Ông Nguyễn Duy Ngọc: từ cuộc thăng tiến thần tốc đến triển vọng tại Đại hội 14

Khi ông Tô Lâm lần lượt lên làm chủ tịch nước rồi tổng bí thư, trong khoảng hơn một năm rưỡi trở lại đây, một người đồng hương với ông cũng có những bước tiến vượt bậc, đó là Thượng tướng Nguyễn Duy Ngọc.

Hành trình thăng tiến vượt bậc của ông Nguyễn Duy Ngọc bắt đầu từ ngày 3/6/2024, khi ông đang là thượng tướng, thứ trưởng Bộ Công an, thì được Bộ Chính trị điều động giữ chức chánh Văn phòng Trung ương Đảng.

Tiến nhanh vào Bộ Chính trị

Khi đó, tướng Ngọc được chỉ định thay thế cho ông Lê Minh Hưng, nhân vật đã được bầu bổ sung vào Bộ Chính trị, giữ ghế trưởng Ban Tổ chức Trung ương.

Đó là thời điểm Đảng vừa trải qua hàng loạt biến động nhân sự cấp cao nhất khi lần lượt Chủ tịch nước Võ Văn Thưởng, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ và Thường trực Ban Bí thư Trương Thị Mai bị cho nghỉ giữa chừng.

Thời điểm đó, sức khỏe của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng cũng đang giảm sút và vắng bóng trong các hoạt động chỉ đạo, điều hành, hầu như không xuất hiện trước công chúng.

Tháng 5/2024, Bộ trưởng Công an Tô Lâm được bầu làm chủ tịch nước, và sau khi ông Trọng qua đời vào tháng 7, ông Tô Lâm đã trở thành người kế nhiệm chức vụ lãnh đạo cao nhất của Đảng vào ngày 3/8/2024.

Sự nghiệp của ông Nguyễn Duy Ngọc cũng liên tục ghi nhận những dấu mốc quan trọng theo sau các diễn biến đó.

Ngày 16/8/2024, ông Ngọc được bầu bổ sung vào Ban Bí thư. Hơn 5 tháng sau, ngày 23/1/2025, ông rời Văn phòng Trung ương Đảng để đảm nhiệm chức vụ chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương và ngay sau đó trở thành ủy viên Bộ Chính trị, cơ quan quyền lực nhất của Đảng.

Tướng Ngọc được bầu làm ủy viên Trung ương Đảng vào tháng 1/2021 tại Đại hội 13 là một "trường hợp đặc biệt" khi ông đã quá 55 tuổi, vốn là giới hạn độ tuổi lần đầu tham gia Ban Chấp hành Trung ương.

Đến tháng 11/2025, ông lại rời Ủy ban Kiểm tra Trung ương để đảm nhận một chức danh mới: Bí thư Thành ủy Hà Nội.

Theo Quy định 214-QĐ/TW (2020) có hiệu lực lúc bấy giờ, việc ông Nguyễn Duy Ngọc được bầu vào Ban Bí thư, Bộ Chính trị và giữ chức Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương là chưa đáp ứng các tiêu chuẩn giữ trọn một nhiệm kỳ ủy viên Trung ương và thiếu kinh nghiệm lãnh đạo tương đương.

Tương tự ông Ngọc, một tướng công an khác là ông Lương Tam Quang cũng chỉ mới tham gia Ban Chấp hành Trung ương khóa 13 nhưng đã được bầu vào Bộ Chính trị vào tháng 8/2024, cùng thời điểm tướng Ngọc vào Ban Bí thư.

Một năm sau, tháng 8/2025, Đảng ra Quy định 365 thay thế, chính thức mở rộng cơ chế "trường hợp đặc biệt" cho hầu hết các chức danh lãnh đạo.

Theo cơ chế mới, trong trường hợp một nhân sự chưa hội đủ các tiêu chuẩn định lượng theo quy định, quyền quyết định cuối cùng sẽ thuộc về tập thể Bộ Chính trị, Ban Bí thư hoặc Ban Chấp hành Trung ương Đảng.

Sự thay đổi này tạo ra một cơ chế linh hoạt, tùy nghi hơn, cho phép Đảng thực hiện các phương án nhân sự cấp chiến lược mà không bị ràng buộc bởi các tiêu chuẩn cứng về thời gian nhiệm kỳ như trước đây.

Ông Nguyễn Duy Ngọc đang là ủy viên Bộ Chính trị, một trong 16 nhân vật quyền lực nhất trong hệ thống chính trị Việt Nam.

Bí thư Thành ủy Hà Nội là một chức vụ quan trọng, một bước đệm để có chân trong nhóm lãnh đạo chủ chốt, như đã từng thấy với trường hợp ông Nguyễn Phú Trọng, hay ông Vương Đình Huệ.

