အမေရိကန် သမ္မတလောင်း ၂ ဦး ရဲ့ စကားစစ်ထိုးပွဲရဲ့ အချက်အလက်တွေကို စုစည်းတင်ဆက်မှု ဒီမှာတင်ပြီးဆုံးပါပြီ။ ဘီဘီစီသတင်းတွေကို ဖတ်ရှုပေးခဲ့လို့ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။
ဒေတာကုန်ကျမှုလျှော့ချနိုင်ရန်အတွက် ယခုဝက်ဘ်ဆိုက်မှ စာမျက်နှာများကို ရုပ်ပုံမပါ စာသားဖြင့်သာတင်ဆက်ပေးထားပါသည်။ ရုပ်ပုံ ဗီဒီယိုများနှင့် ကြည့်လိုလျှင် မူလစာမျက်နှာတွင်ကြည့်နိုင်ပါသည်။
အမေရိကန်သမ္မတလောင်းတွေရဲ့ စကားစစ်ထိုးပွဲစုစည်းချက်
သမ္မတဂျိုးဘိုင်ဒန်နဲ့ သမ္မတဟောင်းဒေါ်နယ်ထရမ့်တို့ ရဲ့ ၂၀၂၄ ရွေးကောက်ပွဲအတွက် ပထမဆုံးမျက်နှာချင်းဆိုင် စကားစစ်ထိုးပွဲကသတင်းများကိုစုစည်းပြီး တိုက်ရိုက်တင်ဆက်ပေးနေပါတယ်။
အနှစ်ချုပ်
- ၂၀၂၄ အမေရိကန် သမ္မတရွေးကောက်ပွဲအတွက် လက်ရှိသမ္မတဂျိုးဘိုင်ဒန်နဲ့ သမ္မတလောင်း ဒေါ်နယ်ထရမ့်တို့ စကားစစ်ထိုး
- ၂၀၂၀ တုန်းကစကားစစ်ထိုးပွဲလို ကသောင်းကနင်းမဖြစ်ဖို့အတွက်လည်း စည်းကမ်းသစ်တွေချမှတ်ခဲ့
- နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒ၊ စီးပွားရေးနှင့် ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချခြင်းအပါအဝင် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဆိုင်ရာပြဿနာတွေကို အပြန်အလှန်စွပ်စွဲချက်တွေနဲ့ စကားရည်လုခဲ့ကြ
- စကားစစ်ထိုးပွဲမှာ ယူကရိန်းအရေးလည်းပါခဲ့ပြီး အာဖဂန်အမေရိကန်တပ်တွေကို ပြန်ရုတ်ခဲ့လို့ ပူတင်က ယူကရိန်းကိုကျုးကျော်တာလို့ ထရမ့်ပြစ်တင်စစ်ထိုး
- ရွှေ့ပြောင်းအခြေချတဲ့သူတွေကို ထွက်သွားအောင်လုပ်ဖို့လိုတယ် လို့ ထရမ့်ပြောဆို
- သမ္မတဘိုင်ဒန်ရဲ့ စကားစွမ်းရည်ကစိတ်ပျက်စရာကောင်းခဲ့တယ်လို့ အိမ်ဖြူတော်ဆက်သွယ်ရေးအရာရှိဟောင်း ကိတ်ဘက်ဒင်းဖီးလ်ဝေဖန်
- ဒေါ်နယ်ထရမ့်ရဲ့ စကားစစ်ထိုးမှုက လိမ်ညာမှုတွေပါနေတယ်လို့ မှတ်ပြုကြ
- ပထမဆုံးစကားစစ်ထိုပွဲအပြီး ဘိုင်ဒန်နေရာမှာ အစားထိုးဖို့ အချိန်ကျပြီလို့ ဒီမိုကရက်တွေတုံ့ပြန်
တိုက်ရိုက် ထုတ်လွှင့်ချက်
ရုရှားသမ္မတပူတင်က အမေရိကန်သမ္မတလောင်း ၂ ယောက် စကားစစ်ထိုးတာကို စောင့်ကြည့်တာမရှိ
ဘီဘီစီရုရှားအယ်ဒီတာစတိဗ် ရိုဆန်ဘာ့က မော်စကိုကနေ သတင်းပေးပို့ချက်အရ သမ္မတပူတင်က အမေရိကန် သမ္မတလောင်း ၂ ယောက်ရဲ့ စကားစစ်ထိုးပွဲကို ကြည့်မနေဘူးလို့ ပြောပါတယ်။
နေ့စဉ်လုပ်တဲ့ ကရင်မလင်နန်းတော် သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲမှာ သမ္မတ ဗလာဒီမီယာ ပူတင်ရဲ့ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဒီမစ်ထရီ ပက်စ်ကော့ဗ်ကို ပူတင်အနေနဲ့ ပြီးခဲ့တဲ့ညက အမေရိကန်သမ္မတရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ စကားစစ်ထိုးပွဲကို ကြည့်ခဲ့လားလို့ မေးထားတာပါ။
“ကျွန်တော်ကတော့ ရုရှုားသမ္မတအနေနဲ့ အမေရိကန်က စကားစစ်ထိုးပွဲ ထကြည့်ဖို့ သူ့နာရီကို နှိုးစက်ပေးပြီး မနက်အစောကြီးထကြည့်လိမ့်မယ်မထင်ဘူး” လို့ တုံ့ပြန်ခဲ့ပါတယ်။ “ဒါက ကျွန်တော်တို့နဲ့လည်း သက်ဆိုင်မနေပါဘူး” လို့ ထပ်ပြောခဲ့ပါတယ်။
