Uchafbwyntiau Radio Cymru dros yr wythnos ddiwethaf, gyda chyflwyniadau clir a syml fydd o gymorth i chi wella'ch iaith.
Gwrandewch ar y rhifyn diweddaraf
Dan Yr Wyneb - Merêd
telynores - harpist (female)
ymchwil - research
casglwyr caneuon gwerin - collectors of folk songs
amhrisiadwy - priceless
tarddiad - source
y fraint - the privilege
yn nodwedd amlwg - an obvious feature
gwaddol - inheritence
cawr mwyn - gentle giant
arwr - hero
...Dylan Iorwerth yn cyflwyno rhaglen arbennig i gofio am y Dr. Meredydd Evans, fuodd farw ym mis Chwefror eleni. Fel 'Merêd' oedd pawb yn ei nabod o ac mi fydd colled mawr ar ei ôl ,gan ei fod wedi cyfrannu cymaint at wahanol rannau o fywyd Cymru. Fo oedd yr arbenigwr ar ganu gwerin a dyma i chi’r delynores Gwenan Gibbard yn sôn am ei hatgofion hi o Merêd ac o'i wraig Phyllis Kinney...
Rhaglen Dei Tomos - Ofergoelion y glowyr
llên gwerin - folklore
ofergoelion y glowyr - miners' superstitions
cysuro - to reassure
cynhaliaeth - support
Dydd Gwener y Groglith - Good Friday
amheus - doubtful
agweddau - aspects
llygod mawr - rats
trigfan - habitation
trychineb - disaster
... Gwenan Gibbard oedd honna yn cofio am y Dr Meredydd Evans ar raglen Dylan Iorwerth. Caneuon gwerin wrth gwrs oedd byd Merêd ond ychydig o lên gwerin gawn ni rwan. Mae Lynn Davies yn gwybod llawer iawn am ofergolion y glowyr, ac fel y cawn ni glywed roedd yna lawer o ofergoelion oedd yn ymwneud â dydd Gwener. Pam tybed?
Cyfrwng Cerdd - Hanes recordio cerddoriaeth
cynhyrchu - to produce
sefydlu - to establish
gwasgu recordiau - pressing vinyl records
arloesol - innovative
yn berchen ar - owner of
dyblygu - to duplicate
cymanfa ganu - hymn singing festival
clawr - sleeve
wedi cael ei grafu - had been scratched
mynd o nerth i nerth - going from strength to strength
... a dyna i chi ychydig o hanes ofergoelion y glowyr gan Lynn Davies yn sgwrsio ar raglen Dei Tomos nos Sul diwetha. Yntydy hi'n rhyfedd fel mae rhai pethau yn dod yn ôl i ffasiwn? Dan ni ei weld drwy'r mser efo dillad, ond mae'n wir hefyd am recordiau finyl yntydy? Mae'n well gan lawer o bobl brynu finyl y dyddiau hyn, ond edrych ar hanes recordiau finyl yng Nghymru gwaneth Gruff Lynch nos Iau diwetha efo Gari Melville a Dafydd Iwan. Dyma i chi flas ar y sgwrs...
Bore Cothi - Cranogwen
enw barddol - bardic name
disglair - brilliant
ennill ei thamaid - earn her keep
nodwydd - needle
morwriaeth - seamanship
hanes arfodirol - coastal history
diwydiant - industry
y fodrwy briodasol - the wedding ring
menyw - dynes
ailgylchu - to recycle
Dyna ni wedi cael clywed y canwr David Lloyd a chymnanfa ganu Cwm Tawe, yn ogystal â chlywed lleisiau Gary Melville a Dafydd Iwan yn rhoi hanes cwmni Qualiton ar y rhaglen Cyfrwng Cerdd. Faint ohonoch chi sydd wedi clywed am "Cranogwen" tybed? Ddim llawer o bosib, ond mi roedd hi'n ddynes, neu fenyw, bwysig iawn rhyw gant a hanner o flynyddoedd yn ôl. Dyma i chi y Dr. Elin Jones yn rhoi ychydig o'i hanes i Shan Cothi ddydd Iau diwetha...
