေနဲ့ လူအခွင့်အရေးပြဿနာတွေအပါအဝင် လျော့ကျလာတဲ့ ဒီမိုကရေစီစံနှုန်းတွေအပေါ် အထူးအာရုံစိုက်ဖို့လိုတယ်လို့ ဆိုထားပါတယ်။
ဒါအပြင် HRW က မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးနီးပါး စစ်အာဏာသိမ်းပြီးတဲ့နောက်ပိုင်း ကြုံတွေ့လာရတဲ့ ဆိုးရွားတဲ့ လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုတွေကို အာဆီယံအနေနဲ့ ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းဖို့ ပျက်ကွက်ခဲ့တယ်လို့ ထောက်ပြထားပါတယ်။ အဲဒီအကျိုးဆက်တွေအနေနဲ့ အိမ်နီးချင်းထိုင်းအပါအဝင် အိန္ဒိယနဲ့ တရုတ်နိုင်ငံတွေရဲ့ နယ်စပ်တွေမှာပါ ထိခိုက်ခံစားနေရပြီး ရိုဟင်ဂျာတွေဒုက္ခသည်တွေဟာလည်း ဆင်းရဲဒုက္ခတွေကြားထဲကနေ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံဘက်ကို ထွက်ပြေးနေရဆဲဖြစ်တယ်လို့ဆိုပါတယ်။
၂၀၁၇ ခုနှစ်ကလည်းက လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုတွေကြောင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ဘက်ကို ထွက်ပြေးသွားတဲ့ ရိုဟင်ဂျာတွေကလည်း အခုအချိန်ထိ နေရပ်မပြန်နိုင်သေးသလို စစ်တပ်အာဏာသိမ်းပြီးတဲ့အချိန်ကစလို့ မြန်မာက လူသောင်းနဲ့ချီဟာလည်း အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတွေဘက်ကို ထွက်ပြေးခိုလှုံနေရတယ်လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။အာဏာသိမ်းပြီးကတည်းက စစ်ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ နဲ့ သူ့ရဲ့နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးကိုအာဆီယံအစည်းအဝေး တက်ရောက်ခွင့်မပေးဘဲ ပိတ်ပင်ခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။
မြန်မာနိုင်ငံကိုယ်စားပြုဖို့အတွက် နိုင်ငံရေးနဲ့ မသက်ဆိုင်တဲ့သူတစ်ဦးတစ်ယောက်ပဲ တက်ရောက်ခွင့်ရှိတယ်လို့ အာဆီယံက ပြောခဲ့ပေမယ့် စစ်ကောင်စီက လက်မခံခဲ့တာကြောင့် အထူးထိပ်သီးစည်းဝေးပွဲတွေမှာ မြန်မာကိုယ်စားပြုနေရာကို အခုအချိန်အထိချန်လှပ်ထားဆဲဖြစ်ပါတယ်။
စစ်တိုက်လေယာဉ်ပျက်ကျမှုက လေယာဉ်မှူးတွေကို စစ်တပ်ကကယ်ဆယ်
ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, ဒေသခံကာကွယ်ရေးတပ်
ဓာတ်ပုံ ပုံစာ, ပျက်ကျစစ်တပ်လေယာဥ် မကွေးတိုင်း၊ မင်းဘူးခရိုင်၊ စလင်းမြို့နားကကြိုဝန်းရွာမှာ စစ်တိုက်လေယာဉ်တစ်စီး ဖေဖော်ဝါရီ(၂၉)ရက် နေ့လယ်ပိုင်းမှာပျက်ကျခဲ့ပြီး လေယာဉ်မှူး ၂ ဦးကတော့ အသက်မသေဘဲ လွတ်မြောက်ခဲ့တယ်လို့ ဒေသခံတွေကပြောပါတယ်။