“ကျွန်တော်တို့မှာ ကိုယ့်နိုင်ငံအတွက် အလေးပေးစဉ်းစားဖြေရှင်းရမယ့် ပြဿနာတွေရှိပါတယ်။ ဒါတွေကိုပဲ သမ္မတက အချိန်ပေးဆောင်ရွက်မှာပါ။ အမေရိကန်မှာ စကားစစ်ထိုးတာက အရေးပါမနေပါဘူး။” “ဘယ်လိုပဲဖြစ်ဖြစ် ဒီဆွေးနွေးပွဲနဲ့ပတ်သက်ပြီး မီဒီယာတွေရဲ့ တင်ဆက်တာကိုမြင်တွေ့ခဲ့ရပါတယ်။ ဆက်ပြီးစောင့်ကြည့်ပြီး အသေးစိတ်သိအောင်လုပ်သွားမှာပါ” လို့ သူက ဖြေကြားခဲ့ပါတယ်။
စကားစစ်ထိုးပွဲနဲ့ပတ်သက်ပြီး အကဲဖြတ်ပေးဖို့ နောက်ထပ်သတင်းထောက်တစ်ယောက်က မေးလိုက်တဲ့အချိန်မှာတော့ “ကျွန်တော်တို့ ဒီဆွေးနွေးပွဲကို ဘာမှတ်ချက်မှပေးမှာမဟုတ်ဘူး” လို့ ငြင်းဆန်ခဲ့ပါတယ်။
“ကျွန်တော် ထပ်ပြောပါရစေ၊ ဒါက အမေရိကန်ရဲ့ နိုင်ငံရေးကိစ္စပါ။ အမေရိကန်ရဲ့ မဲဆွယ်စည်းရုံးမှုပါ။ အမေရိကန်ရဲ့ ရွေးကောက်ပွဲ မဲဆွယ်စည်းရုံးတာတွေကို ဘယ်တော့မှ ဝင်မစွက်ဖက်ပါဘူး။ ဒီအချိန်တစ်ခုတည်းအတွက်ပြောတာမဟုတ်ပါဘူး” လို့ ထပ်ပြီးတုံ့ပြန်လိုက်ပါတယ်။
စကားစစ်ထိုးပွဲမှာ ထရမ့်က အချက်အလက် အမှားတွေနဲ့ စကားစစ်ထိုး, နိုင်ငံရဲ့ လိုငွေပြမှုကနေ ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချတဲ့အထိ ထရမ့်က အမှန်အတိုင်းမပြောခဲ့ဘူးလို့ အချက်အလက်စိစစ်မှုတွေထွက်ပေါ်
ကန်သမ္မတလောင်း ၂ ယောက်ရဲ့ အတ္တလန္တာစကားစစ်ထိုးပွဲမှာ ဒေါ်နယ်ထရမ့်က စင်ပေါ်မှာ ယုံကြည်ချက်အပြည့်နဲ့ ဖြေရှင်းစစ်ထိုးနိုင်ခဲ့ပေမဲ့ ပြောဆိုချက်တွေက မမှန်ကန်တဲ့ အချက်အလက်တွေပါနေတယ်ဆိုတာ အတိုင်းသားမြင်နေရတယ်လို့ မီဒီယာတွေက ရေးပါတယ်။
“အမေရိကန်ရဲ့ သမိုင်းမှာ အကြီးဆုံးလိုငွေပြတဲ့ပြဿနာက ဘိုင်ဒန်လက်ထက်မှာဖြစ်ခဲ့တယ်”လို့ ထရမ့်က အပြစ်တင်ပါတယ်။ ဘိုင်ဒန်က အမေရိကန်နိုင်ငံရဲ့ လိုငွေပြတဲ့အတိုင်းအတာကို စံချိန်တင်ဖြစ်စေခဲ့တယ်လို့ ထောက်ပြပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ ပြင်ပက ရရှိလာတဲ့ အမေရိကန်ဘဏ္ဍာရေးဌာနရဲ့အချက်အလက်တွေအရ ထရမ့်အိမ်ဖြူတော်မှာရှိစဉ်တုန်းက လိုငွေပြတဲ့ပမာဏက အမြင့်ဆုံး ဒေါ်လာ ၃ ဒသမ ၁၃ ထရီလီယမ် (ပေါင် ၂ ဒသမ ၂၈ ထရီလီယံ) ဖြစ်ပါတယ်။
တကယ်တမ်း ဘိုင်ဒန်ဦးဆောင်တဲ့အချိန်မှာတော့ လိုငွေပြမှုက အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁.၇ ထရီလီယမ်အထိ ကျဆင်းသွားခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။
“သူက နယ်စပ်တွေကို တံခါးမရှိ ဓားမရှိ ဖွင့်ပေးချင်နေတယ်။ ငါတို့နိုင်ငံကို ဖျက်ဆီးပစ်ချင်နေတာ၊ ဒါမှမဟုတ်ရင်လည်း ဒီလူတွေကို သူ့ဘက်ကနေမဲပေးထောက်ခံစေချင်နေတာ” လို့ ထရမ့်က စွပ်စွဲပါတယ်။
ဂျိုးဘိုင်ဒန်က အမေရိကန်နယ်စပ်ကို အစည်းအတားမရှိဖွင့်ပေးဖို့ ထောက်ခံခဲ့တာမျိုးတော့မရှိခဲ့ပါဘူး။ ဘိုင်ဒန်အာဏာရလာတဲ့အချိန်တုန်းက ထရမ့်ရဲ့ လူဝင်မှုကြီးကြပ်တဲ့မူဝါဒလမ်းစဉ်တချို့ကို ပြောင်းပြန်လှန်ခဲ့ပါတယ်။
