KALLATTIIN, Helikooptarri waraanaa Ameerikaa Bishooftuu qubate

Haguuggii Tamsaasa Kallattii

1. Daqiiqaa 21 duraHumni Qilleensaa Itoophiyaa addunyaarraa sadarkaa kamirra jira, xiyyaarota akkamiifaa qaba?

   

   Madda suuraa, EBC

   Itoophiyaan tibbana waggaa 90ffaa hundeeffama Humna Qilleensaa sagantaa adda addaa fi agarsiisa xiyyaarota waraanaan wayita kabajju qondaalonni biyyattii damee kanaan milkaa'ina guddaa galmeessisuu ibsaniiru.

   Agarsiisa humna qilleensaa maqaa ''Samii leencota gurraachaa (Black Lion Air Show 2026)'' jedhuun Bishooftuutti gaggeeffamee fi xiyyaaronni waraanaa Itoophiyaa fi Yunaayitid Arab Emireetis (UAE) irratti mul'atan kanarratti Ministirri Muummee Abiy Ahmad ergaa dabarsaniiru.

   Waggoota 90 darban keessatti humni qilleensaa kun birmadummaa Itoophiyaa eegsisuuf cichoomina guddaa akka agarsiisee fi Kanaanis humnoota Itoophiyaa haleeluuf yaalan hedduu salphiseera jechuun jajan.

   Humni Qilleensaa Itoophiyaa addunyaarraa sadarkaa kamirra jira, xiyyaarota akkamiifaa qaba?

2. Daqiiqaa 40 duraDooniin guddaan Ameerikaa xiyyaarota waraanaa baatu Baha Giddugaleessaa dhaqqabe

   

   Madda suuraa, REUTERS

   Dooniiwwan waraana galaanarraa of duukaa kan hiriirse dooniin waraanaa guddichi Ameerikaa xiyyaarota waraanaa fe'u Baha Giddugaleessaa dhaqqabuu qondaalonni olaanoon Ameerikaa lama Rooytarsitti himan.

   Torbaanotaaf mormii uummataa Iraan keessa ture hordofee Iraanirratti tarkaanfii akka fudhatan kan akkeekkachiisaa turan Pireedaant Tiraamp, dooniiwwan kunneen gara Baha Giddugaleessaa ergamuu torban dura beeksisanii turan.

   Pireezdaant Doonaald Tiraamp humni waraanaa isaanii Baha Giddugalessaa cimuu qofa osoo taane Iraanirratti tarkaanfii akka fudhachuu malanis eeran.

   Dooniin xayyaarota waraana feete, US Abraham Lincon, akkasumas hidhannoowwan misaayelootaa gara Baha Giddugaleessaa kan socho'an ajaja Giddugaleessaa waraanaa Ameerikaatiin ta'uu eerame.

   Tiraamp torban dura meeshaan waraanaa Ameerikaa gara dhiyeenya Iraanitti ergamuu yoo ibsan,"Itti hin fayyadamnu jedheen abdadha," jedhanii turan.

   Muddamni Ameerikaa fi Iraan jidduu hammaachuu hordofee meeshaaleen waraanaa jalqaba ji'a kanaatii kaasee Eeshiyaarraa gara baha jiddugaleessaa ergamuu eegalaniiru.

   Dooniiwwan lolaa malees, Ameerikaan jettiiwwan lolaa gara Baha Giddugaleessaatti dhiyeessuu Peentaagoon beeksise.

   Mormii uummataa Iraan irratti Iraan mormitoota kan ajjeesuu itti fuftu yoo ta'e Ameerikaan gidduu akka seentu dhaadataa ture Tiraamp.

   Asiin duras muddamni baha jiddugaleessaa gaafa hammaatu Ameerikaan dooniiwwan waraanaa ishee gara riijinichaatti siksaa turte.

3. Daqiiqaa 43 duraHelikooptarri waraanaa Ameerikaa Bishooftuu qubate

   

   Madda suuraa, EBC

   Wayita Humni Qilleensaa Itoophiyaa waggaa 90ffaa itti hundeeffame qophii gara garaan kabajaa jirutti, helikooptariin waraanaa Ameerikaa Ospreey Helikooptar jedhamtu Bishooftuu qubatte.

   Helikooptariin kun Ministira Dhimma Alaa Ameerikaa Itti-aanaa Kiristoofar Laandaaw qabattee kan qubate yoo ta'u, dippilomaatiin Ameerikaa olaanaa kun kabaja Humna Qilleensaa Itoophiyaarratti hirmaataniiru.

   Ministirri Dhimma Alaa Itti aanaa Ameerikaa Kiristoofar Laandaaw waliin, Humna Waraanaa Ameerikaatti Ajajaan Afrikaa (AFRICOM) Leetanaal Jeneraal Daagviin Andarsaniifi Itoophiyaatti Ambaasaaddarri Ameerikaa Erviin Maasiingaa saganticha irratti argamaniiru.

   Itaamaajoor Shuumii Waliigalaa Humnoota Waraanaa Raayyaa Ittisa Biyyaa Fiild Maarshaal Birhaanuu Julaa fi Ajajaa Ol’aanaa Humna Qilleensaa Leetanaal Jeneraal Yilmaa Mardaasaa dabalatee qonaalonni ol’aanoon Raayyaa Ittisa Biyyaa mooraa Humna Qilleensaa Itoophiyaa keessatti keessummoota kanneen simataniiru.

   Aanga'aan olaanaa Ameerikaa MM Abiy waliin maaliratti mariyachuuf jiru?

