Mỹ tấn công Iran: World Cup 2026 sẽ ra sao?

Chỉ hơn 100 ngày nữa, Mỹ sẽ đồng đăng cai World Cup mà Iran đã giành quyền tham dự.

Hôm 28/2, Mỹ đã tấn công Iran như một phần của chiến dịch phối hợp với Israel, dẫn đến các cuộc tấn công trả đũa trên khắp Trung Đông.

Vậy cuộc xung đột có tác động ra sao đối với Iran, FIFA và một kỳ World Cup vốn đã mang tính chính trị cao?

BBC Thể thao phân tích kỹ điều này.

Liệu Iran vẫn sẽ thi đấu ở World Cup?

Các trận đấu vòng bảng của Iran tại kỳ World Cup lần thứ tư liên tiếp của họ sẽ là gặp New Zealand và Bỉ ở Los Angeles, sau đó là Ai Cập ở Seattle.

Đội tuyển Iran không bị rút khỏi giải đấu mùa hè năm ngoái khi Mỹ ném bom ba cơ sở hạt nhân của nước này, nhưng người đứng đầu liên đoàn bóng đá Iran hiện được cho là đã bày tỏ nghi ngờ về việc họ tham gia.

"Với những gì đã xảy ra... và với cuộc tấn công đó của Hoa Kỳ, khó có khả năng chúng tôi có tâm trí cho World Cup, nhưng các lãnh đạo thể thao mới là người phải quyết định điều đó," ông Mehdi Taj được cho là đã nói với truyền hình Iran.

Nhưng sau vụ ám sát Lãnh tụ Tối cao Iran Ali Khamenei và trong bối cảnh bất ổn lớn về tương lai chính trị của đất nước, việc dự báo một quyết định như vậy - hoặc thậm chí ai sẽ đưa ra quyết định đó - là điều không thể.

"Đối với Tehran, đây không phải là một cuộc chiến ngắn 12 ngày hay một lần leo thang có thể tạm dừng và thiết lập lại," Tiến sĩ Sanam Vakil - giám đốc Chương trình Trung Đông và Bắc Phi tại viện nghiên cứu quan hệ quốc tế Chatham House - bình luận.

"Giai đoạn xung đột mới này mang tính sống còn và rõ ràng là nhằm mục đích tồn tại của chế độ. Điều này cũng khó có thể kết thúc nhanh chóng."

FIFA - cơ quan quản lý bóng đá thế giới - cho biết họ đang theo dõi các diễn biến nhưng ở giai đoạn này, các quan chức đang nói riêng rằng họ kỳ vọng Iran sẽ tham dự World Cup.

Hôm 28/2, Tổng thư ký FIFA Mattias Grafstrom cho hay "trọng tâm của chúng tôi là tổ chức một kỳ World Cup an toàn với sự tham gia của tất cả các đội".

BBC Thể thao đã hỏi FIFA họ sẽ làm gì nếu Iran tẩy chay giải đấu trong bối cảnh có những đồn thổi rằng họ có thể được thay thế bằng một đội khác từ Liên đoàn bóng đá châu Á (AFC).

Trên cơ sở đó, Iraq, đội có thể đủ điều kiện tham dự thông qua vòng play-off cấp châu lục vào cuối tháng, hoặc UAE, đội đã bị loại ở vòng loại, sẽ là những ứng cử viên sáng giá để thay thế.

Trong khi đó, đội tuyển nữ Iran đang chuẩn bị cho trận đấu đầu tiên của họ tại Cúp châu Á ở Úc, với việc đội hình tập luyện theo kế hoạch tại Gold Coast vào hôm 1/3.

Liên đoàn bóng đá châu Á (AFC) tuyên bố rằng họ tiếp tục "theo dõi sát sao những diễn biến gần đây ở Trung Đông trong giai đoạn đầy thách thức này... chúng tôi đang liên lạc thường xuyên và chặt chẽ với đội tuyển bóng đá nữ quốc gia Iran và các quan chức tại Gold Coast và sẵn sàng hỗ trợ hết mình".

Tại cuộc họp báo trước trận đấu hôm 1/3, huấn luyện viên đội tuyển Iran, bà Marziyeh Jafari, vẫn tập trung vào bóng đá, nói rằng giải đấu là cơ hội để thể hiện "tiềm năng của các nữ cầu thủ Iran".