ရွှေ့ပြောင်းလာတဲ့သူတွေအနေနဲ့ အမေရိကန်ရဲ့ ခိုလှုံခွင့်ကြားနာမှုတွေကို စောင့်ဆိုင်းနေတဲ့အချိန်အတွင်း မက္ကဆီကိုမှာ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ခွင့်ဆက်ပေးထားဖို့ တောင်းဆိုတဲ့အစီအစဉ်တစ်ခုလည်းပါဝင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဘိုင်ဒန်က တင်းကျပ်တဲ့ မူဝါဒတချို့ကိုတော့ လက်ခံကျင့်သုံးခဲ့ပါတယ်။
ဒီမိုကရက်တစ်အုပ်ချုပ်တဲ့နိုင်ငံတချို့ကတော့ ကလေးမီးဖွားပြီးရင်တောင် မွေးထားတဲ့ကလေးကို ပြန်သတ်ဖို့အထိ ခွင့်ပြုလိမ့်မယ်”လို့ ထရမ့်က ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချခွင့်ပြုတဲ့မူဝါဒကို ထပ်ပြီး ပြောဆိုလိုက်ပါတယ်။
ထရမ့်ရဲ့ ဒီစွပ်စွဲချက်တွေက မှန်ကန်မနေပါဘူး။ ကလေးဖျက်ချခွင့်က အမေရိကန်ရဲ့ ပြည်နယ် ၅၀ မှာတော့ လုံးဝ တရားမဝင်ပါဘူး။ ကလေးဖျက်ချခွင့်ပြုထားတဲ့ ပြည်နယ်တွေမှာတောင် ကိုယ်ဝန် ၂၁ ပတ်နောက်ပိုင်းမှာ ဖျက်ချဖို့လည်းခက်တဲ့အတွက် ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချတဲ့အရေအတွက်က အရမ်းနည်းပါတယ်။ ၂၁ ပတ်ကျော်ကြာမှ ဖျက်ချတဲ့အရေအတွက်က ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချမှုအားလုံးရဲ့ ၁ ရာခိုင်နှုန်းအောက်ပဲရှိတာဖြစ်ပါတယ်။
“ကြေကွဲစရာကောင်းတဲ့အခိုက်အတန့်” တစ်ယောက်ယောက်ကို အစားထိုးဖို့ အချိန်ကျပြီလို့ ဒီမိုကရက်တွေတုံ့ပြန်
၂၀၂၄ ရွေးကောက်ပွဲရဲ့ ပထမဆုံးစကားစစ်ထိုးပွဲမှာ ဂျိုးဘိုင်ဒန်က သူ့ရဲ့အသက်အရွယ်နဲ့ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကြံ့ခိုင်မှုတွေအပေါ်မှာ သတိထားပြောဆိုတာတွေမရှိစေချင်ပေမဲ့
သူ့ရဲ့မိနစ် ၉၀ ကြာ စကားရည်လုပွဲအတွင်းစွမ်းဆောင်ချက်တွေကတော့ သူ့ အခြေအနေကိုထင်ဟပ်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါကြောင့်ပဲ မျှော်လင့်သလိုဖြစ်မလာဘူးလို့ ဒီမိုကရက်တွေကပြောပါတယ်။
“ဘိုင်ဒန်ကိုချစ်ပါတယ်၊ ဒါပေမဲ့ ဒီစကားစစ်ထိုးပွဲကြောင့် ဝမ်းနည်းကြေကွဲစိတ်လှုပ်ရှားရတယ်”လို့ ကယ်လီဖိုးနီးယား ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူဟောင်း မင်းသားအာနိုးရဲ့ ကတော်ဟောင်းဖြစ်သလို ဂျွန်အက်ဖ်ကနက်ဒီရဲ့ တူမဖြစ်တဲ့ မာရီယာရှရီဗာကပြောပါတယ်။
“ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီအတွက် ထိတ်လန့်စရာကောင်းနေပြီ” ဒီစကားစစ်ထိုးပွဲမှာ ဘယ်သူက အောင်နိုင်လဲဆိုတာကို မှန်းလို့တောင်ရနေပြီ” လို့ မြို့တော်ဝန်ဟောင်း ဆန်အန်တိုနီရိုနဲ့ သမ္မတဟောင်း ဘားရတ်အိုဘားမားရဲ့ အစိုးရအဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးဖြစ်ခဲ့တဲ့ ဂျူလီယမ် ကတ်စ်ထရိုက ထပ်ပြောပါတယ်။
