Đại diện Thương mại Mỹ nêu lý do 'cần áp thuế' Trung Quốc và Việt Nam

"Tôi không nghĩ họ sẽ giải quyết triệt để vấn đề đó, và đó là một phần lý do vì sao chúng ta cần áp thuế đối với Trung Quốc và Việt Nam cùng các nước khác có vấn đề này", Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer nói trên Fox Business Network vào hôm 25/2.

Ông Greer đang đề cập đến việc ông và Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent đã nhiều lần nêu vấn đề công suất công nghiệp dư thừa với các quan chức Trung Quốc, cho rằng các doanh nghiệp Trung Quốc dù thua lỗ vẫn tiếp tục hoạt động và sản xuất nhờ sự hỗ trợ của chính phủ.

Khi được hỏi liệu chính quyền có sẵn sàng áp mức thuế mới cao đối với hàng hóa Trung Quốc – điều có thể làm gián đoạn thỏa thuận đình chiến thương mại mong manh – hay không, ông Greer trả lời: "Chúng tôi không có ý định leo thang vượt quá" mức thuế hiện hành, mà chỉ "thực sự muốn tuân thủ thỏa thuận hiện có với họ", theo Reuters.

Tổng thống Mỹ Donald Trump dự kiến sẽ công du đến Trung Quốc từ ngày 31/3 đến 2/4.

Trong khi đó, tại cuộc gặp với Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greerkhi đến Washington dự phiên họp đầu tiên của Hội đồng Hòa bình, Tổng Bí thư Tô Lâm khẳng định Việt Nam sẽ phối hợp chặt chẽ với phía Mỹ nhằm sớm hoàn tất thỏa thuận thương mại đối ứng.

"Hiện tại chúng ta có mức thuế 10%. Sẽ tăng lên 15% đối với một số nước và có thể cao hơn với những nước khác, và tôi cho rằng sẽ tương ứng với các mức thuế mà chúng ta đã thấy," ông Greer nói trong cuộc phỏng vấn với Fox Business Network.

Đại diện Thương mại Mỹ cũng cho biết các cuộc điều tra về hành vi thương mại không công bằng có thể đóng vai trò là cơ chế thực thi các thỏa thuận thương mại mà chính quyền đã đạt được trong những tháng gần đây, trong đó có thỏa thuận Indonesia chấp nhận mức thuế 19% của Mỹ và mở cửa thị trường cho hàng hóa Mỹ.

Theo ông, việc chính quyền Mỹ thay thế các mức thuế bị Tòa án Tối cao bác bỏ bằng các sắc thuế mới – trong đó có thuế tạm thời có hiệu lực từ 24/2 ở mức 10% – là tương thích với các thỏa thuận thương mại hiện hành.

Theo ông Greer, các cuộc điều tra sẽ là trụ cột trong nỗ lực thay thế này, nhắm vào các quốc gia xây dựng công suất công nghiệp dư thừa, sử dụng lao động cưỡng bức trong chuỗi cung ứng, phân biệt đối xử với các công ty công nghệ Mỹ hoặc trợ cấp cho gạo, thủy sản và các mặt hàng khác.

Ông Greer cho biết một quy định trong Đạo luật Thuế quan 1930 – gần 100 năm tuổi vẫn còn hiệu lực – cho phép Mỹ áp thuế tới 50% với hàng nhập khẩu từ các quốc gia bị coi là phân biệt đối xử với hàng hóa Mỹ.

Tuy nhiên, ông nhấn mạnh trọng tâm chính vẫn là các cuộc điều tra về hành vi thương mại không công bằng nhắm vào từng quốc gia và các cuộc điều tra liên quan đến an ninh quốc gia đối với các ngành chiến lược, nơi các mức thuế đã chứng tỏ "độ bền vững rất cao".

"Họ đã vượt qua sự xem xét pháp lý trước đây và lần này cũng sẽ như vậy," ông Greer nói.

Trong một phát biểu sau đó trên Bloomberg TV, Đại diện Thương mại Mỹ cho biết Nhà Trắng đang chuẩn bị một sắc lệnh để nâng mức thuế tạm thời lên 15% "ở những nơi phù hợp", và biện pháp này sẽ "tính đến" các quốc gia đã có thỏa thuận thương mại, nhưng không cung cấp chi tiết.

