Pigion i Ddysgwyr: Geirfa 05 Chwefror 2013

Daf a Caryl - Rebecca Harries

gwobr -

adolygwyr -

araith - speech

yn gyfartal - equal

anwadal - fickle

corff ac enaid - body and soul

uchelgais - ambition

crefyddol - religious

arwain byddinoedd - to lead armies

rheoli a teyrnasu - rule and reign

"...efo un o actoresau gorau Cymru - Rebecca Harries. Ac nid fi yn unig sy'n ei disgrifio hi felly, enillodd hi wobr yr actores orau mewn seremoni arbennig oedd yn cael ei chynnal gan adolygwyr theatr Cymru. Mae Rebecca yn enwog am chwarae rhannau yn Belonging, Con-Passionate ac wrth gwrs Sali Mali! Hi oedd ein gwestai ar Daf a Caryl ddydd Iau a hynny ar ôl iddi hi ennill y wobr. Dyma oedd y tro cynta i adolygwyr theatr Cymru gynnal seremoni wobrwyo ac mi enillodd Rebecca am ei rhan hi yn 'Llanast' drama Theatr Bara Caws. Dyma hi'n sôn am y noson wobrwyo ac am y cymeriad fasai hi'n licio ei chwarae yn y dyfodol..."

Huw Stephens - Joy Formidable

cerdd - poem

clawr - cover

barddoniaeth - poetry

colled - a loss

cynhyrchu - to produce

synau - sounds

telynwraig - harpist (female)

gwyliau - festivals

cadarnhau - to confirm

"Rebecca Harries yn fan'na yn rhoi dipyn o wers hanes i ni am y Frenhines Margaret! Ddim yn aml y ffeindiwch chi gerdd Cymraeg ar glawr albwm, ond dyna fasech chi'n ei weld chi tasech chi'n prynu albwm newydd y band Joy Formidable. Ffurfiwyd y grwp yn nwy fil a saith ac er mai yn Saesneg maen nhw'n canu, roedd lle i'r gerdd Gymraeg ar glawr eu habwm. Rhydian, un o aelodau'r band ysgrifennodd y gerdd, ac mi ddaeth o ac aelod arall o'r band, Ritzy, i'r stwidio at Huw Stephens i son am eu halbwm newydd. Holodd Huw Stephens Rhydian i ddechrau am y gerdd... "

Nia - Pecyn Hywel

archifdy - archive

staer serth - steep stairs

cosi - to itch

crasu - to bake

cadw trefn - to keep order

swllt - a shilling

rhyfedd iawn - very strange

dodrefn - furniture

yn tyrru - to flock

arwyr - heroes

"Ella bod timau Talwrn y Beirdd ar streic ond dach chi'n dal yn medru clywed barddoniaeth ar Radio Cymru! Cerdd Rhydian o'r Joy Formidable yn fan'na. Sgwrs am hen simenau gaeth Hywel Gwynfryn yn Nolgellau ddydd Iau. Does yna yr un sinema yn Nolgellau y dyddiau hyn ond mae Tegwen Humphreys ac Ellen Thomas yn cofio'r adeg pan oedd dwy yn y dre- y Cosy a'r Plaza. Dyma'n nhw'n rhannu eu hatgofion efo Hywel... "

Manylu - Mynd i'r coleg

difaru - to regret

gradd yn y gyfraith - a law degree

twrnai - solicitor

cadw mewn cysylltiad - to keep in contact

yn flin - yn grac

cyngor - advice

sicrhau - to ensure

fel arall - otherwise

dyledion - debts

Da ynde - y Cosy oedd y lle cosi! Un peth sydd wedi newid yn fawr ers adeg y Plaza a'r Cosy ydy bod cymaint o bobol ifanc yn mynd i Brifysgol y dyddiau hyn. Ond oes yna waith iddyn nhw ar ôl gorffen eu cwrs? Ydy hi werth i'r bobl ifanc sydd yn y chweched dosbarth rwan feddwl mynd i'r coleg? Yn enwedig o gofio pa mor ddrud ydy hi i wneud hynny y dyddia 'ma. Dyna oedd y cwestiynau gaeth eu gofyn ar Manylu yr wythnos diwetha. Ac mi gaethon ni hanes un sy'n difaru mynd i'r coleg. Dyma Heledd Parry enillodd radd yn y gyfraith ond fethodd â chael swydd wedyn...

Iola Wyn - Aled Hall

offeryn - instrument

twlu - taflu

lled dda - eitha da

cyfweliad - interview

bant â ni - ffwrdd â ni

sbri - hwyl

yn sythu - frozen stiff

"Ia, a'r bechod mawr ydy bod nifer fawr o bobl ifanc yn yr un sefyllfa â Heledd ynde. Doedd dim trafferth cael swydd gan Aled Hall, un o Dri Tenor Cymru. A dweud y gwir mi roedd ganddo fo sawl swydd diddorol cyn iddo fo ddod yn enwog. Dan ni'n mynd i glywed am un o'r swyddi hynny sef gweithio efo cwmni Rocyn PA. Iola Wyn oedd yn cael yr hanes gan Aled a gan Hubert, oedd yn rhedeg y cwmni."