“ဘိုင်ဒန်က စကားရည်လုပွဲမှာ တန်းနိမ့်ခဲ့ပြီး တစ်ဖက်က စွပ်စွဲချက်တွေအပေါ်မှာလည်း ရှင်းရှင်းလင်းလင်းချေပနိုင်ခြင်းမရှိဘူး”လို့ ၂၀၂၀ ခုနှစ်ရွေးကောက်ပွဲကတည်းက အတိုက်အခံပါတီအဖွဲ့ဝင်ဖြစ်ခဲ့တဲ့ အန်ဒရူးရန်းက ဆိုပါတယ်။ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီအနေနဲ့ ဒီထက်ပိုပြီးနောက်မကျခင် နောက်ထပ်တစ်ယောက်ယောက်ကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်သင့်ပြီလို့ သူက ဆက်ပြောပါတယ်။
နယူးယောက်တိုင်းမ်သတင်းစာဌာနက အမည်မဖော်လိုတဲ့ ဝါရင့်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီဝင်တစ်ဦးကိုမေးမြန်းတဲ့အခါမှာလည်း သမ္မတဘိုင်ဒန်ကိုရာထူးကနေနှုတ်ထွက်ပေးဖို့ တောင်းဆိုတာတွေနဲ့ ရင်ဆိုင်ရနိုင်တယ်လို့ ပြောတဲ့အကြောင်း ထွက်ပေါ်လာပါတယ်။
“ဂျိုးဟာ ဒီမိုကရက်တစ်တွေကြားမှာ နက်ရှိုင်းတဲ့ချစ်ခင်ယုံကြည်မှုတွေရှိခဲ့တယ်ဆိုပေမယ့် အဲဒီအချိန်တွေက ကုန်လွန်ခဲ့ပြီ”လို့ဆိုထားပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ ဘိုင်ဒန်ရဲ့ အတူတူရွေးကောက်ခံခဲ့တဲ့ ဒုတိယသမ္မတ ကင်မလာဟဲရစ်စ်ကတော့ ဒီဒအခြေအနေကို တုန်လှုပ်ပေမယ့် အကောင်းဘက်ကနေရှုမြင်ပါတယ်။
“ဟုတ်တယ်၊ တုံ့ပြန်တာတွေက အားရမှုမရှိခဲ့ပေမယ့် အဆုံးသတ်ပြောဆိုချက်တွေမှာ ခိုင်မာပြီးကျေနပ်စေလောက်တဲ့အဖြေရှိခဲ့ပါတယ်”လို့ ဟဲရစ်စ်က စီအန်အန်သတင်းဌာနကို ဖြေဆိုထားပါတယ်။
'' စစ်မှုထမ်းဟောင်းတွေက သူ့ကိုချစ်တယ်'' လို့ ထရမ့်ကစကားစစ်ထိုး
သမ္မတလောင်း ၂ ဦးဟာ စစ်မှုထမ်းဟောင်းတွေအရေး၊ နယ်စပ်ကတရားမဝင်လူဝင်မှုပြဿနာ၊ အမေရိကန်စီးပွားရေးနဲ့ ငွေကြေးဖောင်းပွမှုအခြေအနေတွေကို တစ်ဦးနဲ့တစ်ဦး စကာနာထိုးပြစ်တင်ဝေဖန်ခဲ့ကြပါတယ်။
စကားပွဲထိုးစစ်တခုလုံးမှာ ထရမ့်က ဘိုင်ဒန်ရဲ့ နိုင်ငံစီးပွားရေးကိုင်တွယ်ပုံနဲ့ နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒတွေ၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့်နယ်စပ်ဖြတ်ကျော်ပြဿနာတွေကို အကြိမ်ကြိမ်ဝေဖန်တိုက်ခိုက်ပါတယ်။
ဘိုင်ဒန်ကတော့ ထရမ့်လက်ထက် မှာ အလဲလဲအပြိုပြိုစီးပွားရေး ၊ ရာဇ၀တ်မှုဆိုင်ရာ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခံထားရတာနဲ့ အပြာမယ်နဲ့ အိပ်ခဲ့တယ်လို့ ပြောဆိုတဲ့အထိ ရှိခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဘိုင်ဒန်က စကားပွဲအတွင်းမှာ တုံ့ ပြန်နိုင်စွမ်းနဲ့ တွေးခေါ်နိုင်စွမ်း ဆုံးရှုံးသွားပုံရတာမျိုးလည်းရှိတယ်လို့ သတင်းတွေကဖော်ပြပါတယ်။
ထရမ့်က '' စစ်မှုထမ်းဟောင်းတွေက သူ့ကိုချစ်တယ်'' လို့ စကားနာထိုးခဲ့ပါတယ်။ “စစ်မှုထမ်းဟောင်းတွေနဲ့ စစ်သားတွေက ဘိုင်ဒန်ကို ဒီလိုမျိုး မထောက်ခံကြဘူး၊ ဘိုင်ဒန်ဘက်က ရပ်တည်ကြမှာလည်းမဟုတ်ဘူး။ သူတို့က ကျွန်တော့်ကိုပဲချစ်ကြတာ” လို့ ထရမ့်ကပြောပါတယ်။
ဘိုင်ဒန်စကားပြောတဲ့အချိန်တုန်းကတော့ လူအုပ်ကြီးစီကနေ အပြုံးနဲ့တုံ့ပြန်တာလည်းမရှိ ခေါင်းတွေရမ်းခါပြီး “နိုး ” ဆိုပြီးအော်ဖို့အခွင့်အရေးကို စောင့်နေကြသလိုပဲလို့ဆိုပါတယ်။
