Uchafbwyntiau Radio Cymru dros yr wythnos ddiwethaf, gyda chyflwyniadau clir a syml fydd o gymorth i chi wella'ch iaith.
Beth yw podlediad?
Gwrandewch ar y rhifyn diweddaraf
"Cofio" - John Meirion Jones
arddegau cynnar - early teens
traddodiad morwrol - seafaring tradition
llwyth o lo - a cargo of coal
swyddfa gyrfaon - careers office
dynion haearn a llongau pren - iron men and wooden ships
pellfaoedd byd - far ends of the world
lle gwag - empty space
presenoldeb anweledig - invisible prescence
anniddyg - restless
englyn - a type of poem
"...efo teulu'r Ciliau o ardal Aberteifi. Mae'r teulu hwn yn enwog am fagu beirdd fel Dic Jones, ac awduron fel T. Llew Jones. Ond wyddoch chi ei fod yn enwog hefyd am fagu morwyr? Buodd un ar ddeg o aelodau'r teulu'n gweithio ar y môr. Mae John Meirion Jones yn perthyn i'r teulu hwnnw, ac mi roedd gan John undeg wyth aelod o'i deulu, o'r ddwy ochr, yn forwyr. Roedd tad John yn gapten llong ond fel y clywon ni, doed do ddim am i'w blant ddilyn ôl ei draed..."
Iola Wyn - William Williams
y Frenhines - the Queen
carreg filltir - milestone
yn gyfarwydd â - familiar with
yr ail ryfel byd - the Second World War
roedd y Pasg yn ddiweddar - Easter was late
angladd - funeral
drygioni - pranks
gweinidog - minister
offeiriad - priest
dogni - rations
"Wnes i erioed feddwl bod bywyd morwr mor galed. Meddyliwch eich bod chi ond yn gweld eich plant deirgwaith mewn deg mlynedd. Hanes diddorol iawn yn fan'na gan John Meirion Jones. Dach chi'n nabod rhywun sydd wedi derbyn cerdyn llongyfarch gan y Frenhines dair gwaith? Wel dyna hanes William Williams o Waunfawr, Aberystwyth. Na, dydy o ddim yn dri chant oed, naw deg tri ydy o a dweud y gwir, ond mae yna reswm arbennig iawn pam ei fod o, a'i wraig, wedi derbyn y cardiau. Dyma William i egluro.."
Post Cyntaf - Eisteddfodau bach
adrodd - recitation
cer i grafu - get lost
hyfforddi - to train
agwedd - attitude
cynnal - to sustain
gweithgareddau - activities
arweinydd - compère
gwobrau - prizes
hyder - confidence
pres - arian
"...yn briod ers saith deg mlynedd, maen nhw'n haeddu rhywbeth mwy na cherdyn brenhinol debyg! Gobeithio'n wir iddyn nhw fwynhau'r dathlu a chael cymaint o'u ffrindiau o'u cwmpas. I ddau ychydig yn fengach, neu'n ifancach, rwan - Owen John a Dafydd Cernyw Jones. Dau sy'n hoff iawn o gystadlu mewn eisteddfodau, yn canu ac yn adrodd, ac sy'n credu bod eisteddfodau bach yn bwysig iawn iddyn nhw. Dyma'n nhw'n ymarfer efo Dennis Davies o Lanrwst, ac wedyn yn esbonio pam eu bod mor hoff o'r eisteddfodau bach..."
Taro'r Post - bathodynau glas
caniatau - to permit
asgwrn y gynnen - the bone of contention
darbwyllo - to convince
yn ofer - in vain
anableddau - disabilities
gwahaniaethu - to discriminate
hawl sylfaenol - basic right
cyflwr y tywod - the condition of the sand
cynnal a chadw - to maintain
yn ddryslyd - confusing
"Ew tri chan punt? Well i mi dechrau cystadlu fy hun dw i'n meddwl! Arian oedd yn poeni y Cynghorydd Alwyn Gruffydd a Helen Griffiths o ardal Porthmadog hefyd. Mae Helen yn anabl ac mae ganddi fathodyn glas ar ei char. Mae hi'n cael parcio am ddim mewn nifer o lefydd, ond ddim ar draeth Morfa Bychan ger Porthmadog. Mae'n rhaid i bobl anabl dalu yr un pris â phawb arall am barcio ar y traeth hwn. Mae'r Cynghorydd a Helen yn credu bod hyn yn annheg iawn. Dyma nhw'n esbonio pam ar Taro'r Post..."
Daf a Caryl - Y Byd yn ei Le
rhyngwladol - international
adnabyddus - famous
mewn trafferthion - in difficulty
achub - to rescue
cyfres - series
andros o boeth - poeth iawn
rhywogiaethau - species
darganfod - to discover
coedwig - forest
arwr - hero
Problemau gwahanol iawn oedd gan Julian Lewis ar draeth yn Awstralia. Mi achubodd o wallaby o fôr peryglus, llawn siarcod, a'i nyrsio nes ei fod yn barod i fynd yn ôl i'r coed. Owain Schiavone ddechreuodd adrodd yr hanes wrth roi'r ‘Byd yn ei Le’ fore Gwener ar raglen Daf a Caryl. Ond chafodd o ddim cyfle i orffen y stori gan i ni dderbyn galwad ffôn arbennig iawn yr holl ffordd o Awstralia!
