Uchafbwyntiau Radio Cymru dros yr wythnos ddiwethaf, gyda chyflwyniadau clir a syml fydd o gymorth i chi wella'ch iaith.
Gwrandewch ar y rhifyn diweddaraf
Meistri - Bryn Williams
enwoca - most famous
andros o lwcus - exceptionally lucky
balch - proud
cwyno - complaining
pob dimau goch - every last cent
nid ar chwarae bach - it's no mean feat
colli cwsg - losing sleep
gweini - serving
cynhyrchu - producing
canolbwyntio ar y pres - concentrating on the money
Mae gan y chef Bryn Williams dri bwyty, dau yn Llundain ac un ym Mae Colwyn.
Mae Bryn yn dod o Ddinbych yn wreiddiol ond mi ddysgodd ei grefft drwy weithio gyda rhai o'r chefs enwoca'r byd fel fel Marco Pierre White a Michel Roux Jnr.
Ar y rhaglen Meistri amser cinio dydd Mawrth buodd Bryn yn sôn wrth Garry Owen am y teimlad o agor ei fwyty ei hun am y tro cynta, sef Odettes yn Primrose Hill yn Llundain.
Rhaglen Rhys Mwyn - Nest Llewelyn
ymuno - to join
doniol - funny
canlyn - courting
sefydlu - to establish
Colled - A Loss
mentro braidd - taking a bit of a risk
eitha telynegol - quite lyrical
hyfforddiant - training
Caer - Chester
offerynnau - instruments
Y chef Bryn Williams oedd hwnna yn sôn am sut wnaeth o brynu ei fwyty cynta.
Mae llawer yn nabod Nest Llewelyn fel mam Elin Fflur - y gantores bop sydd hefyd yn cyflwyno eitemau ar y rhaglen Heno ar S4C.
Ond roedd Nest yn seren bop ei hunan yn y saithdegau, hi oedd cantores y grwp Brân.
Nos Lun ar raglen Rhys Mwyn, buodd Nest yn sôn am sut wnaeth hi ymuno â'r grwp yn y lle cynta.
Galwad Cynnar - Tomato y Ddraig Goch
llysieuyn - vegetable
yn codi ei phen - raising its head
ei chyflwyno hi i'r byd - presenting it to the world
hadau - seeds
cynnig yr enw - suggesting the name
gwrthod - refusing
tafod yn fy moch - tongue in mouth
myn dia'n i - would you know?
pluen arall yn yr het - another feather in the cap
cochi - ripening
Ychydig o hanes y band Brân yn fan'na gan Nest Llewelyn.
I fod yn berffaith gywir, ffrwyth ydy tomato ynde ac nid llysieuyn?
Beth bynnag ydy o mae'n rhaid cofrestru enw math newydd o domato ac ar Galwad Cynnar wythnos diwetha clywon ni Medwyn Williams yn esbonio mai Tomato y Ddraig Goch ydy'r tomato cynta i gael enw Cymraeg.
Rhaglen Aled Hughes - dweud celwydd
cyn-arolygydd - former superintendant
dweud celwydd - lying
trosglwyddo - transfering
cymeriad - character
o fri - of some renown
galwedigaeth - occupation
herian - challenge
ymchwil - research
adolygu - review
y mwya'n byd - the more that
"Nid yn unig ei fod yn domato efo enw Cymraeg, ond tybed ai dyma'r unig domato i gael ei enwi ar ôl tîm pêl-droed?
'Cafodd Aled Hughes sgwrs fore Mercher gydag Alun Huws sydd yn gyn-arolygydd efo Heddlu Gogledd Cymru.
Dyma Alun yn sôn pa mor anodd ydy dod at y gwir pan mae na rai sy'n cael eu holi gan yr heddlu yn paratoi dweud celwydd yn fanwl iawn.
Rhaglen Geraint Lloyd. - Ffatri Bop
cyfrwys - cunning
pewaredd ganrif ar bymtheg - 19th century
llwyddiannus - successful
ail-agor - re-open
cerddoriaeth - music
dros gyfnod sylweddol - over a substantial period
ac yn y blaen - and so on
adnodd i'r gymuned - a community resource
digwyddiadau - events
gwaith celf - art work
Hanes byrglar cyfrwys iawn yn fan'na!
Roedd y Ffatri Bop yn nhre Porth yn y Rhondda yn le enwog iawn yn yr wythdegau fel stiwdio recordio.
Ond roedd hanes i'r lle fel ffatri gwenud y diodydd pop cyn hynny.
Alun Cox fuodd yn dweud yr hanes wrth Geraint Lloyd.
Bore Cothi - Gwyn Hughes Jones
llysgenhadon - ambassadors
Achub y Plant - Save the Children
ymwybodol - aware
yn gysylltiedig â - connected to
dyletswydd - duty
cyfuniad - combination
anrhydedd mawr - huge honour
cyfrannu - to contribute
gyrfaoedd - careers
cymharol brin - relatively scarse
Ac mi arhoswn ni gyda'r byd cerddorol yn yr eitem nesa 'ma.
Mae'r tenor Gwyn Hughes Jones a'i wraig, y soprano Stacey Wheeler, yn Llysgenhadon elusen Achub y Plant ers 2012.
Dyma Gwyn yn esbonio wrth Shan Cothi pam bod cael gweithio fel llysgennad yr elusen yn bwysig iawn iddo fo ac i Stacey.