ဘိုင်ဒန်ကတေ့ ထရမ့်က အပြာမယ် မင်းသမီး စတွန်မီဒန်နီရယ်လ်နဲ့တွေ့ဆုံတဲ့အကြောင်းကို စကားဝိုင်းကို သယ်လာပြီး ထရမ့်က ညစ်ညမ်းကားရိုက်ကူးတဲ့ အပြာမင်းသမီးနဲ့ လိင်ဆက်ဆံတယ်” လို့ ဘိုင်ဒန်ကပြောပါတယ်။
အဲဒီလိုပြောတဲ့အချိန်မှာ လူအုပ်ကြီးက ကျယ်လောင်စွာ ရယ်မောခဲ့ကြပြီး ဒါကတော့ ဒီစကားစစ်ထိုးတဲ့ညရဲ့ ပြောစမှတ်တွင်တဲ့ စကားဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။
သူတို့ရဲ့ အပြန်အလှန်စွပ်စွဲချက်တွေအပေါ် စိတ်ပျက်လှောင်ရယ်သံတွေ လည်းရှိနေပါတယ်။
အမေရိကန် ရွေးကောက်ပွဲအပေါ် တရုတ်သဘောထား
အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုနောက်လာမယ့် ၂၀၂၄ သမ္မတ ရွေးကောက်ပွဲဟာလည်း ဂျိုးဘိုင်ဒန်နဲ့ ဒေါ်နယ်ထရမ့်တို့ အကြား မကျေပွဲထပ်နွှဲကြမှာပါ။
ပစိဖိတ် တဖက်ကမ်းက ကမ္ဘာ့ မဟာ အင်အားကြီး နိုင်ငံ တရုတ်က အမေရိကန်က သမ္မတ ရွေးကောက်ပွဲမှာ ဘယ်သူ့ကို နိုင်စေချင်သလဲ ဆိုတာ သူတို့အမြင်ကို မေးကြည့်ခဲ့ပါတယ်။ ဘီဘီစီ သတင်းထောက် စတီဗင် မက်ဒေါ်နယ်လ်ရဲ့ သတင်းကို ကိုဘိုဘိုက ပြောပြခဲ့တာကို ပြန်လည်ကြည့်ရှုနိုင်ပါတယ်။
ဘိုင်ဒန်ရဲ့ စကားစစ်ထိုးမှုကို ဒီမိုကရက်တွေကိုယ်တိုင်ဝေဖန်
သမ္မတဘိုင်ဒန်ရဲ့ အိမ်ဖြူတော် ဆက်သွယ်ရေးဒါရိုက်တာဟောင်းလည်းဖြစ် ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲ မဲဆွယ်စည်းရုံးရေးလက်ထောက်မန်နေဂျာလည်းဖြစ်တဲ့ ကိတ်ဘက်ဒင်းဖီးလ် ကတော့ ဘိုင်ဒန်ရဲ့ စကားစစ်ထိုးမှုကို " တကယ်စိတ်ပျက်ဖွယ်ပါပဲ" လို့ပြောပါတယ်။
“အမေရိကန်ပြည်သူတွေကို သက်သေပြရမယ့် အဓိကအလုပ်က သူ့မှာ စွမ်းအင်နဲ့ သက်လုံကောင်းကောင်းရှိတယ်ဆိုတာပြဖို့ပါ။ ဒါပေမဲ့ သူအဲဒီလိုမလုပ်ပြခဲ့ဘူး '' လို့ ကိတ်ဘက်ဒင်းဖီးလ် က ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။
တခြားဒီမိုကရက်ထောက်ခံသူအချို့ကလည်း ဘိုင်ဒန်ရဲ့ စကားစစ်ထိုးစွမ်းရည်ကို အင်မတန်ဆိုးရွားတယ်လို့ မှတ်ချက်ပြုကြပါတယ်။
“ဘိုင်ဒန်ကို ကြည့်ရတာ တကယ် ဆိုးဆိုးပါပဲ'' သူ့မှာပြတ်ပြတ်သားသားသားထိထိရောက်ရောက်ပြောနိုင်တာမတွေ့ရဘူးလို့ ဘိုင်ဒန်ရဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့မှာ အချိန်ပေးလုပ်ကိုင်ခဲ့ဖူးတဲ့ ဒီမိုကရက်တစ်ဦးကပြောပါတယ်။
ဒီမိုကရက်တစ်အမတ်တွေကတော့ သမ္မတဘိုင်ဒန်ဟာ သမ္မတထရမ့်ရဲ့ အမှားအယွင်းတွေကို ထောက်ပြနိုင်တဲ့အခြေအနေမရှိသလို သူလုပ်နေတဲ့ အရာတွေကိုတောင် ပြတ်ပြတ်သားသားထုတ်ဖော်ပြောနိုင်တာမရှိဘူးလို့ သတိပေးနေကြပါတယ်။
တဖက်မှာရီပတ်ဘလစ်ကန် အထက်လွှတ်တော် အမတ် အဲရစ်ရှမစ်ကတော့ ဘိုင်ဒန်ကို အားမရကြောင်းနဲ့ ထရမ့်ကခြေပေါ်ခဲ့တယ်လို့ ချီးကျူးပါတယ်။ "ထရမ့်က မျှော်လင့်ထားတာထက် ပိုကောင်းတယ်။ ခြေပေါ်တယ်။ ပြဿနာတွေကို သိပြီး ကောင်းကောင်းပြောနိုင်တယ် " လို့ အဲရစ်ရှမစ် ကပြောပါတယ်။
ဒါအပြင် ဘိုင်ဒန်ရဲ့ အသက်အရွယ်ကိုထောက်ပြချက်တွေနဲ့ အယူအဆတွေအပေါ် ပြောင်းလဲမှုမရှိတာကိုလည်းမြင်ရတယ်လို့ ပြောဆိုနေကြပါတယ်။
