Quán phở Hà Nội đón bà Clinton
|2010-07-16, 17:35
Trong một lần về Hà Nội làm loạt bài 'Làng nghề thủ công' nhiều năm trước, tôi bước vào một tiệm bán lụa ở Hàng Gai với ý định phỏng vấn người bán hàng thì bỗng thấy một bức hình mẹ con bà Hillary Clinton 'sáng choang' ngay lối vào.
Cô bán hàng thay vì trả lời về hàng lụa, đã hồ hởi kể lại chuyến thăm không lâu trước đó của Tổng thống Clinton cùng phu nhân đến Hà Nội, và bà Hillary đã đến chính tiệm của cô để mua đồ cùng ái nữ Chelsea.
Chuyến thăm đầu tiên của ông Clinton đến thủ đô Việt Nam nay nhớ lại quả là nhiều ý nghĩa, nhiều cảm xúc.
Tôi được nghe một quan chức nhà nước kể khi bà Clinton đi ra phố, có nhiều phụ nữ Việt Nam bám theo để hỏi chuyện.
Có người còn hỏi cả chuyện Monica Lewinsky và tỏ ra cảm thông với bà vì "ông nhà đẹp trai quá".
Bà, Clinton, vẫn theo lời kể khó kiểm chứng đó, đã "ngửa mặt lên trời cười ha ha".
Nay bà sắp lại đến Hà Nội, lần này ở cương vị ngoại trưởng chứ không phải phu nhân tổng thống, và để dự hội nghị an ninh vùng do Asean chủ trì.
Vị thế Việt Nam đã khác nhiều sau ba đời tổng thống Mỹ, và chuyện quan hệ kinh tế, quân sự song phương thì đã được nhiều người bình luận, tôi chỉ muốn nói về cách tiếp khách.
Phó hội Asean
Hôm trước họp các biên tập viên vùng châu Á của BBC, chuyện bà Clinton đến Hà Nội cũng được bàn, trong bối cảnh vai trò của Asean.
Đồng nghiệp Indonesia, cô Menuk Suwando thì cho rằng Asean vốn là tổ chức 'không xương sống' nên cũng chẳng hy vọng đạt gì từ hội nghị, cùng lắm là làm nơi để các cường quốc mượn chỗ họp để bàn chuyện của họ.
Đồng nghiệp ban Miến Điện thì xác nhận một phóng viên của họ sẽ vào Hà Nội để đưa tin vì chủ đề Miến Điện chắc chắn sẽ nằm trong nghị trình.
Vậy Việt Nam nằm ở đâu trong các tính toán của Hoa Kỳ khiến bà Clinton phải "thân gái dặm trường", không có ông Bill đi cùng?
Như các lãnh đạo Mỹ khác, bà Clinton cũng thường đến Việt Nam "trên đường đi đâu đó", với cái địa chỉ kia luôn khẩn cấp hơn, ví dụ như Nam Hàn (vụ tàu Cheonan) và Pakistan (chuyện Taliban)
Chặng đặc biệt quan trọng của bà là đến Afghanistan dự hội nghị Kabul nhằm xốc vác lại chiến lược địa phương hóa và chuyển quyền cho nước sở tại, tạo lối thoát cho Hoa Kỳ, hệt như thời 'Việt Nam hóa chiến tranh' sau Hòa đàm Paris ở Nam Việt Nam.
Biên tập viên Nam Á, cô Jenny Norton hỏi tôi có phải một lần nữa bà Clinton sang Việt Nam cũng chỉ để "mượn chỗ" bàn trước với các nước lớn về những chuyện cần thiết cho an ninh vùng, và Việt Nam đóng vai trò gì ở đây?
Tôi trả lời: "Các bạn cứ hình dung Hà Nội như một quán phở, mời đủ các khách sang hèn vào ăn, và ai muốn bàn chuyện làm ăn gì cũng được".
"Ăn phở xong thì vui vẻ ra về, chủ quán được lợi là có khách, được tiếng mà chẳng cần tốn nhiều vốn."
Mọi người cười và có vẻ thích cách so sánh đó.
Nhưng sợ họ hiểu lầm, tôi nói rằng vai trò 'quán phở' là rất quan trọng và là thành công ngoại giao của chính quyền Việt Nam sau nhiều năm nay.
