Cựu Thủ tướng Thaksin ra tù nhưng kỷ nguyên của ông đã kết thúc?

Trải qua gần 20 năm qua sống lưu vong, và tám tháng gần đây trong tù, hình bóng của cựu Thủ tướng Thaksin Shinawatra vẫn hiện diện trong chính trường Thái Lan.

Ông Thaksin đã được trả tự do sau khi thụ án một phần của mức án một năm tù vì tham nhũng và lạm dụng quyền lực trong thời gian làm thủ tướng từ năm 2001 đến 2006.

Việc ông được trả tự do ở tuổi 76 và phải đeo vòng điện tử ở cổ chân đã trở thành tin tức nổi bật tại Thái Lan.

Hàng trăm người ủng hộ mặc áo đỏ đã reo hò khi ông Thaksin bước ra khỏi nhà tù Klong Prem ở Bangkok hôm thứ Hai 11/5, trong bộ sơ mi trắng và mái tóc cắt ngắn.

Ông được các thành viên gia đình chào đón, trong đó có con gái và cũng là người kế thừa chính trị của ông, cựu Thủ tướng Paetongtarn Shinawatra.

Việc Đảng Pheu Thai khẳng định rằng từ nay ông Thaksin sẽ chỉ đứng sau hậu trường cũng không thể ngăn được những đồn đoán sôi nổi của truyền thông về vai trò của ông tới đây trong chính trị Thái Lan.

Điều này không có gì đáng ngạc nhiên.

Ngay từ khi giành chiến thắng vang dội để lên nắm quyền vào tháng 1/2001, ông Thaksin – một tỷ phú tự thân với phong cách mạnh bạo – đã tìm cách tái định hình đất nước, đồng thời tạo ra cả những người ủng hộ trung thành lẫn đối thủ cay đắng.

Các đảng của ông liên tục thắng cử, ngay cả sau khi ông bị lật đổ trong cuộc đảo chính vào tháng 9/2006. Tuy nhiên, nỗi lo ngại trong giới bảo hoàng đầy quyền lực về tham vọng quá lớn của ông đã dẫn tới hàng loạt phán quyết bất lợi nhằm vào các đồng minh của ông, những cuộc đụng độ bạo lực trên đường phố trong nhiều năm và một cuộc đảo chính khác vào năm 2014.

Dù vậy, ông chưa bao giờ chịu lùi bước.

Ông tiếp tục điều hành đảng từ nước ngoài và, sau một "đại thỏa hiệp" được cho là đã đạt được, các đối thủ bảo thủ đã cho phép ông trở về nước vào năm 2023 để tiếp tục chỉ đạo chính đảng của mình khi lực lượng này quay lại nắm quyền.

Ông Thaksin dường như không thể chấp nhận việc lui về hàng ghế sau, bất chấp những tuyên bố rằng ông muốn dành nhiều thời gian hơn cho con cháu của mình.

Tuy nhiên, lần này có thể thực sự khác.

Ông Thaksin bị giam tù vào tháng 9/2025 sau khi Tòa án Tối cao phán quyết rằng việc ông nằm tại bệnh viện cảnh sát sau khi trở về Thái Lan trong vòng sáu tháng chỉ là một màn kịch nhằm né tránh việc thi hành án.

Phán quyết này được đưa ra chưa đầy hai tuần sau khi chính phủ liên minh do Đảng Pheu Thai lãnh đạo sụp đổ, khi Tòa án Hiến pháp phế truất bà Paetongtarn khỏi chức thủ tướng vì một cuộc điện đàm bị rò rỉ với lãnh đạo Campuchia Hun Sen liên quan đến cách xử lý tranh chấp biên giới giữa hai nước.

Một lần nữa, những tòa án bảo thủ đầy quyền lực lại quyết định số phận đảng của ông, như đã nhiều lần xảy ra trong những năm gần đây.

Trong thời gian ông Thaksin ở tù, Đảng Pheu Thai ghi nhận kết quả tệ nhất lịch sử trong cuộc tổng tuyển cử tháng 2. Đảng Pheu Thai bị đẩy xuống vị trí thứ ba, sau khi bị Đảng Nhân dân (xu hướng cải cách) và Đảng Bhumjaithai (xu hướng bảo thủ) làm lu mờ.

Bhumjaithai đã được hưởng lợi từ làn sóng chủ nghĩa dân tộc gia tăng sau cuộc xung đột biên giới với Campuchia.

Pheu Thai buộc phải chấp nhận vai trò đối tác liên minh thứ yếu trong chính phủ mới.

"Ông Thaksin bước ra khỏi nhà tù trong một môi trường chính trị hoàn toàn mới," nhà phân tích chính trị Ken Lohatepanont nhận định.

"Pheu Thai đã bị gạt sang bên lề, chỉ còn là một đảng cỡ trung. Không thể xem thường ông Thaksin, nhưng thách thức mà ông và đảng của mình phải đối mặt lần này khác hẳn những gì từng trải qua trước đây. Pheu Thai sẽ phải quyết định liệu việc đưa ông Thaksin trở lại công khai có giúp ích cho đảng hay không, hay tốt hơn là nên tập trung vào thế hệ lãnh đạo mới."

Tại Thái Lan, vẫn chưa có câu trả lời rõ ràng về lý do "đại thỏa hiệp" với phe bảo hoàng – vốn cho phép ông Thaksin chấm dứt thời gian lưu vong năm 2023 – lại nhanh chóng đổ vỡ đến vậy.

Liệu phe bảo thủ từ đầu đã có ý định sử dụng tòa án để làm tê liệt các chính phủ do đảng của ông lãnh đạo? Ứng viên thủ tướng đầu tiên mà ông lựa chọn cũng từng bị tòa án phế truất với một lý do bị xem là khá nhỏ.

Hay chính việc ông từ chối đứng ngoài chính trường, quyết tâm thúc đẩy chương trình nghị sự của đảng và khám phá những lĩnh vực kinh doanh mới gây tranh cãi đã khiến phe bảo thủ phản ứng?

Dù nguyên nhân là gì, lòng tin đã rạn nứt giữa ông Thaksin và phe bảo thủ Thái Lan giờ đây có lẽ đã không thể hàn gắn.

Ngay cả khi ông vẫn muốn đóng vai trò chính trị nổi bật, gần như chắc chắn ông sẽ không còn cơ hội để làm điều đó.

25 năm qua của Thái Lan có thể được gọi là "kỷ nguyên Thaksin".

Và kỷ nguyên đó gần như chắc chắn đã kết thúc.