ရွှေ့ပြောင်းအခြေချတဲ့သူတွေကို ထွက်သွားအောင်လုပ်ဖို့လိုတယ် လို့ ထရမ့်ပြောဆို
ဒေါ်နယ်ထရမ့်က သူ သမ္မတရာထူးရလာရင် တရားမဝင်ဝင်ရောက်ရွှေ့ပြောင်းနေသူတွေ အစုလိုက်အပြုံလိုက်ကို ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးမယ်လို့ ကြွေးကြော်ထားတဲ့သူပါ။
အမေရိကန်မှာ ဆယ်စုနှစ်များစွာနေထိုင်လာခဲ့တဲ့သူတွေအပါအဝင် အထောက်အထားမဲ့တဲ့ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူတွေကို ထရမ့်အနေနဲ့ ဘယ်လို ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးမှာလဲဆိုပြီး မေးခွန်းထုတ်ခံလိုက်ရတာဖြစ်ပါတယ်။
သမ္မတ ဘိုင်ဒန်ရဲ့ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးကနေ နယ်စပ်ကို ဖွင့်ပေးလိုက်တာက ရာဇဝတ်မှုတွေပိုတိုးလာဖို့ အဓိကအကြောင်းအရင်းပဲလို့ ထရမ့်က ပြန်ချေပလိုက်ပါတယ်။
“ဒီလူတွေအများကြီးကို ထုတ်ရမယ်၊ မဟုတ်ရင် ကျွန်တော်တို့ နိုင်ငံကို ဝါးမျိုတော့မှာမို့လို့ သူတို့ကို ထုတ်ကို ထုတ်ရမယ်” လို့ ထရမ့်က အစီအစဉ်အသေးစိတ်ကိုတော့မပြောဘဲ တုံ့ပြန်ပါတယ်။
စကားစစ်ထိုးပွဲမှာ ယူကရိန်းအရေးလည်းပါ
စကားစစ်ထိုးပွဲမှာ ယူကရိန်းအရေးလည်းပါခဲ့ပါတယ်။ ယူကရိန်း - ရုရှား စစ်ပွဲအဆုံးသတ်ရေး သမ္မတပူတင်ရဲ့ လိုလားချက်တွေကို အမေရိကန်ဘက်က လက်ခံနိုင်ပါ့မလားဆိုတဲ့ မေးခွန်းလည်းပါခဲ့ပါတယ်။
ထရမ့်က အဲဒီမေးခွန်းကိုစဖြေခဲ့ပြီး အရည်အချင်းမရှိတဲ့ ဘိုင်ဒန်အစိုးရရဲ့ အာဖဂန်နစ္စတန်ကနေ အမေရိကန်တပ်တွေကို ရုတ်သိမ်းခဲ့တာကို မြင်တွေ့ခဲ့ကြရတဲ့နောက်မှာ သမ္မတပူတင်က ယူကရိန်းကိုကျုုးကျော်ဖို့ဖြစ်လာတာလို့ ဘိုင်ဒန်ကို ပြစ်တင်စကားစစ်ထိုးပါတယ်။
'' ပူတင်ကအဲဒါကိုမြင်ပြီး ငါတို့တော့ယူကရိန်းကိုဝင်လို့ရပြီဆိုတာမျိုးဝင်သွားခဲ့တာ'' လို့ ထရမ့်ကပြောပါတယ်။ ဒါအပြင် အစ္စရေး - ဂါဇာစစ်ပွဲကိုလည်း ထည့်ပြောပြီး သူသာ ရုံးခန်းထဲမှာ ထိုင်နေခဲ့ရင် ဂါဇာစစ်ပွဲဒီလောက်ပြင်းထန်မှာမဟုတ်ဘူးလို့ လည်း ဝေဖန်စစ်ထိုးပါတယ်။
အစ္စရေး - ဂါဇာအရေးစချိန်မှာ သမ္မတဘိုင်ဒန်ရဲ့ အစ္စရေးခရီးကို ထောက်ပြခဲ့တာပါ။ သမ္မတလောင်း ၂ ဦးရဲ့ စကားစစ်ထိုးပွဲမှာ သမ္မတဘိုင်ဒန်က စကားပြောကြားချိန်နည်းပြီး ထရမ့်က ပြောချိန်ပိုများနေပါတယ်။ သမ္မတလောင်း ၂ ဦး အတွက် မေးခွန်းတွေအတွက် စကားပြောချိန်ကို ညီတူညီမျှပေးထားတာဖြစ်ပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ ထရမ့်ရဲ့ စကားစစ်ထိုးချိန်က ဘိုင်ဒန်ထက်ပိုများနေလို့ ဒီပထမဆုံးအကြိမ်စကားစစ်ထိုးမှုမှာ ထရမ့်အသာစီးရတယ်လို့ ပြောကြပါတယ်။
အမေရိကန်သမိုင်းမှာ အဆိုးရွားဆုံးနယ်စပ်ပြဿနာကိုကြုံနေရတယ်လို့ ထရမ့်က ဘိုင်ဒန်ကိုပြစ်တင်, နယ်စပ်ပြဿနာအတွက် သမ္မတဘိုင်ဒန်က ပြန်ခုခံ
ထရမ့်က စစ်ကားစစ်ထိုးပွဲမှာ လက်ရှိသမ္မတဘိုင်ဒန်ရဲ့ နယ်ခြားနယ်စပ်မူဝါဒနဲ့ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး ကိစ္စတွေ အပေါ် ဝေဖန်ပါတယ်။