Ngoại giao Phở
Việt Nam không phải và chắc sẽ còn lâu cũng không trở thành trung tâm tài chính khu vực.
Nhưng di sản giao lưu và cả xung đột với gần hết các đại cường trong Hội đồng Bảo an, và cả Nhật Bản, rồi Campuchia, Thái Lan etc. khiến một nước Việt Nam hòa bình có vai trò môi giới chính trị vùng khá nổi.
Thực ra chẳng cần theo học thuyết domino, hay triết lý địa chính trị cao sang kiểu 'Dàn nhạc Đông Tây' gì như ông Kissinger rao giảng, Hà Nội đã và đang là 'quán phở' của vùng Đông Nam Á.
Nay có khách Đông Bắc Á, Trung Quốc, Hoa Kỳ nữa thì càng hay.
Phở giúp Việt Nam làm bạn được với nhiều quốc gia, vốn bỏ ra cũng ít.
Đùa một chút, món phở hóa ra lại hay vì đó là thứ pha trộn nhiều hương vị, nhiều loại chế biến nhưng cũng đủ đặc biệt để đứng riêng thành 'Pho Noodle Soup' trong tiếng Anh.
Phở có thể là thịt gà, nếu khách Ấn Độ, Hồi giáo kiêng thịt bò, thịt lợn.
Quý bà Âu Mỹ nào kiêng hẳn protein theo mốt 'xanh và sạch' đang thịnh bên trời Tây thì có ngay phở đậu, phở chay.
Bác khách Trung Quốc ham dầu mỡ thì có thể chén phở xào.
Cũng do ảnh hưởng văn hóa bên ngoài, quán phở Việt Nam có thể phục vụ cả trà Tàu, hay cả cà - phê Tây nếu khách muốn.
Thậm chí, nếu khách hàng có choảng nhau thì quán phở cũng chỉ có mấy cái ghế gỗ, bàn nhựa, hỏng cũng không quá tốn tiền.
Tóm lại, hội nghị Asean cộng 3 chứ cộng 5, 6, 7 thì quán phở bình dân Hà Nội cũng "tiếp chiêu" được hết.
"Học thuyết bát phở" trong đối ngoại Việt Nam, nếu chuyển thành 'Noodle Soup Doctrine" có khi giúp ít nhiều vị viết được PhD mà không cần copy đề tài ở nước ngoài.
Việt Nam, ít ra là trong con mắt của báo chí Anh Mỹ, đã là ví dụ tích cực để người ta thuyết phục Miến Điện và Bắc Hàn chuyển đổi.
Vươn lên tầm 'lãnh đạo khu vực' như có vị ở Việt Nam mơ thì chắc là khó, vì tầm chưa đủ, nhưng tôi nghĩ cứ vui với vai trò chủ quán hòa nhã, cởi mở với đủ loại khách thì ngoại giao Việt Nam sẽ còn đi xa.
Chỉ cần bác chủ quán không tỏ ra giận hờn nếu mấy vị khách tóc vàng mắt xanh muốn mời cả 'bất đồng chính kiến' đến ăn phở cùng, hoặc ăn xong cứ nằng nặc muốn đến nhà họ uống nước chè xanh.
'Bất đồng chính kiến', xét cho cùng cũng vẫn là người nhà, và thực hành 'đa nguyên' trong tinh thần 'phở thập cẩm' một chút chắc sẽ chỉ tốt hơn cho sức khoẻ.
Văn hóa Đông Nam Á dù sao cũng có sẵn tính đa nguyên, đa dạng hơn vùng Đông Bắc Á, và không tiếp thu tốt các ý thức hệ cứng ngắc gốc Cơ Đốc- Do Thái như đạo của cụ Marx.
Báo Mỹ mấy hôm nay đã cảnh báo bà Clinton trước giờ bay đến Việt Nam trong chuyến đi dài 9 ngày sang ba vùng của châu Á rằng "dư luận Mỹ đang ngày càng nghi ngờ về chiến lược Afghanistan" của chính quyền Obama.
Hy vọng trong chặng dừng Hà Nội, bát phở nóng sẽ giúp bà thư giãn đôi chút, sau trận đấu trí kinh hoàng ở Kabul.