Việc liên tục đảm nhiệm các trọng trách quan trọng như chánh Văn phòng Trung ương Đảng, chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương và hiện là đứng đầu đảng bộ thủ đô trong một thời gian ngắn đã giúp ông xây dựng một hồ sơ dày dặn.

Những kinh nghiệm đa dạng này được xem là bước đệm vững chắc, tạo lợi thế lớn cho ông trong việc tái cử vào ban lãnh đạo cấp cao sắp tới.

Về mặt tiêu chuẩn nhân sự, tại thời điểm Đại hội 14 diễn ra, ông Ngọc chưa tròn 62 tuổi, hoàn toàn đáp ứng các quy định về độ tuổi để tiếp tục tái cử vào Bộ Chính trị nhiệm kỳ mới.

Việc ông Ngọc được trao Huân chương Độc lập hạng Nhì vào ngày 11/12/2025, và đang được xem xét đề nghị trao tặng Huân chương Quân công hạng Nhất thể hiện sự đánh giá cao của Đảng đối với quá trình công tác của ông.

Giới quan sát nhận định rằng sự thăng tiến thần tốc của ông Ngọc còn gắn liền với mối quan hệ với ông Tô Lâm.

Là cấp dưới thân cận của Tổng Bí thư Tô Lâm từ thời còn ở Bộ Công an và cùng quê quán Hưng Yên, ông Ngọc nhận được sự tin tưởng và hậu thuẫn chiến lược đáng kể.

Những yếu tố này không chỉ được cho là thúc đẩy sự nghiệp của ông trong thời gian qua mà còn được dự báo sẽ tiếp tục là động lực quan trọng giúp ông tiến xa hơn trong sơ đồ quyền lực tương lai.

Gần gũi với ông Tô Lâm

Ông Nguyễn Duy Ngọc sinh năm 1964 tại Hưng Yên, là đồng hương với Tổng Bí thư Tô Lâm, gắn bó phần lớn sự nghiệp trong ngành công an.

Từ năm 2009 đến 2013, ông lần lượt giữ các chức vụ trưởng Công an huyện Thanh Trì, trưởng Phòng Cảnh sát giao thông Hà Nội rồi trở thành phó giám đốc Công an Thành phố Hà Nội.

Tháng 9/2016, Đại tá Nguyễn Duy Ngọc, khi là Phó Giám đốc Công an Hà Nội, từng gây tranh cãi với phát ngôn cho rằng cảnh sát "gạt tay trúng má nhà báo", bị dư luận xem là bao che cho cấp dưới trong vụ cảnh sát xô xát với một phóng viên báo Tuổi Trẻ tại khu vực cầu Nhật Tân.

Tháng 11/2016, ông được bổ nhiệm giữ chức phó tổng cục trưởng Tổng cục Cảnh sát thuộc Bộ Công an và được phong thiếu tướng vào năm 2017.

Năm đó, tướng Ngọc là người ký bản kết luận điều tra vụ án "Cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng"; "lạm dụng chức vụ quyền hạn chiếm đoạt tài sản", xảy ra tại Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN), đề nghị truy tố ông Đinh La Thăng.

Sau khi Bộ Công an bỏ cấp tổng cục, ông Ngọc làm cục trưởng Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu (C03).

Đến tháng 8/2019, tướng Ngọc, cùng với ông Lương Tam Quang, cũng quê ở Hưng Yên, được bổ nhiệm làm thứ trưởng Công an.

Ông được thăng hàm trung tướng chỉ vài ngày trước Đại hội 13 và ông trở thành ủy viên Trung ương Đảng tại đại hội này vào đầu năm 2021.

Ông được phong thượng tướng vào tháng 12/2023 khi đang là thứ trưởng Bộ Công an.

Sự bứt phá thần tốc trong guồng máy của Đảng Kể từ giữa năm 2024, lộ trình công tác của ông Nguyễn Duy Ngọc có sự xoay chuyển mạnh mẽ, trùng hợp với sự gia tăng quyền lực của ông Tô Lâm trên chính trường.

Sự trỗi dậy nhanh chóng của ông Ngọc, cùng với Bộ trưởng Công an Lương Tam Quang, đã tạo nên một hiện tượng hiếm thấy trong nhân sự cấp cao Việt Nam: cả hai đều vào Bộ Chính trị ngay trong nhiệm kỳ đầu tiên làm ủy viên Trung ương.

Đặc biệt, với sự góp mặt của ông Ngọc, lần đầu tiên Bộ Chính trị Việt Nam ghi nhận có tới ba ủy viên cùng xuất thân là tướng lĩnh công an và cùng có quê quán tại Hưng Yên trong một nhiệm kỳ.