'Chúng ta đang ở trong tình huống chưa có tiền lệ'

Năm ngoái, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ký một sắc lệnh hành pháp cấm công dân của 12 quốc gia – bao gồm cả Iran – nhập cảnh vào Mỹ, với lý do nhằm kiểm soát các mối đe dọa an ninh. Các cầu thủ và ban huấn luyện tham dự World Cup được miễn trừ.

Nhưng nếu Iran tham gia, nhiều khả năng sẽ có sự giám sát chặt chẽ hơn về an ninh xung quanh các trận đấu của đội tuyển, cũng như tại khu huấn luyện dự kiến ​​của đội ở Arizona.

Các trận đấu của Iran tại World Cup 2022 ở Qatar - bao gồm cả trận gặp Mỹ - diễn ra trong bối cảnh các cuộc biểu tình chống chính phủ quy mô lớn ở Iran.

Trong trận đấu thứ hai với Wales, thậm chí còn xảy ra các cuộc đối đầu giữa những người hâm mộ có quan điểm trái ngược về chính phủ Iran, và với hy vọng thay đổi chế độ ở Iran của ông Trump, rất có thể một kịch bản tương tự sẽ diễn ra vào mùa hè này.

Los Angeles, nơi Iran dự kiến ​​thi đấu hai trận, là nơi sinh sống của một trong những cộng đồng người Iran lớn nhất thế giới.

"Chúng ta đang ở trong tình thế chưa từng có tiền lệ khi chỉ còn hơn ba tháng nữa là World Cup khai mạc và nước chủ nhà vừa phát động một cuộc chiến tranh xâm lược chống lại một quốc gia tham dự," Nick McGeehan thuộc nhóm vận động nhân quyền FairSquare cho biết.

"Nếu Iran rút lui – điều hoàn toàn có thể xảy ra – FIFA có lẽ sẽ thở phào nhẹ nhõm vì tránh được nguy cơ biểu tình và bất ổn sẽ gia tăng."

Nhưng ngay cả khi Iran vắng mặt, căng thẳng vẫn có thể leo thang, đặc biệt là khi sự kiện này sẽ giúp kỷ niệm 250 năm Tuyên ngôn Độc lập của Hoa Kỳ và dự kiến ​​ông Trump sẽ xuất hiện rất nhiều, như ông đã từng làm tại Club World Cup và Ryder Cup năm ngoái.

Xung đột bắt đầu chỉ vài ngày sau khi các quan chức chính phủ Hoa Kỳ được cảnh báo rằng có thể xảy ra những hậu quả an ninh "thảm khốc" nếu 11 thành phố của Hoa Kỳ đăng cai các trận đấu không nhận được nguồn tài trợ vốn đã bị đóng băng trong bối cảnh chính phủ đóng cửa một phần, và công tác chuẩn bị được cho là đang chậm tiến độ.

Cũng có những lo ngại ngày càng tăng về việc sử dụng Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan (ICE) tại giải đấu, và sự bùng phát bạo lực của các băng đảng ma túy ở nước láng giềng và đồng chủ nhà Mexico.

Mối quan hệ giữa Mỹ và Canada, đồng chủ nhà World Cup, cũng bị thách thức do việc ông Trump áp đặt một loạt thuế quan thương mại lên nước này.

Cuối tuần qua, Andrew Giuliani – người đứng đầu lực lượng đặc nhiệm World Cup của Nhà Trắng – đã ca ngợi các cuộc tấn công của ông Trump vào Iran, đăng tải trên mạng xã hội rằng điều đó sẽ "làm cho thế giới trở nên an toàn hơn".

"Ngày mai chúng ta sẽ lo chuyện bóng đá," ông nói thêm. "Tối nay chúng ta ăn mừng cơ hội tự do của người dân Iran."

Tuy nhiên, cuộc xung đột ở Trung Đông cũng có khả năng dẫn đến nhiều sự chú ý hơn vào mối quan hệ thân thiết mà Chủ tịch FIFA Gianni Infantino đã xây dựng với ông Trump.

Giải thưởng hòa bình của FIFA thì sao?

Vào tháng 12/2025, FIFA đã trao cho ông Trump giải thưởng "Giải Hòa bình" đầu tiên tại lễ bốc thăm World Cup 2026, nói rằng ông đã "đóng vai trò then chốt" trong việc thiết lập lệnh ngừng bắn giữa Israel và Palestine, và rằng ông đã tìm cách chấm dứt các cuộc xung đột khác.