လေယာဥ်ပျက်ကျတဲ့ နေရာမှာ ပျက်ကျလေယာဥ်အပိုင်းအစတွေရှိနေတုန်းဖြစ်ပြီး မနေ့ကတော့အဲဒီနေရာမှာ စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်တွေလုံခြုံရေးယူပြီး စစ်ဆေးတာတွေလုပ်ခဲ့တယ်လို့ဆိုပါတယ်။ လေယာဉ်မှူး (၂) ယောက်တော့ လေယာဉ်မပျက်ကျခင် လေထီးနဲ့ခုန်ချနိုင်ခဲ့ပြီး စစ်တပ်ကလာပြန်ခေါ်သွားတယ်လို့ စလင်းပကဖ ရဲ့ သတင်းတာဝန်ခံကပြောပါ တယ်။
စစ်ကောင်စီကတော့ တိုက်လေယာဉ်တစင်း လေ့ကျင့်ပျံသန်းစဉ်စက်ချို့ယွင်းမှုကြောင့် မတော်တဆမှုဖြစ်ပွားကြောင်း သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး အသေးစိတ်တော့ဖော်ပြတာမရှိပါဘူး။
“ လေယာဉ်က အနောက်ဘက်ကနေ တက်လာတာလို့တော့သိရတယ်။ ပျက်ကျတာကတော့ ယာကွင်းထဲကို ဇောက်ထိုး ကျ နှစ်ခြမ်းကွဲပြီးမီးလောင်သွားတယ်။ပြီးတော့ မီးသတ်ကား(၃)စီး မီးလာငြှိမ်းသတ်တယ်။ နောက်တော့ လုံခြုံရေးတင်းကျပ်ပြီး လေယာဉ်ပျက်ကျတဲ့နေရာမှာအသွားလာပိတ်ပြီးတော့ သူတို့လေယာဉ်မှူးသူတို့လာပြန် ခေါ်သွားတာပဲ” လို့ သတင်းတာဝန်ခံကပြောပါတယ်။
လေယာဉ်ပျက်ကျတဲ့နေရာကို ခြေမြန်တပ်ရင် ၂၅၃၊ ၂၅၄နဲ့ ၂၅၅က စစ်သားတွေလာပြီး လေယာဉ်မှူးကိုလာရောက်ရှာဖွေခဲ့တယ်လို့ဆိုပါတယ်။
မြန်မာကျောင်းသားတွေကို ရည်ရွယ်ပေးအပ်မယ့် အမေရိကန်ရဲ့ ပညာသင်ဆုအစီအစဥ်ကို USAID ကြေညာ
ဓာတ်ပုံ ပုံစာ, မြန်မာက ကျောင်းသားတွေကို ရည်ရွယ်ပေးအပ်တဲ့ပညာသင်ဆု မြန်မာက ကျောင်းသားတွေကို ရည်ရွယ်ပေးအပ်တဲ့ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု နိုင်ငံတကာဖွံ့ဖြိုးရေးအေဂျင်စီ USAID ရဲ့ ပညာတော်သင်ဆုအစီအစဥ်ကို ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဘန်ကောက်မြို့မှာ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၉ ရက်က မိတ်ဆက်ခဲ့ပါတယ်။
'' မတူကွဲပြားမှုနဲ့ အားလုံးပါဝင်ခွင့်ရှိတဲ့ပညာသင်ဆုအစီအစဥ်'' ဟာ ထိုင်းနိုင်ငံနဲ့ ဒေသတွင်းနိုင်ငံတွေက အဆင့်မြင့်ပညာရေးတက္ကသိုလ်တွေနဲ့ USAID တို့ ပူးပေါင်းပေးအပ်တာလို့ ဆိုပါတယ်။ ငါးနှစ်စီမံကိန်းအဖြစ်စတင်မယ့် အခုပညာသင်ဆုအစီအစဥ်မှာ ထိုင်းနိုင်ငံနဲ့ ဒေသတွင်းနိုင်ငံတွေရဲ့ အဆင့်မြင့်တက္ကသိုလ်တွေက ပေးအပ်မယ့် ပညာရေးဘွဲ့တွေအပြင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အရီဇိုးနားတက္ကသိုလ်က သင်ကြားပို့ချတဲ့ အွန်လိုင်းဘာသာရပ်တွေကိုလည်း မြန်မာကျောင်းသား၊ကျောင်းသူ ၁,၀၀၀ကျော် ပညာသင်ခွင့်ရမယ်လို့ဆိုပါတယ်။