4. Sa'aatii tokko duraUK'n michummaa Ameerikaa faana qabduuf jettee Chaayinaa hin qoolliiffattu - MM UK Istaarmar

   

   Madda suuraa, Bloomberg via Getty Images

   Dhiyootti Chaayinaa daawwachuuf qophiitti kan jiran Ministirri Muummee UK Sir Kiir Istaarmar, UK'n michummaa Ameerikaa faana qabduuf jettee Chaayinaa hin qoolliiffattu jedhan.

   UK'n carraawwan diinagdee Chaayinaan dhiyeessituuf hin diddu jedhan Istaarmar.

   Gaaffiif fi deebii Bloomberg News,waliin tolchaniin Kiir Istaarmar, daawwannaan isaanii kun kaampaanota Biriitishiif "hireewwan murteessoo" fidee dhufa jedhan.

   UK'n Chaayinaa faana hariiroo qabduu fi michummaa cimaa US waliin qabdu jabeeffachuu keessaa walii tokko filachuuf hin dirqamtu jedhan.

   Byyoota humna jajjaboo lamaan Ameerikaa fi Chaayinaa jidduu dorgomiin daldalaa waggoota dhiyoo dabalaa dhufeera.

   UK'n hariiroo jabaa daldalaa, nageenyaafi waraanaa US waliin qabdu ni cimsatti, garuu Chaayinaa qoolliffachuudhaan miti , sun waan hiika qabus miti jedhan Istaarmar.

   MM Istaarmar faana dureeyyiin UK hedduun Chaayinaa ni deemu jedhameera.

   Ministirri muummee Teresaa Meey erga bara 2018 Chaayinaa daawwatanii waggoota saddeet booda dha minisitirri muummee UK Istaarmar Chaayinaa daawwachuuf kan jiran.

   Torbaanota dhiyoo, Preezdaantiin Ameerikaa Donaald Tiraamp, michuuwwan Ameerikaa Giriinlaadnirratti dura dhaabbachuun wal qabatee taarifaan doorsisaa ture.

   Tiraamp Kaanaadaan Chaayinaa faana waliigaltee daldalaa yoo seente Ameerikaan oomisha Kaanaadaarra taarifa parsantii 100 keessi jechuun dhaadatanii jiru.

   Ministirri muummee Kaanaadaa tibbana Chaayinaa daawwachuun ni yaadatama.

5. Sa'aatii 4 duraFinfinneetti dargaggeessa qunxurroo guutumatti ofirraa mure baqaqsanii yaaluun deebi'ee hodhameef

   

   Madda suuraa, Getty Images

   Taateen Sanbata Xiqqaa darbe dargaggeessi jiraataa magaala Finfinnee ta'e tokko ofirratti raawwate waan nama dhagahuufuu hin tolle.

   Namni ofirratti gara jabina hangamii mul'isuu akka danda'us waan akeekedha.

   Magaala Finfinneetti dargaggeessi umriin isaa naannoo ganna 20 ta'e itti yaadee, karoorfatee qaama saalaa isaa ofirraa muree lafa buuse.

   Hospitaala Ispeeshaalayizid Alartitti Ispeeshaalistii yaala pilaastik sarjarii kan ta'an Dr. Abdurazaaq Alii taatee kana ilaalchisuun gaaffiifi deebii BBC waliin taasisaniin, dargaggeessi kuni 'sababa mataa isaatiin qaama saalaasaa ofirraa mure' jechuun ibsu.

   Halkan keessaa naannoo sa'aatii ja'aatti qunxurroosaa kan ofirraa mure dargaggeessi kuni, deeggarsa maatiitiin gara buufata fayyaa naannoo jirutti geeffame.

   Adeemsi wallaansa kanaa maal fakkaata?

6. Sa'aatii 8 duraTiraamp qondaala 'mootii daangaa'(border tsar) jedhamu Toom Hoomaan Minisootaatti ramade

   

   Qondaalli immigireeshinii Ameerikaa US, Miniyaappoolis keessaa akka bahu eegamaa jira

   Kunis Waayit Haawus tarkaanfii seera raawwataa jiruun lammiileen Ameerikaa lama ajjeefamuun booda adeemsa laaffisuu akeekeera.

   Komaandarri To’annoo Daangaa, Giriigoorii Boovinoo achii bahuu hordofee ''mootii daangaa'' kan jedhamu Toom Hoomaan seera raawwachiisuu Minisootaa muddamni itti jabaate hogganuuf jira.

   Murtoon Tiraamp kuni tarkaanfii cimaa guutummaa biyyattiitti godaantota irratti geggeessaa jiru duubatti deebisaa jiraachuu agarsiisuu mala.

   Tahus godaantota gaadanii qabachuun itti fufuun tarkaanfii kuni akka hin dhaabbanne agarsiisa.

   Boovinoon yeroo narsiin Pireetii jedhamu ajjeefamu tarkaanfii fudhatamaa ture nama hogganaa ture dha.

   Hogganaan to’annoo daangaa kuni Pireetiin ''poolisoota federaalaa fixuu barbaade,'' jechuunsaa ammoo dheekkamsa guddaa itti kaaseera.

   Waajirri Nageenyaa Biyya Keessa Ameerikaa seera raawwachiiftonni of irraa ittisuuf jedhaniit itti dhukaasan, qawwee hidhatee ture hiikkachiisuuf jennaan dide jedhan Sambata darbe.

7. Sa'aatii 8 duraAkkam jirtu?

   Tamsaasa kallattii eegalleerra. Haala bulchiinsa Minisootaa keessa jiru akkasumas odeessaalee biyya keessaa fi alaa karaa kanaan isin biraan geenya.

   Nu hordofaa!

   Tamsaasa kallattii kanaan duraa