"Bất cứ khi nào chúng tôi áp thuế, sẽ có các lợi ích nước ngoài muốn hạ mức thuế đó xuống. Vì vậy, chắc chắn sẽ có các vụ kiện", ông Greer nói.

Châu Á cẩn trọng

Mức thuế mới là một đòn giáng mạnh đối với các chính phủ từ Ấn Độ đến Indonesia, vốn đã dành nhiều thời gian đàm phán các thỏa thuận thương mại với Washington. Nhiều nước đã cam kết đầu tư hàng tỷ USD vào Mỹ.

Trong khi đó, với các quốc gia châu Á trước đó bị áp mức thuế cao hơn, dù mức thuế mới có vẻ là một "chiến thắng" nhưng các nhà phân tích nói với BBC rằng vẫn còn những bất định đáng kể.

"Ngay cả khi các quốc gia quyết định đàm phán, thì rốt cuộc chính quyền Mỹ hiện tại vẫn đang tìm cách thực thi mức thuế cao hơn, bất kể các biện pháp trước đó đã bị bác bỏ," ông Adam Samdin từ Oxford Economics nhận định.

Ông nói thêm rằng các thỏa thuận thương mại được ký với Mỹ trong những tháng gần đây không có tính chất rõ ràng và ràng buộc pháp lý như các hiệp định truyền thống, vì vậy vẫn để ngỏ khả năng thay đổi thêm trong tương lai.

Theo ông Samdin, phần lớn các nền kinh tế nhỏ hơn ở châu Á cũng sẽ thận trọng để tránh làm phật ý ông Donald Trump vì "kết quả của họ phụ thuộc rất lớn vào mối quan hệ với chính quyền này."

Cuối tuần trước, một người phát ngôn chính phủ Nhật Bản cho biết Tokyo "sẽ xem xét kỹ nội dung của phán quyết này và phản ứng của chính quyền Trump, đồng thời có đối sách phù hợp."

Tuy nhiên, ông Itsunori Onodera, cựu Bộ trưởng Quốc phòng và là một lãnh đạo trong Đảng Dân chủ Tự do của Thủ tướng Sanae Takaichi, bày tỏ lo ngại về mức thuế mới.

"Với tư cách là một đồng minh, tôi lo điều này sẽ chỉ khiến các nước đẩy nhanh việc tạo khoảng cách với Mỹ," ông Onodera phát biểu trên một chương trình truyền hình hôm 22/2.

Bộ trưởng Công nghiệp Hàn Quốc Kim Jung-kwan cho biết hôm 23/2 rằng vẫn còn bất định về khả năng hoàn thuế đối với các khoản thuế đã trả trước đó.

Ông Kim cũng nói rằng các chip máy tính không thuộc diện chịu các mức thuế mà ông Trump công bố sau phán quyết của tòa.

Hôm 21/2, Đài Loan - một trung tâm sản xuất chip chủ chốt khác - cho biết dù tác động đối với hòn đảo này có vẻ hạn chế, "chính phủ sẽ theo dõi chặt chẽ các diễn biến và duy trì liên lạc mật thiết với Mỹ."

Một số công ty châu Á cũng dè chừng trước những diễn biến ở Mỹ.

Ông Dan Ives của Wedbush Securities nhận định rằng các công ty tham gia vào mạng lưới sản xuất ở châu Á hiện phải đối mặt với các quyết định đầu tư mà không có hướng dẫn từ Washington.

"Liệu chúng ta có nên chuyển chuỗi cung ứng từ nước này sang nước khác khi chưa biết luật chơi? Chào mừng đến với mê cung thuế quan năm 2026."

"Đó là một cú tát mạnh vào mặt khi mức thuế quan được công bố," ông Tomi Mäkelä, tổng giám đốc của Lanna Clothing, một công ty xuất khẩu hàng may mặc của Thái Lan, cho biết.

Trong bối cảnh bất định, khách hàng đã đàm phán lại hoặc hủy đơn trước khi hàng được vận chuyển, ông Mäkelä nói thêm.

"Tôi không thể gánh chi phí đó mãi được," ông Mäkelä nói. "Vì vậy, tôi cần phải tăng giá."

Lynsey Lim, người sáng lập thương hiệu chăm sóc da Handmade Heroes của Singapore, cho biết thuế quan đang khiến các công ty tập trung ít hơn vào giá cả, và nhiều hơn vào hiệu quả và đa dạng hóa ngoài thị trường Mỹ.