'' ဒီပညာသင်ဆုအစီအစဥ်ဟာ ဒေသတွင်းမှာရှိတဲ့ အဆင့်မြင့်ပညာရေးအဖွဲ့အစည်းတွေအတွက် မဟာဗျူဟာမြောက် ပညာရေးရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုဖြစ်သလို မြန်မာနဲ့ ကမ္ဘာမှာ ပိုပြီး အပြုသဘောဆောင်တဲ့ အပြောင်းအလဲတွေဖြစ်ဖို့အတွက် ကြိုးပမ်းလုပ်ဆောင်ချက်ဖြစ်ပါတယ် ''လို့ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု နိုင်ငံတကာဖွံ့ဖြိုးရေးအေဂျင်စီ USAID ရဲ့ အာရှရေးရာလက်ထောက် မိုက်ကယ်ရှစ်ဖာကပြောပါတယ်။
အမေရိကန်ရဲ့ အခုပညာသင်ဆုအစီအစဥ်ဟာ မြန်မာက အခွင့်အရေးဆုံးရှုံးနေတဲ့ လူငယ်တွေကို ဦးစားပေး ကူညီထောက်ပံ့ပေးသွားမယ့် မျိုးဆက်သစ်လူငယ်ခေါင်းဆောင်တွေကို ပညာရေးနဲ့ မြှင့်တင်ပေးဖို့ရည်ရွယ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
'' နိုင်ငံရဲ့ ၄၅ ရာခိုင်နှုန်းဟာအသက် ၂၅ နှစ်အောက် လူငယ်လူရွယ်တွေဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံဟာ အဲဒီလူငယ်တွေမျိုးဆက်ပျောက်ဆုံးမယ့် အနာဂတ်မဲ့ အခြေအနေကိုရင်ဆိုင်နေရပါတယ်။ ဒီလိုစိုးရိမ်ဖွယ်အခြေအနေကို ရင်ဆိုင်နေရတဲ့မြန်မာနိုင်ငံအတွက် ဒီပညာသင်ဆုအစီအစဥ်က အဲဒီအခြေအနေကို ကာကွယ်နိုင်အောင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရဲ့ ကြိုးပမ်းလုပ်ဆောင်ချက်တွေထဲက တစ်ခုဖြစ်ပါတယ်'' လို့ အမေရိကန်ဆိုင်ရာမြန်မာသံရုံးရဲ့ အကြီးအကဲ ဆူဆန်စတီဗင်ဆင်ကပြောပါတယ်။
လက်ရှိမှာ အခုပညာသင်နှစ်အတွက် လျှောက်ထားတဲ့အဆင့်ပြီးစီးပြီဖြစ်ပြီး စိစစ်ရွေးချယ်ရေးလုပ်ငန်းစတင်နေပြီလို့သိရပါတယ်။ ပညာသင်ဆုအစီအစဥ်အရ လူကိုယ်တိုင်တက္ကသိုလ်တွေမှာတက်ရောက်နိုင်သလို နိုင်ငံတွင်းကနေထွက်ခွာဖို့ အခက်အခဲရှိသူတွေအနေနဲ့ အွန်လိုင်းကနေတက်ရောက်နိုင်တယ်လို့ လည်းသိရပါတယ်။
ပညာသင်ဆုနဲ့ပတ်သက်တဲ့ အသေးစိတ်အချက်အလက်တွေကို https://www.usaiddisp.com မှာ ဝင်ရောက်လေ့လာနိုင်ပြီး ပညာတော်သင်ဆု ရရှိသူတွေဟာ ထိုင်းနိုင်ငံနဲ့ ဒေသတွင်းနိုင်ငံတွေဖြစ်တဲ့ ကမ္ဘောဒီးယား၊ အိန္ဒိယ၊ အင်ဒိုနီးရှားနဲ့ ဖိလစ်ပိုင် နိုင်ငံတွေအပြင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အရီဇိုးနား တက္ကသိုလ်ရဲ့ အွန်လိုင်း စနစ်ကနေလည်း ပညာသင်ကြားခွင့်ရရှိမှာဖြစ်ပါတယ်။
