Rhannu mewn cymhareb benodol
Question
Mae Dei a Lisa’n ennill \(\pounds{500}\) rhyngddyn nhw. Maen nhw’n cytuno i rannu’r arian yn ôl y gymhareb \({2}:{3}\).
Faint mae’r naill a’r llall yn ei gael?
Yn ôl y gymhareb \({2}:{3}\), am bob \({2}\) ran mae Dei’n eu cael, bydd Lisa’n cael \({3}\) rhan. Mae \({5}\) rhan i gyd.
Mae \(\pounds{500}\) yn cynrychioli \({5}\) rhan. Felly, mae \(\pounds{100}\) yn cynrychioli \({1}\) rhan.
Mae Dei’n cael \({2}\) ran: \({2}\times\pounds{100} = \pounds{200}\)
Mae Lisa’n cael \({3}\) rhan: \({3}\times\pounds{100} = \pounds{300}\)
Trefn
Mae’n bwysig sylwi ym mha drefn mae rhannau’r gymhareb wedi eu hysgrifennu. Dydy \({2}:{3}\) ddim yr un fath â \({3}:{2}\).
Yn yr enghraifft, \({2}:{3}\) oedd cymhareb arian Dei i arian Lisa. Os newidiwn y drefn i \({3}:{2}\) yna byddai Dei’n cael mwy na Lisa.
I’w gadw yr un fath ag yn yr enghraifft gallwn ni ddweud mai cymhareb arian Lisa i arian Dei ydy \({3}:{2}\).
Question
Mae Anwen a Sioned yn ennill swm o arian, ac yn cytuno i’w rannu yn ôl y gymhareb \({5}:{3}\).
Os ydy Anwen yn cael \(\pounds{150}\), faint mae Sioned yn ei gael?
Mae Anwen yn cael \({5}\) rhan, sy’n gywerth â \(\pounds{150}\). Felly, mae \(\pounds{150}\) yn cynrychioli \({5}\) rhan.
\(\pounds{150}\div{5}\) ydy un rhan.
Felly mae un rhan yn \(\pounds{30}\)
Mae Sioned yn cael \({3}\) rhan: \({3}\times\pounds{30} = \pounds{90}\)
Question
Gwneir cadwyn gan ddefnyddio gleiniau aur ac arian yn ôl y gymhareb \({3}:{2}\). Os oes \({80}\) o leiniau yn y gadwyn:
a) Faint sy’n aur?
b) Faint sy’n arian?
Aur : Arian = \({3}:{2}\), felly mae \({5}\) rhan i gyd.
\({80}\div{5} = {16}\), felly mae \({1}\) rhan yn cynrychioli \({16}\) glain.
a) \(Aur~= {3}\times{16} = {48}~glain\)
b) \(Arian~= {2}\times{16} = {32}~glain\)