နယ်စပ်မလုံခြုံမှုကြောင့် ရာဇဝတ်သားတွေ၊ စိတ်ကျန်းမာရေးပြဿနာရှိနေသူတွေ နဲ့ အကြမ်းဖက်သမားတွေ နိုင်ငံထဲကို ဝင်ချင်တိုင်းဝင်နေတဲ့သဘောမျိုး ပြစ်တင်စကားရည်လုပါတယ်။ ဘိုင်ဒန်ကတော့ ထရမ့်ပြောနေတာတွေမှာ ထောက်ခံလက်ခံစရာ အချက်အလက်မရှိဘူးလို့တုံ့ပြန်ပါတယ်။
သမ္မဘိုင်ဒန်လက်ထက်မှာ အမေရိကန်-မက္ကဆီကို နယ်စပ်ကနေ နိုင်ငံထဲ အုံလိုက်ကျင်းလိုက် ရွှေ့ပြောင်းလာကြတဲ့ပြဿနာကို ကိုင်တွယ်ဖို့ အမေရိကန်တွေက ဘိုင်ဒန်ကို ဘယ်လိုယုံကြည်ရမလဲလို့ မေးခွန်းထုတ်တဲ့အပေါ် သမ္မတဘိုင်ဒန်ကလည်း ပြန် တုံ့ပြန်ခဲ့ပါတယ်။
ဒီနှစ်အစောပိုင်းတုန်းက နှစ်နိုင်ငံနယ်စပ်သဘောတူညီချက် ပျက်ပြားခဲ့တဲ့အပေါ် အတိုက်အခံပါတီ သမ္မတလောင်းထရမ့်က အပြစ်တင်စကားစစ်ထိုးထားတာဖြစ်ပါတယ်။ သမ္မတဟောင်း ထရမ့်လက်ထက်တုန်းက မိသားစုတွေကွဲကွာခဲ့ရတာကို ပြန်ပြီးမေးခွန်းထုတ်ခဲ့ပါတယ်။
“အခုဆိုရင် နယ်စပ်ဖြတ်ကျော်ဝင်လာတဲ့လူ ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းလောက်ပဲ တရားမဝင်တဲ့သူတွေဖြစ်နေတာ။ ဒါကလည်း သူ့သက်တမ်းတုန်းကလောက်တော့ ဆိုးရွားမနေဘူး” လို့ ဘိုင်ဒန်က ထပ်ပြောပါတယ်။
အမေရိကန်နိုင်ငံသားတွေရဲ့ ခင်ပွန်း ၊ ဇနီး တို့ကို နိုင်ငံကနေ နှင်မထုတ်နိုင်တဲ့ ဥပဒေပြဌာန်းပြီး အကာအကွယ်ပေးသွားမယ်လို့ အမေရိကန်သမ္မတ Joe Biden က ဇွန်လ ၁၈ ရက်နေ့ကမှ ကြေညာထားတာပါ။
သမ္မတလောင်းတွေရဲ့ အသက်အရွယ်အပေါ် မေးမြန်း
၂၀၂၄ အမေရိကန်ရွေးကောက်ပွဲမှာ ထပ်ပြိုင်မယ့်သမ္မတလောင်းလည်းဖြစ် လက်ရှိသမ္မတလည်းဖြစ်နေတဲ့ ဂျိုးဘိုင်ဒန်ရဲ့ အသက်အရွယ်နဲ့ ပတ်သက်လို့ စကားစစ်ထိုးပွဲမှာ မေးမြန်းခံရပါတယ်။
ဒုတိယမြောက် သက်တမ်းသာထပ်ရခဲ့ရင် သူ့ရဲ့ ဒုတိယမြောက်သက်တမ်းအပြီးမှာ အသက် ၈၆ နှစ်ပြည့်မှာဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုဖူးတဲ့ သမ္မလောင်းတွေထဲမှာ အသက်အကြီးဆုံး သမ္မတဖြစ်လာမယ့်သဘောပါ။ ထရမ့်ကတော့ လက်ရှိမှာ ၇၈ နှစ်ရှိနေပါပြီ ။
“ သူက ကျွန်တော့်ထက် ၃ နှစ်ငယ်ပြီး အရည်အချင်းအရမ်းနည်းတယ်” လို့ သမ္မတ ဘိုင်ဒန်ကစတင်စကားစစ်ထိုးလိုက်ပါတယ်။
“မှတ်တမ်းမှတ်ရာတွေကို ကြည့်လိုက်ပါ။ သူလုပ်ထားကိုင်ထားခဲ့တဲ့ ဆိုးရွားတဲ့ နိုင်ငံရဲ့အခြေအနေကို ကျွန်တော်တို့ ဘယ်လိုပြန်ပြီးတည်ဆောက်ခဲ့ရလဲ” လို့ ဘိုင်ဒန်က သူ့ရဲ့အောင်မြင်မှုတချို့ကို ဆက်မပြောခင် စပြောခဲ့ပါတယ်။
ထရမ့်ကလည်း “သူ က ကိုက် ၅၀ အကွာလောက်ကိုတောင် ဂေါက်သီးကို ဝင်အောင်မရိုက်နိုင်ဘူး” လို့ ဂေါက်ရိုက်ရတာဝါသနာကြီးတဲ့ ဘိုင်ဒန်ကို စကားစစ်ထိုးပါတယ်။
ဘိုင်ဒန်ကလည်း “ကျွန်တော်အမြဲတမ်းကံကောင်းနေမယ်ဆိုတာယုံတယ်၊ မျှော်လင့်ချက်နဲ့ ယုံကြည်မှုတွေပြင်းထန်နေသရွေ့ ကျန်းမာရေးက ကောင်းနေမှာပါပဲ'' လို့ တုံ့ပြန်ပါတယ်။
စီးပွားရေးဆိုင်ရာမေးခွန်းနဲ့စတဲ့ စကားစစ်ထိုးပွဲအစမှာ ဘိုင်ဒန်က ထရမ့်လက်ထက်အခြေအနေကို ပြစ်တင်
