Người bản địa Úc thắng kiện kỷ lục 150 triệu AUD sau khi tỷ phú khai thác mỏ không xin phép

Những chủ sở hữu truyền thống là người bản địa tại vùng tây bắc Úc đã giành được khoản bồi thường kỷ lục 150,1 triệu AUD (khoảng 2.860 tỷ đồng), sau khi tòa phán quyết rằng một trong những tỷ phú nổi tiếng nhất nước này đã khai thác đất của họ khi không được cho phép.

Phán quyết trên là khoản bồi thường quyền sở hữu đất của người bản địa lớn nhất từng được trao tại Úc, khép lại cuộc chiến pháp lý kéo dài giữa người Yindjibarndi và công ty khai khoáng Fortescue của doanh nhân tỷ phú Andrew Forrest.

Kể từ năm 2013, các mỏ của Fortescue đã tạo ra doanh thu hàng chục tỷ đô la nhờ khai thác quặng sắt trên vùng đất của người Yindjibarndi ở khu vực hẻo lánh ở mạn bắc bang Tây Úc.

Nhóm người Yindjibarndi từng yêu cầu bồi thường 1,8 tỷ AUD.

Họ lập luận rằng con số này tương đương 1% lợi nhuận từ giá trị sản lượng khai thác của các mỏ, đồng thời là khoản đền bù cho việc mất khoảng 250 địa điểm văn hóa và sự gắn kết văn hóa với vùng đất này.

Thừa nhận người Yindjibarndi có "mối liên hệ sâu sắc và máu thịt" với vùng đất của họ, một mối liên hệ có ảnh hưởng đến mọi mặt trong cuộc sống, Thẩm phán Liên bang Stephen Burley hôm 12/5 đã ra phán quyết Fortescue phải chịu trách nhiệm cho thiệt hại kinh tế trị giá 150.000 AUD và thiệt hại văn hóa trị giá 150 triệu AUD.

Ông Burley mô tả khoản tiền thứ hai là "bồi thường cho sự mất mát hoặc suy giảm sự gắn bó truyền thống với vùng đất hay mối liên hệ với quê hương, cũng như mất đi quyền nhận sự nuôi dưỡng tinh thần từ vùng đất này".

Vụ kiện Fortescue được chính thức nộp đơn lần đầu vào năm 2017, sau khi tòa án trao cho Tập đoàn Thổ dân Yindjibarndi Ngurra (YNAC) quyền sở hữu bản địa độc quyền đối với khu vực rộng 2.700 km² ở vùng Pilbara giàu khoáng sản.

Vào thời điểm đó, Fortescue đã mất nhiều năm thiết lập các mỏ thuộc dự án Solomon Hub sinh lợi lớn trên vùng đất này, với sự cho phép của chính phủ và một nhóm đại diện thổ dân địa phương, nhưng không có sự đồng ý của YNAC.

Việc YNAC và Fortescue không đạt được thỏa thuận sử dụng đất đã dẫn tới cuộc chiến pháp lý kéo dài gần 20 năm, kết thúc bằng phán quyết hôm thứ Ba.

Tuy nhiên, dù khoản bồi thường lịch sử này cao gần gấp ba lần mức bồi thường lớn tiếp theo mà tòa án Úc từng yêu cầu trả cho các chủ sở hữu quyền đất bản địa, một số trưởng lão vẫn bày tỏ thất vọng về con số này.

Phát biểu bên ngoài tòa án hôm 12/5, trưởng lão người Yindjibarndi Wendy Hubert nói khoản tiền này chỉ là "hạt cát" so với khoản lợi nhuận khổng lồ mà Fortescue kiếm được trong nhiều năm qua, theo Đài ABC của Úc.

Nguồn thu đó của công ty khai khoáng được cho là sẽ tiếp tục kéo dài ít nhất thêm một thập niên nữa, trước khi mỏ dự kiến đóng cửa vào giữa những năm 2040.