Марказий Осиёда қайси давлат Хитойга энг кўп яқинлашмоқда? Video O‘zbekiston Xitoy dunyo yangiliklar

Хитой сўнгги йилларда Россияни ортда қолдирган ва Ўзбекистоннинг ҳам энг йирик савдо-иқтисодий шеригига айланган. Шу кунларда Хитойда Шанхай Ҳамкорлик Ташкилотининг сармоя ва савдо кўргазмаси бошланган. Унда Хитойнинг бошқа аъзо мамлакатлар билан импорт-экспортига оид энг охирги рақамлар эълон қилинган.

Жорий йил биринчи чорагида Хитойнинг Ўзбекистон билан икки томонлама савдо-сотиғи қарийб чорагига кўпайиб, $1,5 миллиард доллардан зиёдни ташкил этган.

Қозоғистон билан ҳам чорак қисмли ўсишда $5 ярим миллиард доллардан ортиқ савдо қилинган.

Айни пайтда Хитойнинг Қирғизистон ва Тожикистон билан савдолари 35 ва 16 фоизларга пасайган.

Импорт-экспорт статистикасида Хитой экспортининг тўртдан уч қисми, импортининг эса 61 фоизи ШОС давлатларига тўғри келиши айтилди.

Хитой экспортида механик, электрик ва меҳнат талаб қиладиган бошқа маҳсулотлар асосий товарлар ҳисоб бўлган.

Ташқаридан эса Хитой нефть, газ, темир ва мис рудалари ҳамда деҳқончилик маҳсулотларини экспорт қилган.

Марказий Осиё бозорларида ҳам Хитой товарлари бирламчи ё устун.

Ўйинчоқ ё кийим-кечакдан тортиб токи сўнгги технологиягача.

Хитойга эса асосан хомашё сотилади.

Келажакда яқинлашув янада кучайиши мумкин.

Сабаби - Хитой қадимий Ипак йўлини янги темир йўллар билан қайта жонлантирмоқда. Бу йўллар Қозоғистон, Қирғизистон ва Ўзбекистондан ҳам ўтади.

Бир миллиондан кўпроқ мусулмоннинг Хитой лагерларига ташланиши ёки мажбурий меҳнатга жалб қилиниши ҳам Ғарб ва Хитой муносабатлари таранглашувига олиб келди.

Хитой Ғарб бўлмаса, бошқалар билан ўзининг савдо-сотиғини бемушкул давом эттира олишини кўрсатиб қўйиш учун хориж брандларига бойкот эълон қилди.

Хитойдаги мусулмонлар билан боғлиқ воқеаларнинг бу каби ривожи аксарият минтақа давлатлари аҳолисини ҳам беэътибор қолдирмаган.

Кибер фазодаги акс-садоларининг умумий мазмуни эса, ўз ҳукуматларининг бу масалада уйғурлар, мусулмонлар тараф бўлиши шартлигида ўзининг ифодасини топган.

Аммо катта сондаги фуқароларининг бу каби ўй-фикрларига қарамай, сўнгги йилларда кўпчилик Марказий Осиё давлатларининг бу масалада расмий Пекин сиёсатини қўллашлари маълум бўлган.

Хитой сармоясига эҳтиёжманд Марказий Осиё давлатлари ва Пекин ўртасидаги алоқаларнинг ҳам фақат ривожланиб бораётгани кўзга ташланган.

Хабарларга кўра, биргина душанба кунининг ўзида ўзаро ҳамкорликка оид 20 дан ортиқ битимга имзо чекилган.

Бу келишувларнинг умумий қиймати эса, 10,3 млрд АҚШ долларига баҳоланган.

Хитой иқтисоди

Агар, сўнгги расмий статистикага таянилса, Хитой иқтисоди рекорд даражада ўсган.

Янги рақамлар куни-кеча эълон қилинган, улар Хитой иқтисодининг яна кучайиб бораётганига далолат қилган.

Ўсиш глобал коронавирус пандемияси фонида кузатилгани билан кўпчиликнинг диққат-эътиборини ўзига тортган.

Хитой иқтисодиёти 2021 йилнинг биринчи чорагида ўтган йилнинг худди шу даврига нисбатан 18.3 фоизга ўсгани кўрилган.

Ялпи Ички Маҳсулотнинг ортиши эса, қайд қилиб борилаётган 1992 йилдан буён энг салмоқлиси бўлиб чиққан.

2020 йил ёмон бошланганига қарамай, Хитой иқтисоди, ўтган ўн йилликлардаги энг пасти(2.3%) бўлса ҳам, ўса олган ягона иқтисодий қудрат бўлган.

Хитой расмийлари жорий йил охирига келиб, мамлакат иқтисодиётининг ўсиш суръати 6 фоиздан ошишини кутишмоқда.

Хитой аксарият минтақа давлатларининг энг йирик кредитори ва сармоядорларидан биттаси саналади.

Экспертлар Хитой иқтисодий қудратининг юксалиши ва иқтисодий таъсирининг кучайиши энг аввало айнан унинг минтақавий қўшнилари мисолида кўпроқ сезилаётганига алоҳида диққат қаратиб келишади.

Расмий Пекин сўнгги йилларда "Бир йўл, бир камар" каби қиймати бир неча миллиард долларлик йирик иқтисодий лойиҳаларни ҳам ўртага ташлаган.

Аммо cўнгги йилларда табиий заҳираларга бой Марказий Осиё давлатларида Пекин амбицияларини рўёбга чиқаришда муҳим роль ўйнайдиган "Хитой экспансияси"га қарши норозиликлар тўлқинининг эса, кучайиб бораётгани кузатилади.

BBCUZBEK.COM билан Telegram орқали +44 7858860002 номери билан боғланинг.

Telegram каналимиз: https://t.me/bbcuzbek