Uchafbwyntiau Radio Cymru dros yr wythnos ddiwethaf, gyda chyflwyniadau clir a syml fydd o gymorth i chi wella'ch iaith.
Gwrandewch ar y rhifyn diweddaraf
Bore Cothi - Bag Mari Gwilym
ffisyg - medicine
tagu - coughing
mogfa - asthma
da da - sweets
newydd ddod o hyd iddo fo - just found it
colur - make up
arogl bach diflas - a nasty little smell
oglau - odour
ni fydd yn gyfrifol - we will be responsible
diogelwch - safety
Tybed beth sydd ym mag yr actores a'r awdures Mari Gwilym? Buodd hi'n agor ei bag ac yn mynd drwy ei gynnwys efo Shan Cothi ar Bore Cothi dydd Mawrth diwetha. Fydd hi ddim yn hir iawn yn mynd trwy'r bag na fydd?
Rhaglen Aled Hughes - Eliud Kipchoge
anhygoel - incredible
y gamp - the achievement
tu hwnt i ddisgrifiad - beyond description
wedi chwalu'n ddarnau - smashed to pieces
ym myd y campau - in the world of sport
yn wyrthiol - miraculously
bod dynol - human
cyflawni - to achieve
cyflymder a gwydnwch - speed and toughness
cyd-destun - context
Cofiwch rwan, os dach chi'n teimlo'n sâl - chwiliwch am Mari Gwilym, bydd rhywbeth yn siwr o fod yn ei bag ar eich cyfer. Cafodd record y byd am redeg marathon ei dorri yr wythnos diwetha gan Eliud Kipchoge. Gorffennodd y râs 78 eiliad yn well na'r record blaenorol ac mae hynny'n anhygoel yn ôl Angharad Mair. Dyma hi'n dweud mwy wrth Aled Hughes.
Rhaglen Geraint Lloyd - Nerys Jones
ar fin ymddeol - about to retire
rhai o'i hatgofion - some of her memories
cogyddes - female cook
bwydo - to feed
edrych yn go dda - looking really good
disgyblion - pupils
annwyl - adorable
hwyrach (wrach) - maybe
Ia, dipyn o gamp ynde, a phwy gwell i sôn am y gamp honno nag Angharad Mair sydd wedi ennill sawl marathon ei hunan. Mi gawn ni flas ar fywyd pentre bach Cymraeg Llanarmon yn y clip nesa wrth i Nerys Jones sydd ar fin ymddeol fel cogyddes ysgol y pentre rannu rhai o'i hatgofion efo Geraint Lloyd.
Rhaglen Rhys Mwyn - Blind Willie Johnson
gruddfan - groaning
un o'r synau cyntaf - one of the first sounds
fy llorio fi - floored me
dan ni'n tueddu i feddwl - we tend to think
cymleth - complicated
emyn - hymn
yn rhyfeddol - strangely
gofod - space
dynoliaeth - humanity
mae na linach - there's a lineage
A phob lwc i Nerys ar ei ymddeoliad ynde? Cerddoriaeth y felan, neu'r 'blues' oedd dan sylw ar raglen Rhys Mwyn wythnos diwetha ac roedd ei ddau westai, Dilwyn Roberts Young ac Owen Hughes yn hoff iawn o'r math yma o gerddoriaeth. Dyma nhw'n sôn am un gân oedd y tri ohonyn nhw'n hoff iawn ohoni sef Dark Was The Night gan Blind Willie Johnson.
Rhaglen Geraint Lloyd - Siarcod a Sally Snow
gwarchod - to protect
amrywiaeth fawr - huge variety
llosgfynydd - volcano
suddo - to sink
rhywogiaethau - species
mynd yn sownd - getting stuck
yr arwyneb - the surface
anadlu - breathing
diddorol dros ben - extremely interesting
Rhyfedd meddwl bod y gân Dark Was The Night yn cael ei chanu rhywle yn y gofod yn tydy, a phwy oa wyr pwy sy'n gwrano arni hi!? Sgwrs efo Sally Snow o Eglwyswrw yn Sir Benfro sydd nesa. Mae Sally wedi bod yn gweithio ers blynyddoedd yn Ynysoedd y Phillippines yn gwarchod yr amrywiaeth fawr o siarcod a holl fywyd gwyllt y môr sydd i'w gael yno. Gofynnodd Geraint Lloyd iddi hi beth felly sydd mor arbennig am yr ynysoedd hyn?
Rhaglen Aled Hughes - yr Ystafell Ddianc
Yr Ystafell Ddianc - The Escape Room
allwedd - key
tasgau penodol - specific tasks
antur - adventure
poblogaidd iawn - very popular
cefndir - background
yn awyddus - eager
cyflwyno - presenting
trwy gyfrwng - through the medium of
gweld y gwerth - to see the value
Ia, diddorol dros ben, ond mae'n swnio ychydig yn beryglus hefyd! Sally Snow oedd honna yn sôn am ei gwaith gyda siarcod Ynysoedd y Phillipinnes. Mae Sara Peacock yn gweithio fel Swyddog Cymraeg Byd Busnes yng Nghasnewydd, Blaenau Gwent, Torfaen a Mynwy. Mae hi'n dod o Rydychen yn Lloegr yn wreiddiol, ond wedi dysgu Cymraeg. Un o'r pethau mae hi'n falch iawn ohono yn ei swydd, ydy mai yng Nghasnewydd mae'r fersiwn Cymraeg cynta o'r Escape Room i'w gael - Yr Ystafell Ddianc. Dyma hi'n sôn am y fenter efo Aled Hughes.
Rhaglen Aled Hughes - Byw heb Irfon
ymdopi â galar - coping with grief
gweddw - widow
ymgyrchydd - campaigner
marwolaeth - death
dw i'n dyfalu - I guess
teimlo'n euog - feeling guilty
oes gen i hawl...? - do I have a right...?
tonnau - waves
y llonydd - the peace and quiet
Sara Peacock yn fan'na yn sôn am yr Ystafell Ddianc. Roedd yna raglen arbennig iawn ar S4C nos Sul diwetha y 23ain o Fedi, am 9pm. Rhaglen oedd hon yn y gyfres DRYCH sydd yn edrych ar sut mae pobl yn ymdopi ? galar. ‘ Byw heb Irfon.’ oedd teitl y rhaglen arbennig hon ac mi fuodd y camerâu yn dilyn Becky, gweddw yr ymgyrchydd canser o Fangor, Irfon Williams yn dilyn marwolaeth Irfon. Cofiwch gallech weld y rhaglen ar Clic os na wanethoch chi lwyddo i'w gweld hi nos Sul. Mi gafodd Aled air efo Becky ar ei raglen dydd Iau.
