Cymarebau cywerth a’r ffurf symlaf
Os wyt ti’n gwneud diod oren ac yn cymysgu un rhan o ddiod oren â phedair rhan o ddŵr, yna cymhareb yr oren i’r dŵr fydd \({1}:{4}\) \(({1}\) i \({4})\).
Os wyt ti’n defnyddio \({1}~litr\) o oren, byddi di’n defnyddio \({4}~litr\) o ddŵr \(({1}:{4})\).
Os wyt ti’n defnyddio \({2}~litr\) o oren, byddi di’n defnyddio \({8}~litr\) o ddŵr \(({2}:{8})\).
Os wyt ti’n defnyddio \({10}~litr\) o oren, byddi di’n defnyddio \({40}~litr\) o ddŵr \(({10}:{40})\).
Mae’r cymarebau \({1}:{4}\), \(~{2}:{8}\) a \(~{10}:{40}\) i gyd yn gywerth a'i gilydd.
Gallwn ni luosi neu rannu dwy ochr y gymhareb â’r un rhif i roi cymhareb gywerth.
Question
Ysgrifenna’r gymhareb \({40}:{28}\) yn ei ffurf symlaf.
I gyfrifo hyn, chwilia am rif sy’n rhannu i mewn i \({40}\) a \({28}\).
Mae \({2}\) yn rhannu i mewn i’r ddau rif, felly gallwn ni ysgrifennu \({40}:{28}\) fel \({20}:{14}\).
Mae modd rhannu’r rhain â \({2}\), felly \({10}:{7}\) ydy’r gymhareb wedi ei symleiddio.
Does dim rhif cyfan mwy nag un yn rhannu i mewn i \({10}\) a \({7}\), felly \({10}:{7}\) ydy ffurf symlaf y gymhareb.