Trong vài tuần kể từ đó, Mỹ đã tiến hành các hành động quân sự ở Venezuela, Nigeria và Iran, cũng như bóng gió về khả năng tiến hành thêm các hoạt động ở Greenland, Mexico – nước đồng chủ nhà World Cup, và Colombia – một quốc gia cũng tham gia giải đấu.

Vào tháng Một, ông Trump cũng nói với Cuba rằng hãy "đạt được thỏa thuận" hoặc sẽ phải đối mặt với hậu quả.

Ông Trump đã kịch liệt bảo vệ chính sách đối ngoại của mình, khẳng định ông đang hành động vì lợi ích của Mỹ.

Tháng trước, ông Infantino đã bảo vệ việc trao giải "Giải Hòa bình", thậm chí còn xuất hiện tại cuộc họp đầu tiên của Hội đồng Hòa bình của vị tổng thống Mỹ khi đội mũ "USA" mang chủ đề Trump có in số "45-47" – thể hiện nhiệm kỳ của nhà lãnh đạo.

Quyết định tấn công Iran của Tổng thống Trump đã nhận được cả sự ủng hộ và lên án, nhưng điều chắc chắn là sự kiện này sẽ dẫn đến việc xem xét kỹ lưỡng hơn quyết định của FIFA khi liên minh với ông, khi những người chỉ trích cho rằng điều đó có nguy cơ chính trị hóa cơ quan quản lý bóng đá thế giới.

Vào tháng Một, 27 chính trị gia từ các đảng Lao động, Dân chủ Tự do, Xanh và Plaid Cymru của Vương quốc Anh đã ký một kiến ​​nghị tại quốc hội kêu gọi các tổ chức thể thao quốc tế xem xét việc loại bỏ Mỹ khỏi các giải đấu quốc tế lớn, bao gồm cả World Cup.

Kiến nghị nêu rõ rằng những sự kiện như vậy "không nên được sử dụng để hợp pháp hóa hoặc bình thường hóa các hành vi vi phạm luật pháp quốc tế của các quốc gia hùng mạnh".

Cùng tháng đó, một quan chức của Liên đoàn bóng đá Đức tuyên bố đã đến lúc xem xét tẩy chay World Cup 2026 sau các hành động của ông Trump.

Những yêu cầu như vậy giờ đây có thể được lặp lại, và cũng có thể có những lời kêu gọi từ các quốc gia vùng Vịnh đòi trừng phạt Iran vì các cuộc tấn công trả đũa trên lãnh thổ của họ.

FIFA khẳng định rằng với tư cách là nhà tổ chức các sự kiện bóng đá, họ có nghĩa vụ theo luật định phải giữ thái độ trung lập.

Thật vậy, năm ngoái ông Infantino nói rằng FIFA không thể "giải quyết các vấn đề địa chính trị" trong bối cảnh áp lực phải trừng phạt Israel sau khi một ủy ban điều tra của Liên Hợp Quốc kết luận nước này đã phạm tội diệt chủng đối với người Palestine ở Gaza.

Bộ Ngoại giao Israel tuyên bố bác bỏ hoàn toàn báo cáo này, cho rằng điều đó là "méo mó và sai sự thật".

Một số nhà phê bình tin rằng các quy tắc của FIFA cần được làm chặt chẽ hơn để có thể phản ứng thích đáng với các sự kiện địa chính trị nghiêm trọng, và đây không phải là lần đầu tiên FIFA chịu áp lực về hành động của nước chủ nhà World Cup.

Năm 2018, giải đấu vẫn diễn ra ở Nga bất chấp việc nước này sáp nhập Crimea bốn năm trước đó. Nga cũng bị cáo buộc tấn công mạng, can thiệp vào các cuộc bầu cử phương Tây và thực hiện vụ tấn công bằng chất độc thần kinh Novichok ở Salisbury.

Cuối cùng, Nga đã bị FIFA cấm vào năm 2022 vì cuộc xâm lược Ukraine, sau khi một số quốc gia châu Âu từ chối thi đấu với nước này.

Nhưng ông Infantino gần đây đã nói rằng hình phạt này không hiệu quả, và ông muốn dỡ bỏ. Không có dấu hiệu nào cho thấy ông muốn trừng phạt Mỹ, bất kể chính sách đối ngoại của nước này gây tranh cãi đến mức nào.

Điều rõ ràng là trong những ngày qua, bối cảnh chính trị vốn đã phức tạp đối với World Cup càng trở nên khó lường hơn.