AmrywiadAtgenhedlu ac amrywiad

Amrywiad yw’r gwahaniaethau sydd i’w gweld o fewn yr un rhywogaeth. Gall gael ei achosi gan atgenhedlu rhywiol neu gan ddylanwadau amgylcheddol.

Part ofBiolegAmrywiad, homeostasis a micro-organebau

Atgenhedlu ac amrywiad

Atgynhyrchu anrhywiol

Does dim ond angen un rhiant mewn atgynhyrchu anrhywiol. Does dim cyfuno , felly nid yw deunydd genetig yn cymysgu. Mae hyn yn golygu mai yw’r epil a gynhyrchir drwy’r broses hon, hynny yw, maent yn enetig unfath â’r rhiant.

Dyma rai enghreifftiau o organebau sy’n defnyddio atgynhyrchu anrhywiol:

  • a gynhyrchir gan
  • mae rhai planhigion, fel mefus, yn defnyddio ymledyddion
  • a ffurfir mewn tatws a bylbiau cennin pedr

Mitosis

Mae atgynhyrchu anrhywiol yn defnyddio proses i greu’r copïau unfath (clonau) o’r rhiant gell.

Mae’n arwain felly at epil nad yw’n dangos dim amrywiad genetig.

Diagram o gellraniad: Mae cromosomau mewn cnewyllyn yn cael eu copïo. Mae cromatidau’n cael eu tynnu ar wahân ac yn symud tuag at begynau. Mae cromosomau’n gwahanu. Mae'r gell yn rhannu

Atgenhedlu rhywiol

Ar gyfer atgenhedlu rhywiol mae angen dau riant, gwryw a benyw, a’r naill a’r llall yn cynhyrchu gametau. Ffrwythloniad yw pan fydd gamet gwryw yn uno â chnewyllyn gamet benyw.

Mewn bodau dynol, mae gan bob gamet hanner y cyfanswm o 46 cromosom sydd eu hangen ar y corff. Cyfeiriwn at y 23 cromosom mewn gamet fel haploid.

Pan fydd y ddau gamet yn cyfuno, maent yn uno’r ddwy set o gromosomau i gael 46, a elwir yn ddiploid.

Mae hyn yn cynhyrchu cell newydd, sef , a fydd yn aeddfedu’n embryo. Bydd nifer y celloedd yn cynyddu trwy fitosis, ac wrth i’r embryo ddatblygu, bydd y celloedd yn dechrau gwahaniaethu (neu arbenigo).

Diagram ffrwythloniad. Wy (Ofwm); 23 cromosom. Sberm, 23 cromosom. Ffrwythloniad. Sygot, 46 cromosom mewn 23 pâr. Embryo, 46 cromosom mewn 23 pâr

Gan fod hanner gwneuthuriad genetig yr epil yn dod o un organeb a’r hanner arall o un arall, mae’n enetig wahanol i’w rieni. Mewn geiriau eraill, mae’n dangos amrywiad.