စကားစစ်ထိုးပွဲကိုစီးပွားရေးဆိုင်ရာမေးခွန်းနဲ့စခဲ့ပြီး ငွေကြေးဖောင်းပွမှုတွေကြုံရတဲ့အခြေအနေကို တင်ဆက်သူက စမေးပါတယ်။
“အဆိုးဆုံး” အခြေအနေကိုကြုံခဲ့ရတဲ့ မဲဆန္ဒရှင်တွေလို့ ဘိုင်ဒန်က ထရမ့်လက်ထက်က စီးပွားရေးအခြေအနေကိုထောက်ပြပြီး အလုပ်လက်မဲ့တွေနဲ့ စီးပွားရေးပြိုလဲနေတဲ့ အမေရိကန်ကို ထရမ့်က ထားခဲ့တယ်လို့ ဘိုင်ဒန်က ပြောဆိုပါတယ်။
"ကျွန်တော်တို့ အရာတွေအားလုံးကို ပြန်လည်ပြင်ဆင်ခဲ့ရတယ် " လို့ ထရမ့်လက်ထက်မှာတုန်းက "ကြောက်စရာကောင်းတဲ့အခြေအနေပါပဲ "လို့ ဆိုပါတယ်။ သမ္မတလောင်းဘိုင်ဒန်က "ပရမ်းပတာ" ဆိုတဲ့စကားလုံးကိုကြိမ်ဖန်များစွာသုံးစွဲပြီး သမ္မတလောင်းထရမ့်လက်ထက်ကအခြေအနေကို ပြစ်တင်စကားရည်လုခဲ့ပါတယ်။
အမေရိကန်သမ္မတလောင်းတွေရဲ့ စကားစစ်ထိုးပွဲမှာ ဘယ်အချက်တွေ အဓိကစကားရည်လုခဲ့ကြလဲ
၂၀၂၄ အမေရိကန် သမ္မတရွေးကောက်ပွဲအတွက် လက်ရှိသမ္မတဂျိုးဘိုင်ဒန်နဲ့ သမ္မတလောင်း ဒေါ်နယ်ထရမ့်တို့ ဟာ ဇွန် ၂၇ ရက် ညပိုင်း( အမေရိကန်စံတော်ချိန်) မှာ ၂၀၂၄ ခုနှစ်အတွက် ပထမဆုံးအကြိမ် မျက်ချင်းဆိုင် စကားစစ်ထိုးခဲ့ကြပါတယ်။
နိုဝင်ဘာကျင်းပမယ့် သမ္မတရွေးကောက်ပွဲအတွက် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီက သမ္မတဂျိုးဘိုင်ဒန်နဲ့ ရီပတ်ဘလစ်ကန်ပါတီဘက်က သမ္မတဟောင်းဒေါ်နယ်ထရမ့်တို့ ပထမဆုံးအကြိမ် စကားစစ်ထိုးပွဲဖြစ်ပါတယ်။
အခုနှစ်မှာ ပြီးခဲ့တဲ့ ၂၀၂၀ တုန်းကလို ကသောင်းကနင်းမဖြစ်ဖို့အတွက်လည်း စည်းကမ်းသစ်တွေချမှတ်ခဲ့တာဖြစ်ပြီး တစ်ယောက်ပြောပြီးမှ တစ်ယောက်ပြောရမယ်ဆိုတာမျိုး ၊ ကြားဖြတ်ဝင်ပြောတာ၊ နှောင့်ယှက်တာမျိုး မလုပ်ရဖို့တွေဖြစ်ပါတယ်။
စကားစစ်ထိုးချိန်က မိနစ် ၉၀ ကြာခဲ့ပါတယ်။
စာရွက်စာတမ်းတွေနဲ့ ကြိုတင်ရေးသားထားတာတွေကိုခွင့်မပြုသလို စတူဒီယိုထဲမှာ ပရိသတ်မထားတော့ပါဘူး။
လေးနှစ်တကြိမ် ကျင်းပတဲ့ အမေရိကန် သမ္မတရွေးကောက်ပွဲပထမဆုံး စကားစစ်ထိုးပွဲဖြစ်ပြီး ၂၀၂၄ နိုဝင်ဘာ ၅ ရက် ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်ခင် မဲဆန္ဒရှင်တွေကို စည်းရုံးနိုင်ဖို့ သမ္မတလောင်း ၂ ဦးလုံးအတွက် အရေးကြီးတဲ့ စကားစစ်ထိုးပွဲဖြစ်ပါတယ်။
နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒ၊ စီးပွားရေးနှင့် ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချခြင်းအပါအဝင် ကျယ်ပြန့်သောမေးခွန်းတွေကို အပြန်အလှန်စွပ်စွဲချက်တွေနဲ့ စကားရည်လုခဲ့ကြသလို ထရမ့်က ဘိုင်ဒန် ရဲ့ စီးပွားရေးနဲ့ နိုင်ငံခြားရေးပေါ်လစီ အပေါ်ထပ်တလဲလဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး ဘိုင်ဒန်ကတော့ ထရမ့်ရင်ဆိုင်နေရတဲ့ ရာဇ၀တ်မှုဆိုင်ရာတွေကိုထောက်ပြပြီး ၂၀၂၀ တုန်းက ရွေးကောက်ပွဲကိုလွှမ်းမိုးဖို့ကြိုးစားခဲ့တာကို ပြန်ပြီး ဝေဖန်ပါတယ်။
စကားစစ်ထိုးပွဲက သမ္မတလောင်း ၂ ဦးရဲ့ စကားရည်လုချက်တွေကို ဒီစာမျက်နှာမှာ ဖြည့်စွက်တင်ဆက်ပေးမှာဖြစ်ပါတယ်။
